ChatGPT: Μας κάνει κακό η χρήση του;

Μια νέα μελέτη από το Media Lab του MIT φέρνει στο προσκήνιο τις πιθανές γνωσιακές επιπτώσεις της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, ειδικά σε νεότερους χρήστες.

Στην έρευνα συμμετείχαν 54 άτομα, ηλικίας 18 έως 39 ετών, χωρισμένα σε τρεις ομάδες: η πρώτη χρησιμοποίησε το ChatGPT, η δεύτερη τη μηχανή αναζήτησης Google και η τρίτη εργάστηκε χωρίς καμία ψηφιακή βοήθεια.

Καθώς οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να γράψουν σύντομα δοκίμια, οι ερευνητές παρακολούθησαν την εγκεφαλική τους δραστηριότητα μέσω ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (ΗΕΓ) σε 32 περιοχές του εγκεφάλου.

Οι χρήστες του ChatGPT παρουσίασαν τη χαμηλότερη γνωσιακή εμπλοκή και τις πιο αδύναμες νευρωνικές αντιδράσεις. Τα κείμενά τους κρίθηκαν λιγότερο δημιουργικά, με περιορισμένο βάθος και θεματική ποικιλία. Δύο καθηγητές Αγγλικών τα χαρακτήρισαν «άψυχα».

Χαμηλή ενεργοποίηση, φτωχή μνήμη

Σύμφωνα με την επικεφαλής της μελέτης, Nataliya Kosmyna, οι συμμετέχοντες που βασίστηκαν στο ChatGPT εμφάνισαν φτωχότερη μνημονική επεξεργασία.

Όταν τους ζητήθηκε αργότερα να ξαναγράψουν τα δοκίμιά τους χωρίς βοήθεια, είχαν ξεχάσει το μεγαλύτερο μέρος του περιεχομένου. Τα εγκεφαλικά κύματα άλφα και θήτα, που σχετίζονται με τη μνήμη και τη μάθηση, ήταν σημαντικά αποδυναμωμένα.

Αντιθέτως, η ομάδα που εργάστηκε χωρίς τεχνολογικά εργαλεία εμφάνισε υψηλή νευρωνική δραστηριότητα και μεγαλύτερη εσωτερική εμπλοκή με το θέμα.

Οι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι ένιωσαν περισσότερο ενδιαφέρον και ικανοποίηση από τη διαδικασία. Αντίστοιχα θετικά αποτελέσματα κατεγράφησαν και στην ομάδα που χρησιμοποίησε τη Google, με υψηλότερα επίπεδα ενεργοποίησης του εγκεφάλου και καλύτερη ανάκληση πληροφοριών.

Το κρίσιμο ερώτημα: εργαλείο ή υποκατάστατο;

Ένα βασικό εύρημα της μελέτης ήταν ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει τη μάθηση μόνο όταν χρησιμοποιείται υποστηρικτικά, και όχι ως υποκατάστατο της νοητικής προσπάθειας.

Όταν η ομάδα που αρχικά εργάστηκε χωρίς βοήθεια δοκίμασε το ChatGPT στη δεύτερη φάση, παρουσίασε ενίσχυση των νευρωνικών συνδέσεων και καλύτερη απόδοση, δείχνοντας πως η χρήση AI μπορεί να είναι θετική όταν υπάρχει ήδη ενεργή συμμετοχή του χρήστη.

Η Kosmyna τονίζει την ανάγκη για προσοχή, ειδικά σε ό,τι αφορά τα παιδιά: «Αν σε λίγους μήνες προταθεί να ενταχθεί το GPT στα νηπιαγωγεία, αυτό θα μπορούσε να είναι εξαιρετικά επικίνδυνο. Οι αναπτυσσόμενοι εγκέφαλοι είναι πολύ πιο ευάλωτοι».

Προβληματισμοί και επιφυλάξεις από την επιστημονική κοινότητα

Ο παιδοψυχίατρος Dr. Zishan Khan προειδοποιεί ότι η υπερβολική χρήση LLM (Large Language Models) στην εκπαίδευση ενδέχεται να αποδυναμώσει τις γνωσιακές δεξιότητες, όπως η μνήμη, η επεξεργασία πληροφοριών και η ψυχική ανθεκτικότητα.

Παρόλο που η μελέτη δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί επίσημα ή υποβληθεί σε επιστημονική αξιολόγηση (peer review), εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ερευνητικό ρεύμα που εξετάζει τις επιδράσεις της τεχνητής νοημοσύνης στη μάθηση και την κοινωνική συμπεριφορά.

Είναι χαρακτηριστικό ότι έρευνα του Harvard τον Μάιο έδειξε ότι η χρήση γεννητικής AI αυξάνει την παραγωγικότητα, αλλά μειώνει τη γνωστική κινητοποίηση.

Περισσότερα:

Άλιμος: Σύλληψη 15χρονου για ληστεία και τραυματισμό ηλικιωμένης

Φωτιά σε σπίτι στα Γιαννιτσά: Αστυνομικός έσωσε δύο ανήλικες αδελφές

Γαύδος: Επιχείρηση διάσωσης για 38 μετανάστες – Εντοπίστηκαν σε λέμβο νότια του νησιού