Νέο Χωροταξικό ΑΠΕ: Πού απαγορεύονται φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες

Νέους, αυστηρότερους κανόνες για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, αιολικών πάρκων και μονάδων αποθήκευσης ενέργειας εισάγει το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, το οποίο τίθεται σε ισχύ με υπουργική απόφαση.

Το νέο πλαίσιο αντικαθιστά τον σχεδιασμό του 2008 και επιχειρεί να βάλει σαφή όρια στην ανάπτυξη των ΑΠΕ. Παράλληλα, διευρύνει τις περιοχές αποκλεισμού και θεσπίζει πρόσθετες προϋποθέσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, του τοπίου, της αγροτικής γης και της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη ρύθμιση ως βασικό εργαλείο για την ενεργειακή μετάβαση έως το 2050. Ωστόσο, η εφαρμογή της θα κριθεί στην πράξη, καθώς καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για περισσότερη εγχώρια ενέργεια, στις επενδύσεις και στις αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών.

Τι αλλάζει για τα φωτοβολταϊκά

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό απαγορεύει την εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών σταθμών σε σειρά περιβαλλοντικά και πολιτιστικά ευαίσθητων περιοχών.

Στις ζώνες αποκλεισμού περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:

• οι προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000,
• τα δάση και οι δασικές εκτάσεις,
• οι υγρότοποι Ραμσάρ και οι μικροί νησιωτικοί υγρότοποι,
• οι εθνικοί δρυμοί και τα αισθητικά δάση,
• τα Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους,
• οι ιστορικοί τόποι και οι προστατευόμενοι αρχαιολογικοί χώροι,
• οι περιοχές με προστατευόμενες αναβαθμίδες,
• οι Περιοχές Άνευ Δρόμων,
• οι ακτές κολύμβησης,
• οι ζώνες με πηγές υδροληψίας για ανθρώπινη κατανάλωση.

Το πλαίσιο προβλέπει, επίσης, ειδικούς περιορισμούς για τα πλωτά φωτοβολταϊκά. Έτσι, αποκλείει την εγκατάστασή τους σε καταδυτικά πάρκα, περιοχές αγκυροβολίας, νεότερα ναυάγια και τεχνητά υποβρύχια αξιοθέατα.

Πλαφόν 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά την κάλυψη γης. Το Υπουργείο θέτει ανώτατο όριο 1,5% στη συνολική έκταση κάθε Περιφερειακής Ενότητας για την εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών σταθμών.

Ο περιορισμός αφορά έργα που δεν διαθέτουν ήδη περιβαλλοντική αδειοδότηση. Στόχος, σύμφωνα με το Υπουργείο, είναι να αποτραπεί η υπερσυγκέντρωση εγκαταστάσεων, ιδιαίτερα σε περιοχές με έντονη αγροτική ή τουριστική δραστηριότητα.

Οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει πλέον να εξετάζουν όχι μόνο τα χαρακτηριστικά κάθε μεμονωμένου έργου, αλλά και τη συνολική επιβάρυνση που έχει ήδη δεχθεί η συγκεκριμένη Περιφερειακή Ενότητα.

Πού απαγορεύονται οι ανεμογεννήτριες

Αυστηρές ζώνες αποκλεισμού θεσπίζει το νέο πλαίσιο και για τα αιολικά πάρκα. Ειδικότερα, δεν επιτρέπει νέους αιολικούς σταθμούς:

• στην Αττική και στη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης,
• σε υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων,
• σε υγροτόπους Ραμσάρ,
• σε μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους,
• στους πυρήνες των εθνικών δρυμών,
• σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους,
• σε ζώνες απόλυτης προστασίας της φύσης,
• σε Περιοχές Άνευ Δρόμων,
• σε ακτές κολύμβησης και απάτητες παραλίες,
• σε περιοχές με προστατευόμενες πηγές υδροληψίας.

Επιπλέον, το πλαίσιο αποκλείει τις νέες ανεμογεννήτριες από περιοχές υψηλής τουριστικής ανάπτυξης, οι οποίες κατατάσσονται στις κατηγορίες Α και Β του νέου Χωροταξικού για τον Τουρισμό.

Τι ισχύει για τις περιοχές Natura 2000

Στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου Natura 2000, οι οποίες αφορούν κυρίως την ορνιθοπανίδα, τα αιολικά πάρκα θα μπορούν να εγκαθίστανται μόνο κατ’ εξαίρεση.

Για να εγκριθεί ένα έργο θα πρέπει να συντρέχουν ταυτόχρονα δύο προϋποθέσεις:

1. Να προβλέπεται ρητά από την εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη της περιοχής.
2. Να καταγράφεται αιολικό δυναμικό άνω των 7,5 μέτρων ανά δευτερόλεπτο.

Επομένως, η ύπαρξη υψηλού αιολικού δυναμικού δεν αρκεί από μόνη της. Το έργο θα πρέπει να συμβαδίζει και με το ειδικό καθεστώς προστασίας της συγκεκριμένης περιοχής.

Αυστηρότεροι κανόνες για τα νησιά

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η απόφαση στον νησιωτικό χώρο. Σε νησιά με έκταση μικρότερη από 300 τετραγωνικά χιλιόμετρα, τα αιολικά πάρκα δεν επιτρέπονται, με εξαιρέσεις για κρίσιμες υποδομές, κοινωφελείς εγκαταστάσεις ή ανάγκες ασφαλούς λειτουργίας του ενεργειακού συστήματος.

