Διπλή φορολόγηση συντάξεων εξωτερικού: Τι πρέπει να προσέχουν οι δικαιούχοι
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη φορολογική δήλωση όσων λαμβάνουν σύνταξη από το εξωτερικό, καθώς το πού θα φορολογηθεί η παροχή δεν εξαρτάται μόνο από τη χώρα που την καταβάλλει.
Καθοριστικό ρόλο έχουν η φορολογική κατοικία του συνταξιούχου, το είδος της σύνταξης και η Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας που έχει υπογράψει η Ελλάδα με τη χώρα προέλευσης της παροχής. Ένα λάθος στην εφαρμογή της σχετικής σύμβασης ή στους κωδικούς του Ε1 μπορεί να οδηγήσει είτε σε φορολόγηση του ίδιου εισοδήματος και στις δύο χώρες είτε σε απώλεια της πίστωσης του φόρου που καταβλήθηκε στο εξωτερικό.
Πρώτο κριτήριο η φορολογική κατοικία
Ο φορολογικός κάτοικος Ελλάδας υποχρεούται να δηλώνει το παγκόσμιο εισόδημά του. Αυτό σημαίνει ότι στη φορολογική δήλωση περιλαμβάνονται τόσο η ελληνική όσο και η σύνταξη που καταβάλλεται από φορέα του εξωτερικού.
Αντίθετα, ο φορολογικός κάτοικος εξωτερικού φορολογείται στην Ελλάδα μόνο για εισόδημα που προκύπτει από ελληνικές πηγές, με την επιφύλαξη όσων προβλέπει η αντίστοιχη διεθνής φορολογική σύμβαση.
Η φορολογική κατοικία δεν κρίνεται αποκλειστικά από την υπηκοότητα ή από την ύπαρξη κατοικίας στην Ελλάδα. Εξετάζονται, μεταξύ άλλων, η μόνιμη ή κύρια κατοικία, η συνήθης διαμονή και το κέντρο των προσωπικών και οικονομικών συμφερόντων. Πρόσωπο που παραμένει στην Ελλάδα περισσότερες από 183 ημέρες σε οποιαδήποτε δωδεκάμηνη περίοδο θεωρείται, κατά κανόνα, φορολογικός κάτοικος Ελλάδας από την πρώτη ημέρα παρουσίας του.
Τι προβλέπουν οι συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας
Πριν υπολογιστεί οποιοσδήποτε φόρος πρέπει να ελέγχεται η Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας –ΣΑΔΦ– μεταξύ της Ελλάδας και της χώρας που καταβάλλει τη σύνταξη.
Ανάλογα με τη σύμβαση, μπορεί να προβλέπεται:
- αποκλειστική φορολόγηση στη χώρα κατοικίας,
- αποκλειστική φορολόγηση στη χώρα από την οποία προέρχεται η σύνταξη,
- δικαίωμα φορολόγησης και στις δύο χώρες, με πίστωση του φόρου που καταβλήθηκε στο εξωτερικό.
Οι συμβάσεις συχνά αντιμετωπίζουν διαφορετικά τις κοινές ασφαλιστικές ή επαγγελματικές συντάξεις από εκείνες που καταβάλλονται λόγω προηγούμενης υπηρεσίας στο Δημόσιο. Για τον λόγο αυτό δεν αρκεί να αναφέρεται απλώς ότι πρόκειται για «σύνταξη εξωτερικού». Πρέπει να εξετάζονται ο φορέας καταβολής, η προηγούμενη εργασία του δικαιούχου και το συγκεκριμένο άρθρο της ισχύουσας σύμβασης. Η ΑΑΔΕ έχει αναρτημένα τα πλήρη κείμενα των ΣΑΔΦ που εφαρμόζει η Ελλάδα.
Όταν φορολογούν και οι δύο χώρες
Όταν η Ελλάδα και η χώρα προέλευσης έχουν δικαίωμα να φορολογήσουν την ίδια σύνταξη, ο φόρος που αποδεδειγμένα καταβλήθηκε στο εξωτερικό αφαιρείται από τον φόρο που αναλογεί στην Ελλάδα για το συγκεκριμένο εισόδημα.
Η πίστωση, όμως, έχει ανώτατο όριο. Δεν μπορεί να υπερβεί τον ελληνικό φόρο που αντιστοιχεί στη σύνταξη του εξωτερικού.
Παράδειγμα
Έστω ότι για μία σύνταξη εξωτερικού:
- ο ελληνικός φόρος που αναλογεί είναι 1.500 ευρώ,
- στο εξωτερικό έχουν καταβληθεί 1.000 ευρώ.
Στην Ελλάδα θα πιστωθούν τα 1.000 ευρώ και θα απομείνει φόρος 500 ευρώ.
Αν, αντίθετα, στο εξωτερικό έχουν πληρωθεί 2.000 ευρώ, η Ελλάδα θα πιστώσει έως 1.500 ευρώ. Η διαφορά των 500 ευρώ δεν επιστρέφεται από την ελληνική φορολογική διοίκηση.
