Ένσημα στο εξωτερικό: Πώς συνυπολογίζονται για ελληνική σύνταξη

Τα χρόνια εργασίας στο εξωτερικό μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικά για ασφαλισμένους που δεν συμπληρώνουν μόνο με τα ελληνικά ένσημα τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης.

Ο χρόνος αυτός, ωστόσο, δεν μεταφέρεται στον e-ΕΦΚΑ ούτε μετατρέπεται αυτομάτως σε ελληνικά ένσημα.

Ο βασικός κανόνας είναι ο συνυπολογισμός: οι περίοδοι ασφάλισης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό προστίθενται για να εξεταστεί εάν ο ασφαλισμένος θεμελιώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα. Στη συνέχεια, κάθε χώρα υπολογίζει και καταβάλλει το τμήμα της σύνταξης που αντιστοιχεί στον χρόνο ασφάλισης που πραγματοποιήθηκε στο δικό της σύστημα.

Ποιες χώρες καλύπτονται

Ο συνυπολογισμός εφαρμόζεται για χρόνο ασφάλισης που έχει πραγματοποιηθεί:

• στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
• στις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου –Νορβηγία, Ισλανδία και Λιχτενστάιν–,
• στην Ελβετία,
• στο Ηνωμένο Βασίλειο,
• σε τρίτες χώρες με τις οποίες η Ελλάδα διαθέτει ενεργή Διμερή Σύμβαση Κοινωνικής Ασφάλειας.

Σύμφωνα με τον e-ΕΦΚΑ, οι χρόνοι ασφάλισης στην ΕΕ, στον ΕΟΧ και στην Ελβετία λαμβάνονται υπόψη στο σύνολό τους, όπως βεβαιώνονται από τους αρμόδιους φορείς. Εάν υπάρχουν παράλληλες περίοδοι ασφάλισης σε δύο χώρες, δεν υπολογίζονται δύο φορές.

Τι ισχύει για το Ηνωμένο Βασίλειο

Τα ασφαλιστικά δικαιώματα όσων εργάστηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθούν να προστατεύονται και μετά το Brexit. Ανάλογα με το πότε πραγματοποιήθηκε η μετακίνηση, εφαρμόζεται είτε η Συμφωνία Αποχώρησης είτε το Πρωτόκολλο Κοινωνικής Ασφάλισης της Συμφωνίας Εμπορίου και Συνεργασίας ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου. Ο e-ΕΦΚΑ διαθέτει διαδικασία ηλεκτρονικής διαπίστωσης του βρετανικού χρόνου ασφάλισης, μαζί με τους χρόνους από ΕΕ, ΕΟΧ και Ελβετία.

Οι διμερείς συμβάσεις

Η Ελλάδα διαθέτει 12 συμφωνίες κλασικού τύπου που προβλέπουν συνυπολογισμό περιόδων ασφάλισης. Αυτές αφορούν Αίγυπτο, Αργεντινή, Αυστραλία, Βραζιλία, ΗΠΑ, Καναδά, Κεμπέκ, Μολδαβία, Νέα Ζηλανδία, Ουρουγουάη, Σερβία και Βενεζουέλα.

Για τη Βενεζουέλα, το υπουργείο Εργασίας επισημαίνει ότι η συμφωνία δεν εφαρμόζεται λόγω μη συμφωνίας των απαιτούμενων εντύπων. Υπάρχουν επίσης τρεις ειδικού χαρακτήρα συμφωνίες με τη Λιβύη, τη Συρία και το Οντάριο, οι οποίες ρυθμίζουν επιμέρους ασφαλιστικά ζητήματα και όχι γενικό συνυπολογισμό για όλους.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για δημόσιους υπαλλήλους και ναυτικούς, καθώς οι παλαιότερες συμφωνίες δεν καλύπτουν πάντοτε αυτές τις κατηγορίες. Η αναλυτική λίστα βρίσκεται στη σελίδα του e-ΕΦΚΑ για τις Διμερείς Συμβάσεις.

