Γονικές παροχές χρημάτων: Τα SOS για μετρητά και τεκμήρια

Η οικονομική στήριξη των παιδιών από τους γονείς δεν είναι εξαίρεση στην ελληνική οικογένεια. Είναι καθημερινή πραγματικότητα. Μπορεί να αφορά την αγορά πρώτης κατοικίας, το ξεκίνημα μιας επαγγελματικής δραστηριότητας, την αγορά αυτοκινήτου, τις σπουδές ή μια ουσιαστική ενίσχυση σε μια περίοδο αυξημένων αναγκών.

Το φορολογικό πλαίσιο δίνει σήμερα ένα πολύ μεγάλο περιθώριο: γονικές παροχές και δωρεές προς πρόσωπα της Α’ κατηγορίας μπορούν να γίνουν με αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα χρήματα μπορούν να μετακινούνται πρόχειρα, με μετρητά, άτυπες συνεννοήσεις ή κινήσεις που δεν αφήνουν καθαρό τραπεζικό αποτύπωμα.

Η μεγάλη παγίδα είναι ακριβώς αυτή: πολλοί βλέπουν το αφορολόγητο και ξεχνούν τη διαδικασία.

Στην πράξη, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν η γονική παροχή είναι αφορολόγητη. Είναι αν έγινε με τρόπο που μπορεί να αποδειχθεί, να δηλωθεί και να σταθεί σε μελλοντικό φορολογικό έλεγχο.

Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ: Μεγάλη δυνατότητα, όχι λευκή επιταγή

Το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ αφορά γονικές παροχές και δωρεές προς πρόσωπα της Α’ κατηγορίας.

Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται κυρίως:

• γονείς προς παιδιά,
• παππούδες και γιαγιάδες προς εγγόνια,
• σύζυγοι μεταξύ τους,
• μέρη συμφώνου συμβίωσης,
• παιδιά προς γονείς.

Το όριο εφαρμόζεται ανά σχέση δωρητή και δωρεοδόχου. Πρακτικά, ένα παιδί μπορεί να λάβει έως 800.000 ευρώ από τον πατέρα και έως 800.000 ευρώ από τη μητέρα, εφόσον κάθε γονέας έχει πραγματικά και νόμιμα τη δυνατότητα να μεταβιβάσει αυτά τα ποσά.

Στο όριο αυτό συνυπολογίζονται οι γονικές παροχές και δωρεές που πραγματοποιούνται μεταξύ των ίδιων προσώπων από την 1η Οκτωβρίου 2021 και μετά. Δεν πρόκειται για ποσό που ανανεώνεται κάθε χρόνο. Είναι ένα εφάπαξ φορολογικό περιθώριο ανά σχέση δωρητή και δωρεοδόχου, μέχρι την κάλυψή του.

Αν η αξία της γονικής παροχής ή της δωρεάς υπερβεί τις 800.000 ευρώ, το υπερβάλλον ποσό φορολογείται με συντελεστή 10%.

Η μεγαλύτερη παγίδα: Τα μετρητά ακυρώνουν το πλεονέκτημα

Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ για χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές ισχύει μόνο όταν η μεταφορά των χρημάτων αποδεικνύεται μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος.

Με απλά λόγια, τα χρήματα πρέπει να κινηθούν καθαρά μέσα από το τραπεζικό σύστημα.

Η ασφαλής πρακτική είναι:

• μεταφορά από τραπεζικό λογαριασμό του γονέα σε τραπεζικό λογαριασμό του παιδιού,
• ή χρήση τραπεζικού μέσου που αποδεικνύει πλήρως τη διαδρομή των χρημάτων,
• με διατήρηση του παραστατικού μεταφοράς,
• και με υποβολή της αντίστοιχης δήλωσης γονικής παροχής ή δωρεάς.

Αν ο γονέας δώσει χρήματα «στο χέρι», αν προηγηθεί ανάληψη μετρητών και στη συνέχεια κατάθεση στον λογαριασμό του παιδιού ή αν δεν μπορεί να αποδειχθεί καθαρά η τραπεζική διαδρομή, το ευνοϊκό καθεστώς των 800.000 ευρώ μπορεί να μη γίνει δεκτό.

Στις χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές προς πρόσωπα της Α’ κατηγορίας που δεν πραγματοποιούνται με μεταφορά χρημάτων μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, επιβάλλεται αυτοτελής φόρος 10% χωρίς αφορολόγητο όριο.

