Δύο εθνικές συντάξεις και χηρεία: Τι αλλάζει μετά την απόφαση του ΣτΕ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΑΡΘΡΟ των :
ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΕΡΠΑΤΑΡΗ, Δικηγόρου στον Άρειο Πάγο, Εργατολόγου
ΓΙΩΡΓΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗ, Ασκουμένου Δικηγόρου, Εξειδικευμένου σε θέματα Κοινωνικής Ασφάλισης και Συνταξιοδοτήσεων

Σε ένα δεύτερο ενημερωτικό άρθρο μας προχωράμε στην νομική αποτίμηση των θεμάτων και προβλημάτων που βρίσκονται ΠΙΣΩ από την πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση για τις συντάξεις χηρείας.

Στη δημόσια συζήτηση για τις συντάξεις χηρείας, το βλέμμα έχει στραφεί κυρίως στο ποσοστό της παροχής. Παράλληλα, όμως, εξελίσσεται ένα δεύτερο ζήτημα, πιο τεχνικό αλλά εξίσου κρίσιμο για δεκάδες χιλιάδες νοικοκυριά: το κατά πόσο ένας συνταξιούχος μπορεί να λαμβάνει δύο εθνικές συντάξεις — μία από δικό του δικαίωμα, γήρατος ή αναπηρίας, και μία από τη χηρεία.

Υπενθυμίζεται ότι η εθνική σύνταξη είναι το σταθερό, κρατικά χρηματοδοτούμενο τμήμα κάθε σύνταξης, το οποίο για το 2026 ανέρχεται, στην πλήρη μορφή του, σε 446,87 ευρώ. Ο νόμος 4387/2016, ωστόσο, στο άρθρο 7, ορίζει ότι όταν στο ίδιο πρόσωπο σωρεύονται περισσότερα συνταξιοδοτικά δικαιώματα, καταβάλλεται μία και μόνη εθνική σύνταξη.

Το σκεπτικό είναι ότι η παροχή αυτή αποσκοπεί στη διασφάλιση ενός ελάχιστου ορίου διαβίωσης ανά άτομο — όχι στη σώρευση πολλαπλών εθνικών συντάξεων στον ίδιο δικαιούχο.

Το ζήτημα ήρθε στο προσκήνιο με την υπ’ αριθμόν 699/2026 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Το Aνώτατο Διοικητικό Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι ο κανόνας της μίας εθνικής σύνταξης καταλαμβάνει και τις περιπτώσεις συνδυασμού σύνταξης γήρατος με σύνταξη χηρείας, κρίνοντας ότι η σύνταξη λόγω θανάτου δεν εξαιρείται από τους περιορισμούς που ισχύουν για κάθε συνταξιοδοτικό δικαίωμα.

Με άλλα λόγια, η αυστηρή εφαρμογή του νόμου θα οδηγούσε σε περικοπή της δεύτερης εθνικής για όσους σήμερα τη λαμβάνουν.

Και το διακύβευμα είναι απτό. Οι θιγόμενοι υπολογίζονται σε περίπου 122.000 συνταξιούχους, ενώ η μέση απώλεια για κάθε νοικοκυριό θα άγγιζε τα 312 ευρώ τον μήνα — ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 70% μιας εθνικής σύνταξης.

Για εισοδήματα που στηρίζονται στη σύνταξη, η διαφορά αυτή δεν είναι διόλου θεωρητική.

Η κυβέρνηση έχει εξαγγείλει ότι θα διατηρήσει την καταβολή και των δύο εθνικών συντάξεων, εκεί όπου τα δικαιώματα πηγάζουν από διαφορετικές αιτίες, μέσω νομοθετικής ρύθμισης. Εδώ, ωστόσο, χρειάζεται προσοχή: η δέσμευση αυτή κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση από όσα προβλέπει σήμερα ο νόμος και από όσα έκρινε το ΣτΕ.

Μέχρι, επομένως, να ψηφιστεί και να τεθεί σε ισχύ η σχετική διάταξη, η πλήρης κατοχύρωση της δεύτερης εθνικής σύνταξης παραμένει ζητούμενο και όχι τετελεσμένο.

Το πρακτικό συμπέρασμα για τον δικαιούχο είναι σαφές: Η προστασία μιας δεύτερης εθνικής σύνταξης δεν εξαρτάται από τις ανακοινώσεις, αλλά από το τι θα προβλέψει τελικά ο νόμος και από το πώς θα εφαρμοστεί στη δική του, συγκεκριμένη περίπτωση.

Όποιος λαμβάνει σήμερα δύο εθνικές συντάξεις έχει κάθε λόγο να παρακολουθεί στενά την εξέλιξη και να βεβαιωθεί, μόλις η ρύθμιση οριστικοποιηθεί, ότι το δικαίωμά του κατοχυρώνεται στην πράξη.

Περισσότερα:

Συνταξιούχοι: Τα κριτήρια για το επίδομα των 300 ευρώ

Εργαζόμενοι συνταξιούχοι: Οι 4 κατηγορίες δικαιούχων που θα δουν αυξήσεις έως 106 ευρώ

Συνταξιούχοι: Ποιες μειώσεις κρίθηκαν αντισυνταγματικές;

Αναδρομικά συνταξιούχων: Έως 7.485 ευρώ οι διεκδικήσεις ανά Ταμείο