Δ. Περπατάρης: Απόλυση από την εργασία λόγω συνταξιοδότησης
Του Δημήτρη Σπ. Περπατάρη
Δικηγόρου στον Άρειο Πάγο – Εργατολόγου
Στη νομοθεσία δεν υπάρχει διάταξη που να υποχρεώνει έναν εργαζόμενο να σταματήσει να εργάζεται μόλις συμπληρώσει τις προϋποθέσεις για τη λήψη σύνταξης γήρατος. Η συνταξιοδότηση, από μόνη της, δεν επιφέρει αυτοδίκαια τη λύση της σύμβασης εργασίας.
Η νομολογία των δικαστηρίων δέχεται σταθερά ότι η υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης από τον εργαζόμενο στον ασφαλιστικό του φορέα δεν σημαίνει σιωπηρή καταγγελία της σύμβασης εργασίας από την πλευρά του, ούτε οικειοθελή αποχώρηση, εφόσον συνεχίζει να παρέχει κανονικά την εργασία του, όπως και πριν από την υποβολή της αίτησης.
Η σύμβαση εργασίας μπορεί να λυθεί είτε από τον εργοδότη, με απομάκρυνση του εργαζομένου από την εργασία του, δηλαδή με απόλυση, είτε από τον ίδιο τον εργαζόμενο, με οικειοθελή αποχώρηση. Και στις δύο περιπτώσεις εφαρμόζονται οι προϋποθέσεις που προβλέπει το άρθρο 8 του Ν. 3198/1955.
Σύμφωνα με το άρθρο 8 εδ. β΄ του Ν. 3198/1955, μισθωτοί που υπάγονται στον κλάδο σύνταξης οποιουδήποτε ασφαλιστικού φορέα και έχουν συμπληρώσει τις προϋποθέσεις για πλήρη σύνταξη γήρατος μπορούν είτε να αποχωρήσουν οικειοθελώς είτε να απολυθούν από τον εργοδότη τους. Στην περίπτωση αυτή δικαιούνται μειωμένη αποζημίωση, ίση με το 40% της νόμιμης αποζημίωσης απόλυσης εφόσον έχουν επικουρική ασφάλιση, ή με το 50% εφόσον δεν έχουν.
Επομένως, για να μπορεί ο εργαζόμενος να αξιώσει τη συγκεκριμένη αποζημίωση ή, αντίστοιχα, για να μπορεί ο εργοδότης να τον απολύσει κάνοντας χρήση αυτής της διάταξης, πρέπει να συντρέχουν ορισμένες προϋποθέσεις.
Πρώτον, ο εργαζόμενος πρέπει να υπάγεται στην ασφάλιση κάποιου ασφαλιστικού οργανισμού για τη χορήγηση σύνταξης. Δεύτερον, πρέπει να έχει συμπληρώσει, πριν ή κατά τον χρόνο της αποχώρησης ή της απόλυσης, τις προϋποθέσεις για τη λήψη πλήρους σύνταξης γήρατος και όχι μειωμένης. Τρίτον, πρέπει να αποχωρεί οικειοθελώς από την εργασία του ή να απομακρύνεται από τον εργοδότη μετά τη συμπλήρωση των προϋποθέσεων αυτών.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις περιπτώσεις εργαζομένων που πληρούν τις προϋποθέσεις για αναπηρική σύνταξη ή για μειωμένη σύνταξη γήρατος. Οι εργαζόμενοι αυτοί δεν εμπίπτουν στις παραπάνω ρυθμίσεις. Συνεπώς, αν απολυθούν από τον εργοδότη τους, δικαιούνται ολόκληρη την αποζημίωση απόλυσης. Αν, όμως, αποχωρήσουν οικειοθελώς, δεν δικαιούνται αποζημίωση.
Σε περίπτωση λύσης της σύμβασης με τις παραπάνω προϋποθέσεις, ο εργοδότης οφείλει να καταβάλει το 50% της αποζημίωσης που προβλέπει ο Ν. 2112/1920 για την απροειδοποίητη καταγγελία της σύμβασης εργασίας. Αν ο εργαζόμενος είναι και επικουρικά ασφαλισμένος, οφείλεται το 40% της αποζημίωσης.
Για την καταβολή του 40% δεν αρκεί απλώς ο εργαζόμενος να υπάγεται σε επικουρική ασφάλιση. Θα πρέπει να έχει ήδη συμπληρώσει, κατά την ημέρα λύσης της εργασιακής σχέσης, τις προϋποθέσεις για τη λήψη επικουρικής σύνταξης, σύμφωνα με το άρθρο 16 του Ν. 1539/1985.
Για τον υπολογισμό της αποζημίωσης λαμβάνονται υπόψη οι τακτικές αποδοχές του τελευταίου μήνα πριν από τη λύση της σύμβασης εργασίας, υπό καθεστώς πλήρους απασχόλησης. Ωστόσο, ισχύει ανώτατο όριο αποδοχών, το οποίο αντιστοιχεί στο οκταπλάσιο του ημερομισθίου του ανειδίκευτου εργάτη, πολλαπλασιαζόμενο επί 30.