Παράδειγμα συνυπολογισμού

Ασφαλισμένος έχει 12 χρόνια εργασίας στην Ελλάδα και 8 χρόνια στη Γερμανία. Τα συνολικά 20 χρόνια μπορούν να ληφθούν υπόψη για να εξεταστεί εάν θεμελιώνει δικαίωμα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα θα του καταβάλει σύνταξη για 20 χρόνια. Ο e-ΕΦΚΑ θα υπολογίσει το αναλογικό ελληνικό τμήμα για τα 12 χρόνια, ενώ η Γερμανία θα υπολογίσει ξεχωριστά το ποσό που αντιστοιχεί στα 8 χρόνια γερμανικής ασφάλισης. Εάν ο ασφαλισμένος θεμελιώνει δικαίωμα στην Ελλάδα και χωρίς τον ξένο χρόνο, πραγματοποιείται διπλός υπολογισμός –αυτοτελής και αναλογικός– και καταβάλλεται το ευνοϊκότερο ελληνικό ποσό.

Διαφορετικά όρια ηλικίας

Η συνταξιοδότηση από μία χώρα δεν συνεπάγεται ότι αρχίζει ταυτόχρονα και η πληρωμή από όλες τις υπόλοιπες. Κάθε κράτος εφαρμόζει το δικό του όριο ηλικίας και τις δικές του προϋποθέσεις. Έτσι, κάποιος μπορεί να αρχίσει να λαμβάνει την ελληνική σύνταξη και να περιμένει μερικά χρόνια μέχρι να συμπληρώσει το προβλεπόμενο όριο ηλικίας για το ξένο τμήμα. Οι ευρωπαϊκές αρχές συνιστούν η διαδικασία να ξεκινά τουλάχιστον έξι μήνες πριν από τη συνταξιοδότηση, επειδή η ανταλλαγή στοιχείων μεταξύ χωρών μπορεί να καθυστερήσει.

Πού υποβάλλεται η αίτηση

Κατά κανόνα, η αίτηση υποβάλλεται στον ασφαλιστικό φορέα της χώρας κατοικίας. Εάν ο ενδιαφερόμενος κατοικεί στην Ελλάδα, δηλώνει στον e-ΕΦΚΑ όλες τις χώρες στις οποίες εργάστηκε. Μία αίτηση μπορεί να ενεργοποιήσει τη διαδικασία για όλα τα κράτη που αναφέρονται σε αυτή.

Χρήσιμα δικαιολογητικά είναι:

• ο αριθμός κοινωνικής ασφάλισης κάθε χώρας,
• ασφαλιστικά βιβλιάρια ή βεβαιώσεις εργασίας,
• στοιχεία των εργοδοτών και των περιόδων απασχόλησης,
• παλαιά ευρωπαϊκά έντυπα, όπως το Ε205 ή το P5000,
• στοιχεία ταυτότητας και τραπεζικού λογαριασμού.

Τα ευρωπαϊκά έντυπα δεν χρειάζονται μετάφραση. Ο οριστικός χρόνος ασφάλισης πρέπει να επιβεβαιωθεί από τον αρμόδιο φορέα του εξωτερικού και όχι μόνο από τα έγγραφα που διαθέτει ο ασφαλισμένος. Αναλυτικές οδηγίες παρέχει ο e-ΕΦΚΑ για τις διακρατικές αιτήσεις.

Τι γίνεται χωρίς συμφωνία

Εάν η εργασία πραγματοποιήθηκε σε τρίτη χώρα που δεν έχει σύμβαση κοινωνικής ασφάλειας με την Ελλάδα, ο συγκεκριμένος χρόνος κατά κανόνα δεν μπορεί να προστεθεί στα ελληνικά ένσημα για τη θεμελίωση σύνταξης. Ο ασφαλισμένος μπορεί, όμως, να δικαιούται ξεχωριστή παροχή από τη χώρα αυτή, εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις της δικής της νομοθεσίας.

Περισσότερα:

Εργαζόμενοι συνταξιούχοι: Πότε η δουλειά αυξάνει τη σύνταξη

Αλλαγές στα όρια συνταξιοδότησης: Ποιοι δεν επηρεάζονται

Συντάξεις χηρείας: Ποιοι θα δουν να επιστρέφει στο 70% – Τι θα γίνει με όσους είχαν ήδη υποστεί περικοπή

Συντάξεις: Πώς πληρώνονται τα αναδρομικά