Συνταγματική Αναθεώρηση: Οι βασικές αλλαγές που προτείνει η ΝΔ

Ένα εκτεταμένο πακέτο θεσμικών αλλαγών για το κράτος, τη Δικαιοσύνη, τη δημόσια διοίκηση, την εκπαίδευση, τα ατομικά δικαιώματα και την οικονομία παρουσιάζει η Νέα Δημοκρατία, στο πλαίσιο της επικείμενης Συνταγματικής Αναθεώρησης.

Μετά από τρίμηνη εσωκομματική διαβούλευση, η πρόταση της ΝΔ περιλαμβάνει περίπου 30 άρθρα προς αναθεώρηση, με στόχο, όπως αναφέρεται, τη διαμόρφωση μιας πιο λειτουργικής δημοκρατίας για τις ανάγκες της σημερινής και της επόμενης εποχής.

Μη κρατικά πανεπιστήμια και αλλαγές στην εκπαίδευση

Κεντρική θέση στις προτάσεις έχει το άρθρο 16, με τη ΝΔ να εισηγείται τη δυνατότητα ίδρυσης μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, πλήρως αυτοδιοικούμενων και υπό την εποπτεία ανεξάρτητης αρχής.

Παράλληλα, προτείνεται η αύξηση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης από 9 σε 11 χρόνια, καθώς και η συνταγματική κατοχύρωση της προστασίας της ελληνικής γλώσσας και της ελληνικής σημαίας.

Αξιολόγηση και αλλαγές στη μονιμότητα στο Δημόσιο

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στο άρθρο 103, που αφορά τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων.

Η πρόταση προβλέπει νέο πλαίσιο αξιολόγησης, το οποίο θα συνδέεται με επιβραβεύσεις αλλά και κυρώσεις, ακόμη και με δυνατότητα οριστικής παύσης, έπειτα από απόφαση υπηρεσιακού συμβουλίου.

Η αξιολόγηση θα μπορεί να γίνεται από προϊσταμένους, υφισταμένους και πολίτες, ενώ στο σύστημα θα μπορεί να συμμετέχει και το ΑΣΕΠ.

Νέο πλαίσιο για την ευθύνη υπουργών

Σημαντικές αλλαγές προτείνονται και στο άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη υπουργών.

Η ΝΔ εισηγείται την κατάργηση της υποχρεωτικής προκαταρκτικής εξέτασης από τη Βουλή και τη μεταφορά της διαδικασίας σε ανώτερους δικαστικούς λειτουργούς.

Η τελική απόφαση για την άσκηση δίωξης θα εξακολουθεί να λαμβάνεται από τη Βουλή, με απόλυτη πλειοψηφία και ονομαστική ψηφοφορία.

Αλλαγές στην επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης

Στο πεδίο της Δικαιοσύνης, προτείνεται οι προαγωγές στις ανώτατες δικαστικές θέσεις να γίνονται από ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, μέσα από κατάλογο δικαστών που θα προτείνουν οι ολομέλειες των ανώτατων δικαστηρίων.

Παράλληλα, προβλέπεται ενίσχυση του Ανωτάτου Ειδικού Δικαστηρίου, με δυνατότητα προληπτικού ελέγχου συνταγματικότητας ψηφισμένων νομοσχεδίων.

Τεχνητή νοημοσύνη και κλιματική κρίση στο Σύνταγμα

Για πρώτη φορά, η πρόταση περιλαμβάνει ειδική αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο η χρήση της να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου, τη δημοκρατία και την κοινωνική ευημερία.

Στο περιβαλλοντικό πεδίο, προτείνεται η ενίσχυση του άρθρου 24 με αναφορές στην κλιματική αλλαγή, τη διαχείριση των υδάτινων πόρων, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, το περιβαλλοντικό ισοζύγιο και την προστασία των ζώων.

Επιστολική ψήφος και αλλαγές στις εκλογές

Στο εκλογικό σκέλος, προτείνεται η δυνατότητα επιστολικής ψήφου και για τους πολίτες που βρίσκονται εντός Ελλάδας.

Παράλληλα, το εκλογικό σύστημα θα πρέπει να διασφαλίζει τόσο εύλογη αναλογικότητα όσο και κυβερνησιμότητα.

Προτείνεται επίσης η κατάργηση της διάλυσης της Βουλής λόγω «εθνικού θέματος εξαιρετικής σημασίας» και η αντικατάστασή της από διαδικασία αυτοδιάλυσης με απόφαση της Βουλής.

Μία εξαετής θητεία για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας

Η ΝΔ εισηγείται την καθιέρωση μίας και μόνο εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, αντί της σημερινής δυνατότητας επανεκλογής.

Δημοσιονομική ισορροπία και φορολογία

Στο οικονομικό πεδίο, η πρόταση προβλέπει συνταγματική κατοχύρωση της δημοσιονομικής ισορροπίας και της βιώσιμης λειτουργίας του κρατικού προϋπολογισμού.

Παράλληλα, προτείνεται να απαγορεύεται η αναδρομική επιβολή φόρων, ενώ θα μπορεί να προβλέπεται σταθερό φορολογικό καθεστώς για στρατηγικές επενδύσεις.

Οι τέσσερις βασικοί άξονες της πρότασης

Ο εισηγητής της ΝΔ, Ευριπίδης Στυλιανίδης, παρουσίασε την πρόταση ως μια προσπάθεια εκσυγχρονισμού του Συντάγματος, χωρίζοντάς τη σε τέσσερις βασικές κατηγορίες:

• ταυτοτικές διατάξεις για την ελληνική γλώσσα, τη σημαία και την τεχνητή νοημοσύνη,
• κοινωνικές διατάξεις για εκπαίδευση, στέγη, περιβάλλον και διαγενεακή δικαιοσύνη,
• θεσμικές αλλαγές για κόμματα, Βουλή, Δικαιοσύνη, ανεξάρτητες αρχές και δημόσια διοίκηση,
• αναπτυξιακές διατάξεις για περιουσία, φορολογία, επενδύσεις και δημοσιονομική σταθερότητα.

Το πολιτικό στοίχημα της συναίνεσης

Η πρόταση της ΝΔ ανοίγει μια από τις πιο εκτεταμένες συνταγματικές συζητήσεις των τελευταίων δεκαετιών.

Ωστόσο, επειδή η διαδικασία απαιτεί αυξημένες κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες, το βασικό πολιτικό ζητούμενο είναι αν θα μπορέσουν να διαμορφωθούν ευρύτερες συναινέσεις, ιδίως σε ζητήματα που προκαλούν ήδη αντιδράσεις, όπως τα μη κρατικά πανεπιστήμια, η μονιμότητα στο Δημόσιο και οι αλλαγές στη Δικαιοσύνη.