Μειώσεις στις συντάξεις έως το 2070

Σταδιακή μείωση των συντάξεων έως και 17% μέχρι το 2070 προβλέπει ο νόμος Κατρούγκαλου, σύμφωνα με στοιχεία που περιλαμβάνονται σε έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Με βάση την έκθεση, η Ελλάδα καταγράφεται ως η χώρα με τη μεγαλύτερη μείωση συντάξεων για την περίοδο 2022–2070, ακολουθούμενη από την Πορτογαλία.

Η συρρίκνωση των συνταξιοδοτικών παροχών ενισχύει μεν τη δημοσιονομική βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, ωστόσο δημιουργεί σοβαρούς προβληματισμούς ως προς την επάρκεια των συντάξεων και τη δυνατότητά τους να καλύπτουν βασικές ανάγκες, χωρίς να οδηγούν τους συνταξιούχους κάτω από το όριο της φτώχειας.

Η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί κρίσιμο παράγοντα πίεσης για τα συνταξιοδοτικά συστήματα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επανειλημμένα επισημάνει τον κίνδυνο τα κράτη να αδυνατούν στο μέλλον να παρέχουν επαρκείς παροχές, προτείνοντας ως συμπληρωματική λύση την ενίσχυση των επαγγελματικών ταμείων υποχρεωτικής ασφάλισης.

Πόσα χρόνια δουλεύουμε και πόσα χρόνια λαμβάνουμε σύνταξη

Στην Ελλάδα, ο μέσος εργαζόμενος εργάζεται περίπου 41 χρόνια και λαμβάνει σύνταξη για περίπου 20 έτη, δηλαδή για σχεδόν το μισό του εργασιακού του βίου. Σύμφωνα με το Ageing Report 2024, το 2023 η μέση ηλικία συνταξιοδότησης ήταν τα 64 έτη, ενώ το προσδόκιμο ζωής σε αυτή την ηλικία ανερχόταν σε περίπου 20 χρόνια.

Αυτό σημαίνει ότι, κατά μέσο όρο, ο Έλληνας ασφαλισμένος εργάζεται δύο χρόνια για κάθε ένα έτος σύνταξης. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2023 η μέση διάρκεια συνταξιοδότησης στην ΕΕ ήταν 21 έτη, ενώ ο μέσος εργασιακός βίος ανερχόταν σε 41,3 έτη, διατηρώντας την ίδια περίπου αναλογία.

Οι τρεις βασικοί δείκτες επάρκειας των συντάξεων

Η διάρκεια της συνταξιοδότησης αποτελεί μόνο έναν από τους τρεις βασικούς δείκτες που καθορίζουν την επάρκεια των συντάξεων. Οι άλλοι δύο είναι:

α) Προστασία από τη φτώχεια.
Σύμφωνα με τη Eurostat, στην Ελλάδα το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας αυξήθηκε από 19,3% το 2021 σε 23,3% το 2024, καταγράφοντας αύξηση περίπου 20% μέσα σε τέσσερα χρόνια.

β) Επίπεδο διαβίωσης πριν και μετά τη συνταξιοδότηση.
Ο δείκτης αναπλήρωσης εισοδήματος δείχνει κατά πόσο οι συντάξεις επιτρέπουν τη διατήρηση ενός αξιοπρεπούς βιοτικού επιπέδου σε σχέση με τον μισθό πριν τη συνταξιοδότηση. Στην Ευρώπη, το μέσο εισόδημα των ατόμων άνω των 65 ετών σε σχέση με τον πληθυσμό 18–64 ετών μειώθηκε την περίοδο 2013–2023 από 91,5% σε 86,3%.

Για το 2023, η Ελλάδα εμφάνισε δείκτη 95,3%, υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και τρίτο υψηλότερο στην ΕΕ, μετά το Λουξεμβούργο (104,6%) και την Ισπανία (98,1%).

Το δίλημμα βιωσιμότητας και επάρκειας

Συμπερασματικά, το ασφαλιστικό σύστημα, όπως διαμορφώνεται βάσει του νόμου Κατρούγκαλου, διασφαλίζει τη δημοσιονομική βιωσιμότητα έως το 2070, ωστόσο αυτό επιτυγχάνεται μέσω σταδιακά μειωμένων συνταξιοδοτικών παροχών, γεγονός που εντείνει τον κίνδυνο υποβάθμισης του βιοτικού επιπέδου των συνταξιούχων και αυξάνει την κοινωνική πίεση για συμπληρωματικές μορφές ασφάλισης.

Περισσότερα:

Συντάξεις χηρείας: Τι αλλάζει και ποιοι δικαιούχοι περιμένουν τη νέα ρύθμιση

Σύνταξη στα 62: Πότε χρειάζεται εξαγορά πλασματικών ετών

Άνοιξε ο δρόμος για σύνταξη με χρέη άνω των 30.000 ευρώ