Αυτό είναι το σημείο που πρέπει να καταλάβει κάθε οικογένεια: άλλο «έχω δικαίωμα να δώσω χρήματα αφορολόγητα» και άλλο «τα έδωσα με τρόπο που αναγνωρίζεται φορολογικά».

Το ποσό πρέπει να δικαιολογείται και από τον γονέα

Η γονική παροχή δεν εξετάζεται μόνο από την πλευρά του παιδιού που λαμβάνει τα χρήματα. Εξετάζεται και από την πλευρά του γονέα που τα δίνει.

Αν ένας γονέας μεταφέρει 50.000 ευρώ στο παιδί του, πρέπει να μπορεί να δικαιολογήσει ότι τα χρήματα αυτά προέρχονται από νόμιμα και φορολογημένα κεφάλαια.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εξεταστεί αν:

• τα τρέχοντα εισοδήματα του γονέα επαρκούν,
• υπάρχει διαθέσιμο τραπεζικό υπόλοιπο με καθαρή προέλευση,
• απαιτείται ανάλωση κεφαλαίου προηγούμενων ετών,
• υπάρχουν παλαιότερα φορολογημένα εισοδήματα που στηρίζουν το ποσό,
• η δωρεά δημιουργεί τεκμήριο που πρέπει να καλυφθεί στη φορολογική δήλωση του γονέα.

Το γεγονός ότι η γονική παροχή μπορεί να είναι αφορολόγητη για το παιδί δεν σημαίνει ότι ο γονέας απαλλάσσεται από κάθε έλεγχο προέλευσης των χρημάτων.

Η εφορία μπορεί να ρωτήσει το απλό ερώτημα: από πού προέκυψαν τα χρήματα που δόθηκαν;

Αν δεν υπάρχει απάντηση, η γονική παροχή από εργαλείο οικογενειακής στήριξης μπορεί να μετατραπεί σε φορολογικό πρόβλημα.

myPROPERTY: Η δήλωση είναι υποχρεωτική ακόμη και όταν ο φόρος είναι μηδενικός

Κάθε χρηματική γονική παροχή ή δωρεά πρέπει να δηλώνεται. Το γεγονός ότι δεν προκύπτει φόρος λόγω του αφορολόγητου δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει υποχρέωση δήλωσης.

Η δήλωση υποβάλλεται ψηφιακά μέσω της εφαρμογής της ΑΑΔΕ για δηλώσεις δωρεάς και γονικής παροχής.

Για γονικές παροχές ή δωρεές χρημάτων χωρίς συμβόλαιο, η δήλωση μπορεί να συνταχθεί από τον δωρητή ή γονέα ή από τον δωρεοδόχο ή τέκνο. Στη συνέχεια αποστέλλεται στη θυρίδα του άλλου συμβαλλόμενου στο myAADE και απαιτείται η αποδοχή της.

Η προθεσμία είναι κρίσιμη: όταν δεν συντάσσεται συμβολαιογραφικό έγγραφο, η δήλωση πρέπει να υποβληθεί μέσα σε έξι μήνες από την παράδοση του αντικειμένου της δωρεάς ή της γονικής παροχής, δηλαδή από τη μεταφορά ή παράδοση του χρηματικού ποσού.

Η δήλωση δεν είναι τυπικότητα. Είναι το έγγραφο που συνδέει:

• το πρόσωπο που δίνει,
• το πρόσωπο που λαμβάνει,
• το ποσό,
• την ημερομηνία,
• την τραπεζική μεταφορά,
• και τη φορολογική μεταχείριση.

Χωρίς σωστή δήλωση, η οικογένεια μπορεί να έχει κάνει την τραπεζική μεταφορά αλλά να μην έχει κλείσει φορολογικά τη διαδικασία.

Γιατί έχει σημασία η ημερομηνία όταν το παιδί αγοράζει ακίνητο ή αυτοκίνητο

Πολύ συχνά η γονική παροχή χρημάτων γίνεται για να μπορέσει το παιδί να αγοράσει ακίνητο, αυτοκίνητο ή άλλο περιουσιακό στοιχείο.

Εδώ η σειρά των κινήσεων έχει μεγάλη σημασία.

Το παιδί πρέπει να μπορεί να αποδείξει ότι έλαβε τα χρήματα πριν πραγματοποιήσει τη σχετική δαπάνη. Αν πρώτα αγοράσει το ακίνητο ή το αυτοκίνητο και μετά δηλωθεί ότι έλαβε χρήματα από τον γονέα, δημιουργείται πρόβλημα στην κάλυψη τεκμηρίου.

