Τρεις διαχρονικές απειλές για τα ελληνικά νοικοκυριά

Οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί σε Ελλάδα και υπόλοιπες χώρες του ΟΟΣΑ βρίσκονται αντιμέτωποι με τρεις σταθερές και αλληλένδετες απειλές, οι οποίες επιβαρύνουν ολοένα και περισσότερο την οικονομική ανθεκτικότητα των νοικοκυριών. Η νέα έκθεση Consumer Finance Risk Monitor καταγράφει με σαφήνεια τους βασικούς κινδύνους που διαμορφώνουν το περιβάλλον αβεβαιότητας, επισημαίνοντας ότι σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος ζωής και τα περιορισμένα εισοδήματα, οι πιέσεις εντείνονται.

Ο χρηματοοικονομικός αναλφαβητισμός ως βασικός κίνδυνος

Σύμφωνα με τα ευρήματα, ως σημαντικότερος κίνδυνος από την πλευρά της ζήτησης στο σύνολο των χωρών του ΟΟΣΑ (81%) αναδεικνύεται ο χρηματοοικονομικός αναλφαβητισμός. Το φαινόμενο αυτό επηρεάζει άμεσα την ικανότητα των καταναλωτών να λαμβάνουν ορθές αποφάσεις για τα οικονομικά τους.

Έρευνες των τελευταίων ετών από την Κομισιόν και τον ΟΟΣΑ κατατάσσουν τους Έλληνες σταθερά μεταξύ των χαμηλότερων θέσεων στην Ευρώπη στη χρηματοοικονομική παιδεία, καθώς εμφανίζουν περιορισμένη κατανόηση οικονομικών ορολογιών και χαμηλό επίπεδο γνώσεων. Ενδεικτικά, από το Ευρωβαρόμετρο του 2023 προέκυψε ότι μόλις το 40% των Ελλήνων απάντησε σωστά σε ερωτήσεις που αφορούσαν τον πληθωρισμό, την αποταμίευση, τη διαφοροποίηση του ρίσκου, τη σχέση ρίσκου και απόδοσης και τη σύνδεση των επιτοκίων δανεισμού με τις τιμές των ομολόγων.

Το βάρος του ιδιωτικού χρέους

Δεύτερος σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για τα νοικοκυριά (63% των χωρών) είναι τα υψηλά επίπεδα ιδιωτικού χρέους. Στην Ελλάδα, το χρέος των νοικοκυριών ως ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος παραμένει πάνω από 70%, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του ΟΟΣΑ.

Αν και το ποσοστό είναι χαμηλότερο σε σύγκριση με αρκετές προηγμένες οικονομίες, δεν θεωρείται αμελητέο. Η έκθεση επισημαίνει ότι τα υψηλά ποσοστά ανεργίας κατά την περίοδο της κρίσης οδήγησαν μεγάλο μέρος του πληθυσμού στον δανεισμό, διαμορφώνοντας τη σημερινή εικόνα.

Οι χαμηλές ψηφιακές δεξιότητες και ο κίνδυνος απάτης

Τρίτη απειλή για τα εισοδήματα των νοικοκυριών (44%) καταγράφονται τα χαμηλά επίπεδα ψηφιακών δεξιοτήτων. Σύμφωνα με την έκθεση του ΟΟΣΑ, στην Ελλάδα διαπιστώνεται ότι καταναλωτές με περιορισμένη ψηφιακή κατανόηση κινδυνεύουν περισσότερο να πέσουν θύματα οικονομικής απάτης.

Παράλληλα, στους κινδύνους για τους προϋπολογισμούς, το 29% των ερωτηθέντων στον ΟΟΣΑ αναδεικνύει το ανεπαρκές εισόδημα και το 25% το δημογραφικό πρόβλημα, ζητήματα που ασκούν διαχρονική πίεση και στην ελληνική οικονομία.

Πρόσθετες πιέσεις και το στεγαστικό πρόβλημα

Πέραν των παραγόντων που σχετίζονται με τη ζήτηση, η έκθεση επιβεβαιώνει ότι οι εμπορικές εξελίξεις και οι δασμοί, οι συνθήκες στην αγορά εργασίας και το αυξημένο κόστος διαβίωσης επηρεάζουν άμεσα την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών.

Στην Ελλάδα ειδικότερα, το στεγαστικό αναδεικνύεται σε δυσανάλογη πηγή οικονομικού στρες. Σχεδόν τέσσερις στους δέκα Έλληνες δαπανούν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για δαπάνες στέγασης, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια διαχείρισης του οικογενειακού προϋπολογισμού.

Περισσότερα:

Γιατί επιβλήθηκε πρόστιμο – μαμούθ στη Nestlé Hellas;

Βγήκαν τα έξι κριτήρια για να πάρετε 18.000 ευρώ

Πρώτη κατοικία: Πότε μπορεί να κινηθεί νομική διαδικασία απ’ τον πιστωτή- Ποια η εναλλακτική ρευστοποίησης