Τι συμβαίνει όταν η Ελλάδα έχει αποκλειστικό δικαίωμα φορολόγησης
Υπάρχουν συμβάσεις ή συγκεκριμένες κατηγορίες συντάξεων για τις οποίες το αποκλειστικό δικαίωμα φορολόγησης ανήκει στην Ελλάδα.
Στην περίπτωση αυτή, αν η άλλη χώρα έχει παρακρατήσει φόρο χωρίς να δικαιούται να φορολογήσει βάσει της σύμβασης, ο φόρος αυτός δεν πιστώνεται αυτομάτως στην ελληνική δήλωση. Ο δικαιούχος πρέπει να εξετάσει τη διαδικασία επιστροφής από τη φορολογική αρχή του εξωτερικού.
Στο Ε1 του φορολογικού έτους 2025, που υποβάλλεται το 2026, οι συντάξεις αλλοδαπής για τις οποίες η Ελλάδα έχει αποκλειστικό δικαίωμα φορολόγησης αναγράφονται στους κωδικούς 391-392. Οι επίσημες οδηγίες διευκρινίζουν ότι δεν πραγματοποιείται πίστωση τυχόν φόρου που καταβλήθηκε στο εξωτερικό.
Για να αποτραπεί η παρακράτηση στη χώρα προέλευσης, ο φορολογικός κάτοικος Ελλάδας μπορεί να χρειαστεί να προσκομίσει ελληνικό Πιστοποιητικό Φορολογικής Κατοικίας. Το πιστοποιητικό εκδίδεται ηλεκτρονικά μέσω του myAADE.
Όταν η σύνταξη φορολογείται αποκλειστικά στο εξωτερικό
Αν η ΣΑΔΦ δίνει αποκλειστικό δικαίωμα φορολόγησης στην αλλοδαπή χώρα, η σύνταξη δεν φορολογείται ξανά στην Ελλάδα.
Το ποσό πρέπει, ωστόσο, να δηλωθεί στον κατάλληλο πληροφοριακό κωδικό του Ε1 ως εισόδημα που απαλλάσσεται ή φορολογείται με ειδικό τρόπο. Η ορθή αναγραφή είναι σημαντική, καθώς το ποσό μπορεί να χρησιμοποιείται για την κάλυψη τεκμηρίων ή για άλλες φορολογικές διασταυρώσεις. Οι οδηγίες του Ε1 προβλέπουν τη χρήση των κωδικών 659-660 ή 619-620, ανάλογα με το αν υπάρχει ηλεκτρονική πληροφόρηση.
Οι βασικοί κωδικοί του Ε1
Για τις δηλώσεις του φορολογικού έτους 2025, που υποβάλλονται μέσα στο 2026, οι βασικοί κωδικοί είναι:
| Περίπτωση | Κωδικοί Ε1 |
|---|---|
| Σύνταξη αλλοδαπής που φορολογείται στην Ελλάδα | 389-390 |
| Φόρος που καταβλήθηκε στο εξωτερικό και ζητείται να πιστωθεί | 651-652 |
| Σύνταξη για την οποία η Ελλάδα έχει αποκλειστικό δικαίωμα φορολόγησης | 391-392 |
| Εισόδημα που απαλλάσσεται ή φορολογείται μόνο στο εξωτερικό | 659-660 ή 619-620 |
| Υπαγωγή στο ειδικό καθεστώς συνταξιούχων εξωτερικού | 041-042, προσυμπληρωμένοι |
Στους κωδικούς 389-390 αναγράφεται το καθαρό ποσό των συντάξεων αλλοδαπής προέλευσης για τις οποίες η Ελλάδα έχει δικαίωμα φορολόγησης. Στους κωδικούς 651-652 καταχωρίζεται ο φόρος που αποδεδειγμένα παρακρατήθηκε ή καταβλήθηκε στο εξωτερικό για το ίδιο εισόδημα.
Τα δικαιολογητικά για την πίστωση του φόρου
Η απλή αναγραφή ενός ποσού στους κωδικούς 651-652 δεν αρκεί. Ο φορολογούμενος πρέπει να διαθέτει έγγραφα που αποδεικνύουν:
- το συνολικό ποσό της σύνταξης,
- το κράτος προέλευσης,
- το φορολογικό έτος στο οποίο αφορά,
- το ποσό του φόρου που παρακρατήθηκε ή καταβλήθηκε,
- την οριστική καταβολή του φόρου στη φορολογική αρχή του εξωτερικού.
Η ΑΑΔΕ παραπέμπει στα δικαιολογητικά της ΠΟΛ.1026/2014. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να απαιτείται βεβαίωση της αλλοδαπής φορολογικής αρχής ή άλλο επίσημο αποδεικτικό έγγραφο, νόμιμα επικυρωμένο και μεταφρασμένο.
Προσοχή στις συντάξεις από τις ΗΠΑ
Ειδική επισήμανση περιλαμβάνουν οι οδηγίες της ΑΑΔΕ για εισοδήματα από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στους κωδικούς πίστωσης φόρου αναγράφεται μόνο ο ομοσπονδιακός φόρος των ΗΠΑ και όχι τυχόν πολιτειακός φόρος. Η καταχώριση ολόκληρου του ποσού μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένη πίστωση και σε μεταγενέστερο φορολογικό έλεγχο.