Όταν τα χρήματα από γονική παροχή ή δωρεά χρησιμοποιούνται για τη μείωση της διαφοράς μεταξύ τεκμαρτού και δηλωθέντος εισοδήματος, η φορολογική διοίκηση εξετάζει αν αποδεικνύεται η είσπραξή τους πριν από τη δαπάνη και αν η γονική παροχή έχει φορολογηθεί ή απαλλαγεί νόμιμα από τη φορολογία κεφαλαίου.

Με απλά λόγια: πρώτα γίνεται σωστά η γονική παροχή, μετά πραγματοποιείται η αγορά.

Αν η σειρά αντιστραφεί, το παιδί μπορεί να βρεθεί εκτεθειμένο σε τεκμήρια, ακόμη κι αν οι γονείς είχαν πράγματι την πρόθεση να το βοηθήσουν.

Κοινοί λογαριασμοί: Το σημείο που θέλει μεγάλη προσοχή

Πολλές οικογένειες χρησιμοποιούν κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς. Αυτό δεν είναι παράνομο. Θέλει όμως προσοχή.

Αν ο γονέας και το παιδί είναι συνδικαιούχοι σε έναν λογαριασμό, η απλή ύπαρξη κοινού λογαριασμού δεν σημαίνει ότι όλα τα χρήματα ανήκουν αυτομάτως και στους δύο για φορολογικούς σκοπούς.

Αν το παιδί κάνει ανάληψη ή χρησιμοποιήσει χρήματα που στην πραγματικότητα προέρχονται από εισοδήματα του γονέα, η κίνηση μπορεί να εξεταστεί ως δωρεά ή γονική παροχή, ανάλογα με τα πραγματικά δεδομένα.

Επομένως, όταν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν ποσά από κοινό λογαριασμό για αγορά περιουσιακού στοιχείου ή για σημαντική δαπάνη, χρειάζεται προηγουμένως φορολογικός έλεγχος της προέλευσης των χρημάτων και του τρόπου δήλωσης.

Ο κοινός λογαριασμός διευκολύνει την καθημερινότητα. Δεν καταργεί τους φορολογικούς κανόνες.

Παππούδες, γιαγιάδες και λοιποί συγγενείς: Δεν φορολογούνται όλοι το ίδιο

Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν αφορά μόνο γονείς προς παιδιά. Αφορά γενικά πρόσωπα της Α’ κατηγορίας, όπως παππούδες και γιαγιάδες προς εγγόνια, σύζυγοι και μέρη συμφώνου συμβίωσης.

Όμως δεν ισχύει για όλους τους συγγενείς.

Για χρηματικές δωρεές προς πρόσωπα της Β’ κατηγορίας, όπως αδέλφια, ανίψια, πατριοί, μητριές, γαμπροί, νύφες, πεθεροί και πεθερές, ο φόρος είναι αυτοτελής με συντελεστή 20%.

Για χρηματικές δωρεές προς πρόσωπα της Γ’ κατηγορίας, δηλαδή λοιπούς συγγενείς ή τρίτα πρόσωπα που δεν εντάσσονται στις δύο πρώτες κατηγορίες, ο φόρος είναι αυτοτελής με συντελεστή 40%.

Η διαφορά είναι τεράστια. Μια δωρεά 50.000 ευρώ από γονέα προς παιδί μπορεί, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, να μην έχει φόρο. Η ίδια χρηματική δωρεά προς πρόσωπο άλλης κατηγορίας μπορεί να οδηγήσει σε φόρο 10.000 ευρώ ή 20.000 ευρώ, ανάλογα με τη συγγενική σχέση.

Γι’ αυτό πριν γίνει οποιαδήποτε μεταβίβαση χρημάτων, πρέπει πρώτα να απαντηθεί ένα απλό ερώτημα: ποια είναι η συγγενική σχέση δωρητή και δωρεοδόχου;

Από αυτήν εξαρτάται όλη η φορολογική μεταχείριση.

Όχι εταιρικά χρήματα, όχι ενδιάμεσοι λογαριασμοί, όχι πρόχειρες διαδρομές

Η γονική παροχή χρημάτων πρέπει να γίνεται με καθαρή διαδρομή.

Τα χρήματα πρέπει να προέρχονται από τον γονέα ή τον δωρητή και να καταλήγουν στο παιδί ή στον δωρεοδόχο, με τρόπο που αποδεικνύεται.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε τρεις περιπτώσεις:

• όταν τα χρήματα προέρχονται από εταιρικό λογαριασμό,
• όταν παρεμβάλλεται λογαριασμός τρίτου προσώπου,
• όταν η μεταφορά γίνεται τμηματικά χωρίς σαφή αιτιολογία.