Δεν λαμβάνεται υπόψη το πλαφόν των 2.000 ευρώ για προϋπηρεσία άνω των 17 ετών. Αντιθέτως, λαμβάνεται υπόψη μόνο ο χρόνος υπηρεσίας που είχε συμπληρώσει ο εργαζόμενος στον ίδιο εργοδότη έως τις 12 Νοεμβρίου 2012, ημερομηνία δημοσίευσης του Ν. 4093/2012, ανεξάρτητα από το πότε τελικά αποχωρεί ή απομακρύνεται λόγω συμπλήρωσης των προϋποθέσεων για πλήρη σύνταξη γήρατος.
Αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης εργατοτεχνιτών
Από την 1η Ιανουαρίου 2022 καταργήθηκε κάθε διάκριση μεταξύ υπαλλήλων και εργατοτεχνιτών ως προς την προθεσμία προμήνυσης και την καταγγελία των συμβάσεων εξαρτημένης εργασίας. Παράλληλα, ορίστηκε ότι οι διατάξεις που διέπουν την καταγγελία της σύμβασης ή σχέσης εργασίας των υπαλλήλων, δηλαδή οι Ν. 2112/1920 και 3198/1955, εφαρμόζονται πλέον και στους εργατοτεχνίτες, σύμφωνα με το άρθρο 64 του Ν. 4808/2021.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι από την 1η Ιανουαρίου 2022 και μετά οι εργατοτεχνίτες δικαιούνται τη μειωμένη αποζημίωση του άρθρου 8 εδ. β΄ του Ν. 3198/1955 όχι μόνο όταν αποχωρούν από την εργασία τους έχοντας συμπληρώσει τις προϋποθέσεις πλήρους συνταξιοδότησης, αλλά και όταν απομακρύνονται από αυτήν ύστερα από καταγγελία της σύμβασης από τον εργοδότη.
Για τους εργατοτεχνίτες, σύμφωνα με το άρθρο 64 του Ν. 4808/2021, ως μηνιαίος μισθός για τον υπολογισμό της αποζημίωσης θεωρούνται τα 22 ημερομίσθια, εκτός αν ήδη αμείβονται με μηνιαίο μισθό.
Το άρθρο 8 εδ. α΄ του Ν. 3198/1955 προβλέπει επίσης ότι μισθωτοί με σχέση εργασίας αορίστου χρόνου, οι οποίοι έχουν συμπληρώσει 15ετή υπηρεσία στον ίδιο εργοδότη ή το όριο ηλικίας που προβλέπει ο οικείος ασφαλιστικός οργανισμός, μπορούν να αποχωρήσουν από την εργασία τους με τη συγκατάθεση του εργοδότη. Στην περίπτωση αυτή δικαιούνται να λάβουν το 50% της νόμιμης αποζημίωσης.
Η συγκατάθεση του εργοδότη αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για να λάβει ο εργαζόμενος τη μειωμένη αποζημίωση. Στην περίπτωση αυτή δεν απαιτείται να έχουν συμπληρωθεί οι προϋποθέσεις πλήρους συνταξιοδότησης, αλλά να υπάρχει η προβλεπόμενη ηλικιακή προϋπόθεση και 15ετής υπηρεσία στον ίδιο εργοδότη.
Παραγραφή αποζημίωσης λόγω συνταξιοδότησης
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο μπορεί να ασκηθεί αγωγή σε περίπτωση μη καταβολής της νόμιμης αποζημίωσης λόγω συνταξιοδότησης.
Η εξάμηνη αποσβεστική προθεσμία του άρθρου 6 παρ. 2 του Ν. 3198/1955, που ισχύει για την άσκηση αγωγής με αίτημα την καταβολή ή τη συμπλήρωση αποζημίωσης καταγγελίας, εφαρμόζεται και στη μειωμένη αποζημίωση του άρθρου 8 εδ. α΄, όπως και στην αποζημίωση του άρθρου 8 εδ. β΄ του ίδιου νόμου.
Η εξάμηνη προθεσμία αρχίζει από τον χρόνο κατά τον οποίο ο εργαζόμενος, έχοντας συμπληρώσει τις σχετικές προϋποθέσεις, αποχωρεί από την εργασία του με τη συγκατάθεση του εργοδότη.
- 4 λεπτά πριν Τραγωδία στα Φαλάσαρνα: Νεκρός 45χρονος τουρίστας μετά από πτώση σε δύσβατο σημείο
- 9 λεπτά πριν Μουντιάλ 2026: Κατάρ-Ελβετία στις 22:00 και Βραζιλία-Μαρόκο στη 01:00
- 19 λεπτά πριν Γιατί όλο και περισσότεροι ξένοι αγοράζουν σπίτι στην Ελλάδα