Παράλληλα, κάθε νέο αιολικό έργο σε νησί θα συνοδεύεται από ειδική μελέτη τοπίου. Η μελέτη θα εξετάζει:

• το μέγεθος της εγκατάστασης,
• τον χαρακτήρα του τοπίου,
• την ορατότητα των ανεμογεννητριών,
• τις επιπτώσεις σε οικισμούς και τουριστικές περιοχές,
• τα ιδιαίτερα οικολογικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά της θέσης.

Το ανώτατο ποσοστό κάλυψης εδάφους από αιολικούς σταθμούς στον νησιωτικό χώρο παραμένει στο 4% της έκτασης κάθε Δημοτικής Ενότητας.

Εξαίρεση για περιοχές με ισχυρό τοπικό άνεμο

Το νέο καθεστώς αφήνει ένα περιορισμένο «παράθυρο» για Δημοτικές Ενότητες όπου το μέσο αιολικό δυναμικό βρίσκεται κάτω από τα 4 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.

Ένα αιολικό έργο μπορεί να εξεταστεί κατ’ εξαίρεση, εφόσον πιστοποιημένες μετρήσεις αποδεικνύουν ότι στη συγκεκριμένη θέση η ένταση του ανέμου ξεπερνά τα 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.

Ωστόσο, το έργο δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 1% της φέρουσας ικανότητας της Δημοτικής Ενότητας. Επιπλέον, ο επενδυτής οφείλει να τηρεί όλους τους υπόλοιπους περιβαλλοντικούς και χωροταξικούς περιορισμούς.

Ποιες ακόμη τεχνολογίες καλύπτει

Το Ειδικό Χωροταξικό δεν περιορίζεται στα φωτοβολταϊκά και τις ανεμογεννήτριες. Περιλαμβάνει ακόμη:

• μικρά υδροηλεκτρικά έργα,
• μονάδες βιομάζας και βιοαερίου,
• παραγωγή βιομεθανίου,
• γεωθερμικές εγκαταστάσεις,
• συστήματα αποθήκευσης ενέργειας, όπως οι μπαταρίες.

Αντίθετα, εκτός του βασικού πεδίου εφαρμογής μένουν τα φωτοβολταϊκά σε στέγες και άλλες τεχνητές επιφάνειες, τα μεγάλα υδροηλεκτρικά, τα έργα αντλησιοταμίευσης, οι εγκαταστάσεις ανανεώσιμου υδρογόνου και ορισμένες μικρές μονάδες που εξαιρούνται από τις συνήθεις αδειοδοτικές διαδικασίες.

Τι γίνεται με τα υφιστάμενα έργα

Τα έργα που λειτουργούν ήδη δεν επηρεάζονται από τους νέους περιορισμούς. Με το προηγούμενο καθεστώς θα συνεχίσουν και όσα έχουν φτάσει σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης πριν από τη δημοσίευση της απόφασης.

Η μεταβατική αυτή πρόβλεψη προστατεύει τις επενδύσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί. Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί δύο διαφορετικές κατηγορίες έργων: εκείνα που κρίθηκαν με τους παλαιούς κανόνες και όσα θα πρέπει να συμμορφωθούν με τα νέα, αυστηρότερα κριτήρια.

Η πολιτική στόχευση και το μεγάλο στοίχημα

Η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου υποστηρίζει ότι το νέο μοντέλο θα ενισχύσει την ενεργειακή αυτονομία, θα περιορίσει την εξάρτηση από τα εισαγόμενα καύσιμα και θα δημιουργήσει μεγαλύτερη ασφάλεια για επενδυτές και τοπικές κοινωνίες.

Συνδέει, επίσης, την ανάπτυξη των ΑΠΕ με χαμηλότερο ενεργειακό κόστος. Ωστόσο, το ίδιο το χωροταξικό πλαίσιο δεν αρκεί για να εγγυηθεί μειώσεις στους λογαριασμούς. Η τελική επίδραση στις τιμές θα εξαρτηθεί και από τα δίκτυα, την αποθήκευση ενέργειας, τις διεθνείς τιμές και τον τρόπο λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρισμού.

Το νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ εκπονείται παράλληλα με τα αντίστοιχα πλαίσια για τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία.

Χρυσούλα Κέντσου Δρακάκη

Η Χρυσούλα Κέντσου-Δρακάκη είναι δημοσιογράφος και καλύπτει θέματα ΑΣΕΠ με ειδίκευση στην Υγεία και στην Ψυχαγωγία. Εχει σπουδάσει αθλητική δημοσιογραφία και λογοτεχνική μετάφραση, διόρθωση - επιμέλεια κειμένων. Προϋπηρεσία στο Epixeiro.gr και στο Healthweb.gr.

Όλα τα άρθρα

Περισσότερα:

Θεσσαλονίκη: Εντοπίστηκε ο λύκος που φέρεται να τραυμάτισε 4χρονη – Πού μεταφέρθηκε

Σίφνος: Στο μικροσκόπιο μηχανική βλάβη και ιατρικό περιστατικό – Η κρίσιμη μαρτυρία για τη συντριβή

Γαύδος: Διάσωση 46 μεταναστών – Πού μεταφέρονται

Φωτιές: Δύο συλλήψεις σε Τρίκαλα και Κάρυστο – Πρόστιμο 6.641 ευρώ