Αν ο γονέας είναι επιχειρηματίας, δεν μπορεί να μεταφέρει χρήματα από εταιρικό λογαριασμό στο παιδί του και να θεωρεί ότι έκανε απλή γονική παροχή. Μπορεί να δημιουργηθούν ζητήματα διανομής κερδών, δανείου, ταμειακής διευκόλυνσης ή άλλης φορολογικής αντιμετώπισης.

Αν τα χρήματα περάσουν από λογαριασμό τρίτου προσώπου, η διαδρομή θολώνει. Και όταν η διαδρομή θολώνει, ο έλεγχος γίνεται δυσκολότερος και επικίνδυνος.

Στις γονικές παροχές χρημάτων, η απλότητα είναι ασφάλεια: καθαρή προέλευση, καθαρή μεταφορά, καθαρή δήλωση.

Οι 8 παγίδες που πρέπει να αποφύγετε

Πέρα από τους γενικούς κανόνες, υπάρχουν ορισμένες πρακτικές παγίδες που εμφανίζονται συχνά και μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρό φορολογικό πρόβλημα.

• Πρώτη παγίδα: Η μεταφορά γίνεται μετά την αγορά.
  Αν το παιδί αγοράσει πρώτα ακίνητο ή αυτοκίνητο και μετά εμφανιστεί γονική παροχή για να καλύψει το ποσό, η σειρά των γεγονότων δεν βοηθά την κάλυψη τεκμηρίου. Η είσπραξη πρέπει να προηγείται της δαπάνης.
• Δεύτερη παγίδα: Η δήλωση myPROPERTY υποβάλλεται εκπρόθεσμα.
  Ακόμη και όταν ο φόρος είναι μηδενικός, η δήλωση πρέπει να γίνει μέσα στην προθεσμία. Η καθυστέρηση δημιουργεί φορολογική εκκρεμότητα και μπορεί να δυσκολέψει την επίκληση του ποσού σε μεταγενέστερο έλεγχο.
• Τρίτη παγίδα: Τα χρήματα δίνονται σε μετρητά.
  Η ανάληψη από τον γονέα και η κατάθεση από το παιδί δεν είναι ισοδύναμη με καθαρή τραπεζική μεταφορά γονικής παροχής. Στα χρηματικά ποσά, η διαδρομή έχει σημασία.
• Τέταρτη παγίδα: Ο γονέας δεν έχει καλυμμένο πόθεν έσχες.
  Το παιδί μπορεί να καλύπτεται από τη δήλωση γονικής παροχής, αλλά ο γονέας πρέπει να μπορεί να εξηγήσει από πού προήλθαν τα χρήματα που έδωσε.
• Πέμπτη παγίδα: Χρησιμοποιείται εταιρικός λογαριασμός.
  Η γονική παροχή είναι προσωπική μεταβίβαση. Αν τα χρήματα φύγουν από εταιρικό λογαριασμό, το θέμα παύει να είναι απλή οικογενειακή ενίσχυση και μπορεί να αποκτήσει άλλη φορολογική διάσταση.
• Έκτη παγίδα: Η μεταφορά γίνεται μέσω τρίτου προσώπου.
  Πατέρας προς θείο και μετά προς παιδί, ή άλλες ενδιάμεσες διαδρομές, δημιουργούν αχρείαστο ρίσκο. Η καθαρή γραμμή είναι δωρητής προς δωρεοδόχο.
• Έβδομη παγίδα: Δεν κρατούνται τα παραστατικά.
  Η δήλωση, το αποδεικτικό μεταφοράς, η αιτιολογία συναλλαγής και τα φορολογικά στοιχεία του δωρητή πρέπει να υπάρχουν σε φάκελο. Στον έλεγχο δεν αρκεί η ανάμνηση της συναλλαγής.
• Όγδοη παγίδα: Θεωρείται ότι όλοι οι συγγενείς έχουν το ίδιο καθεστώς.
  Η Α’ κατηγορία έχει προνομιακή μεταχείριση. Η Β’ και η Γ’ κατηγορία έχουν διαφορετικούς συντελεστές, ιδίως στις χρηματικές δωρεές. Η λάθος συγγενική κατηγορία οδηγεί σε λάθος φόρο.