Πώς μετατρέπονται τα ποσά σε ευρώ
Όταν η σύνταξη ή ο φόρος έχει καταβληθεί σε ξένο νόμισμα, τα ποσά πρέπει να μετατραπούν σε ευρώ.
Για την πίστωση φόρου λαμβάνεται υπόψη η ισοτιμία κατά την ημερομηνία καταβολής που αναγράφεται στη σχετική βεβαίωση. Για περιοδικές πληρωμές μπορεί να χρησιμοποιείται η μέση ετήσια ισοτιμία που καθορίζεται από την Τράπεζα της Ελλάδος.
Το ειδικό καθεστώς φορολόγησης με 7%
Ξεχωριστή δυνατότητα παρέχεται σε συνταξιούχους που λαμβάνουν σύνταξη από το εξωτερικό και μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία τους στην Ελλάδα.
Με το άρθρο 5Β του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να φορολογούνται με αυτοτελή συντελεστή 7% για το σύνολο του εισοδήματός τους από την αλλοδαπή. Το εισόδημα που προκύπτει στην Ελλάδα εξακολουθεί να φορολογείται με τις γενικές διατάξεις.
Για την υπαγωγή απαιτείται σωρευτικά ο ενδιαφερόμενος:
- να μην ήταν φορολογικός κάτοικος Ελλάδας για πέντε από τα έξι έτη πριν από τη μεταφορά,
- να μεταφέρει την κατοικία του από κράτος με το οποίο υπάρχει συμφωνία διοικητικής συνεργασίας σε φορολογικά θέματα.
Το καθεστώς μπορεί να ισχύσει για έως 15 συνεχόμενα φορολογικά έτη και η αίτηση υποβάλλεται μέσω της πλατφόρμας «Τα αιτήματά μου» της ΑΑΔΕ.
Η ένταξη στο 7% δεν καταργεί την ανάγκη ελέγχου της αντίστοιχης ΣΑΔΦ. Εισοδήματα που απαλλάσσονται βάσει διεθνούς σύμβασης εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται σύμφωνα με αυτή, ενώ ο φόρος εξωτερικού πιστώνεται μόνο μέχρι το ποσό του ελληνικού φόρου που αναλογεί. Τυχόν υπερβάλλον ποσό δεν επιστρέφεται.
Τα συχνότερα λάθη των δικαιούχων
Οι σημαντικότερες παγίδες είναι:
- Η δήλωση της σύνταξης χωρίς προηγούμενο έλεγχο της ΣΑΔΦ.
- Η σύγχυση ανάμεσα σε ιδιωτική σύνταξη και σύνταξη από προηγούμενη δημόσια υπηρεσία.
- Η αναγραφή ολόκληρου του φόρου εξωτερικού χωρίς τα απαιτούμενα αποδεικτικά.
- Η απαίτηση πίστωσης φόρου που παρακρατήθηκε κατά παράβαση της διεθνούς σύμβασης.
- Η παράλειψη δήλωσης της ξένης σύνταξης επειδή τα χρήματα παρέμειναν σε τραπεζικό λογαριασμό του εξωτερικού.
- Η χρήση λανθασμένης ισοτιμίας.
- Η μη έκδοση Πιστοποιητικού Φορολογικής Κατοικίας, με αποτέλεσμα να συνεχίζεται η παρακράτηση στο εξωτερικό.
Το γεγονός ότι μία σύνταξη δεν μεταφέρθηκε σε ελληνική τράπεζα δεν την απαλλάσσει από τη δήλωση, εφόσον ο δικαιούχος είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας και η χώρα έχει δικαίωμα φορολόγησης. Οι κάτοικοι Ελλάδας δηλώνουν το παγκόσμιο εισόδημά τους, ανεξάρτητα από τον τόπο στον οποίο παραμένουν τα χρήματα.
Τι πρέπει να ελεγχθεί πριν από την υποβολή
Πριν καταχωριστεί η σύνταξη του εξωτερικού στο Ε1 πρέπει να έχουν εξακριβωθεί:
- η φορολογική κατοικία του δικαιούχου,
- η χώρα και ο φορέας καταβολής,
- αν πρόκειται για ασφαλιστική, επαγγελματική ή δημόσια σύνταξη,
- το άρθρο της ισχύουσας ΣΑΔΦ,
- αν η Ελλάδα έχει αποκλειστικό ή παράλληλο δικαίωμα φορολόγησης,
- το ποσό του φόρου που πραγματικά καταβλήθηκε,
- η ύπαρξη των απαιτούμενων μεταφρασμένων δικαιολογητικών,
- οι σωστοί κωδικοί του Ε1.
Γίνεται σαφές ότι δεν υπάρχει ένας ενιαίος κανόνας για όλες τις συντάξεις εξωτερικού. Δύο συνταξιούχοι που κατοικούν στην Ελλάδα και λαμβάνουν το ίδιο ποσό από διαφορετικές χώρες μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική φορολογική μεταχείριση.