Τα 20 SOS πριν δώσετε χρήματα σε παιδί ή συγγενή

Πριν γίνει οποιαδήποτε γονική παροχή ή δωρεά χρημάτων, πρέπει να ελεγχθούν τα εξής:

1. Αν ο δωρητής έχει πραγματικά διαθέσιμα χρήματα με νόμιμη και φορολογημένη προέλευση.
2. Αν χρειάζεται ανάλωση κεφαλαίου προηγούμενων ετών για να δικαιολογηθεί το ποσό.
3. Αν ο δωρεοδόχος ανήκει στην Α’ κατηγορία.
4. Αν έχουν γίνει προηγούμενες δωρεές ή γονικές παροχές μεταξύ των ίδιων προσώπων από 1.10.2021 και μετά.
5. Αν το ποσό κινείται εντός του ορίου των 800.000 ευρώ.
6. Αν η μεταφορά θα γίνει αποκλειστικά μέσω τραπεζικού συστήματος.
7. Αν αποφεύγεται κάθε ανάληψη και κατάθεση μετρητών.
8. Αν η μεταφορά γίνεται από λογαριασμό του γονέα ή δωρητή προς λογαριασμό του παιδιού ή δωρεοδόχου.
9. Αν υπάρχει καθαρό τραπεζικό παραστατικό της μεταφοράς.
10. Αν η αιτιολογία της μεταφοράς αναφέρει καθαρά «γονική παροχή» ή «δωρεά».
11. Αν η δήλωση θα υποβληθεί μέσα στην προθεσμία των έξι μηνών.
12. Αν έχει γίνει ψηφιακή αποδοχή της δήλωσης από τον άλλο συμβαλλόμενο.
13. Αν τα χρήματα θα χρησιμοποιηθούν για αγορά ακινήτου ή αυτοκινήτου και αν η γονική παροχή προηγείται χρονικά της αγοράς.
14. Αν το παιδί χρειάζεται το ποσό για κάλυψη τεκμηρίου απόκτησης περιουσίας.
15. Αν το ποσό θα αποτυπωθεί σωστά στη φορολογική δήλωση του γονέα.
16. Αν το ποσό θα αποτυπωθεί σωστά στη φορολογική δήλωση του παιδιού.
17. Αν υπάρχει κοινός λογαριασμός και ποιος έχει πραγματικά συνεισφέρει τα χρήματα.
18. Αν η μεταφορά δεν γίνεται από εταιρικό λογαριασμό.
19. Αν δεν μεσολαβεί τρίτο πρόσωπο χωρίς λόγο.
20. Αν έχει κρατηθεί πλήρης φάκελος με τραπεζικά παραστατικά, δήλωση myPROPERTY και φορολογική τεκμηρίωση.

Αυτή η λίστα δεν είναι γραφειοκρατία. Είναι ο τρόπος να μη μετατραπεί μια οικογενειακή βοήθεια σε φορολογική εκκρεμότητα.

Τι να κρατήσετε

Το φορολογικό πλαίσιο δίνει στις ελληνικές οικογένειες μια πολύ σημαντική δυνατότητα: να μεταβιβάσουν χρήματα και περιουσία στα παιδιά τους με ελάχιστη ή μηδενική φορολογική επιβάρυνση, εφόσον τηρούνται οι προϋποθέσεις.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η διαδικασία είναι άτυπη.

Η γονική παροχή χρημάτων πρέπει να έχει καθαρή προέλευση, καθαρή τραπεζική διαδρομή, σωστή δήλωση και σωστή χρονική σειρά, ιδίως όταν τα χρήματα θα χρησιμοποιηθούν για αγορά περιουσιακού στοιχείου.

Η εποχή του φακέλου, των μετρητών και της προφορικής συνεννόησης έχει τελειώσει. Σήμερα, κάθε σοβαρή μεταβίβαση πρέπει να αφήνει νόμιμο ψηφιακό ίχνος.

Η πραγματική προστασία δεν βρίσκεται μόνο στο αφορολόγητο των 800.000 ευρώ. Βρίσκεται στο να γίνει η γονική παροχή με τρόπο που να αντέχει σε έλεγχο.

Πριν πατηθεί το κουμπί της μεταφοράς, πρέπει να έχει γίνει ο έλεγχος. Μετά, μπορεί να είναι αργά.

– Αν θέλετε να δείτε όλη την αρθρογραφία του Τάσου Δουκέρη, πατήστε ΕΔΩ

Πηγή φωτογραφίας: ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ/EUROKINISSI

Περισσότερα:

Ρεύμα Ιουλίου: Τι δείχνουν τα πρώτα στοιχεία για πράσινα και κίτρινα τιμολόγια

Δεκαπενταύγουστος: Πώς αμείβονται όσοι εργαστούν την αργία

Διευρύνονται τα κριτήρια για την ενίσχυση ενοικίου σε γιατρούς, εκπαιδευτικούς και νοσηλευτές