Νέο Μητρώο Απασχόλησης: Ποιοι εργαζόμενοι θα καταγράφονται υποχρεωτικά

Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο καταγραφής και ελέγχου των εργαζομένων στις ψηφιακές πλατφόρμες φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας, την προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων και τον περιορισμό της αδήλωτης εργασίας.

Κεντρικό στοιχείο των προτεινόμενων ρυθμίσεων αποτελεί η δημιουργία ενός νέου Μητρώου Απασχόλησης στην ΕΡΓΑΝΗ, στο οποίο θα καταγράφονται υποχρεωτικά όλοι όσοι παρέχουν υπηρεσίες μέσω ψηφιακών πλατφορμών, ανεξάρτητα από το εργασιακό τους καθεστώς.

Παράλληλα, σχεδιάζεται η διασύνδεση του Μητρώου με τα πληροφοριακά συστήματα του υπουργείου Μετανάστευσης, ώστε να διευκολύνεται ο έλεγχος της νόμιμης διαμονής και του δικαιώματος εργασίας των υπηκόων τρίτων χωρών.

Υποχρεωτική καταγραφή μισθωτών και αυτοαπασχολούμενων

Μία από τις βασικότερες αλλαγές αφορά την καταγραφή των προσώπων που εργάζονται σε πλατφόρμες διανομής και άλλων ψηφιακών υπηρεσιών.

Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με την υπουργό Εργασίας Νίκη Κεραμέως, το υφιστάμενο σύστημα καταγράφει κυρίως όσους απασχολούνται με σχέση εξαρτημένης εργασίας, χωρίς να περιλαμβάνει το σύνολο των αυτοαπασχολούμενων που συνεργάζονται με τις πλατφόρμες.

Με το νέο πλαίσιο προβλέπεται η δημιουργία ειδικού υπομητρώου στην ΕΡΓΑΝΗ, στο οποίο θα δηλώνονται τόσο οι μισθωτοί όσο και οι αυτοαπασχολούμενοι.

Η υποχρέωση καταγραφής θα αφορά τις ίδιες τις πλατφόρμες, αλλά και τους διαμεσολαβητές ή υπεργολάβους που συνεργάζονται μαζί τους.

Με αυτόν τον τρόπο, οι αρμόδιες ελεγκτικές αρχές θα αποκτούν πληρέστερη εικόνα για το ποιοι παρέχουν πραγματικά υπηρεσίες και με ποια εργασιακή σχέση.

Έλεγχοι για την παράνομη απασχόληση αλλοδαπών

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη δυνατότητα ελέγχου της νόμιμης απασχόλησης υπηκόων τρίτων χωρών.

Το νέο Μητρώο προβλέπεται να διασυνδεθεί με τις βάσεις δεδομένων του υπουργείου Μετανάστευσης, στις οποίες καταχωρίζονται στοιχεία για τις άδειες διαμονής και το δικαίωμα πρόσβασης στην αγορά εργασίας.

Στόχος είναι οι αρμόδιες υπηρεσίες να μπορούν να διαπιστώνουν εάν ένα πρόσωπο που δηλώνεται ως εργαζόμενο σε ψηφιακή πλατφόρμα διαθέτει τα απαραίτητα νομιμοποιητικά έγγραφα.

Η Νίκη Κεραμέως υπογράμμισε ότι η συγκεκριμένη διαλειτουργικότητα θα επιτρέπει στο σύστημα να εντοπίζει περιπτώσεις στις οποίες δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις νόμιμης διαμονής ή απασχόλησης.

Τι αλλάζει για όσους εργάζονται με λογαριασμό άλλου προσώπου

Ένα ακόμη ζήτημα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει το υπουργείο είναι η παροχή υπηρεσιών από άτομα που χρησιμοποιούν λογαριασμούς τρίτων, χωρίς να εμφανίζονται επισήμως ως εργαζόμενοι.

Τέτοιες πρακτικές έχουν απασχολήσει ιδιαίτερα τον κλάδο των διανομών, καθώς δυσχεραίνουν την ταυτοποίηση των προσώπων που εκτελούν παραδόσεις και τον έλεγχο των συνθηκών απασχόλησής τους.

Με την υποχρεωτική καταγραφή στο νέο Μητρώο, επιδιώκεται η ενίσχυση της δυνατότητας ελέγχου τόσο από τις πλατφόρμες όσο και από τις αρμόδιες αρχές.

Όπως επισήμανε η υπουργός Εργασίας, η αλλαγή αποσκοπεί στην προστασία των εργαζομένων αλλά και των πολιτών που χρησιμοποιούν τις συγκεκριμένες υπηρεσίες.

Νέο τεκμήριο υπέρ της μισθωτής εργασίας

Σημαντική παρέμβαση του νομοσχεδίου αποτελεί και η εισαγωγή μαχητού τεκμηρίου εξαρτημένης εργασίας για όσους παρέχουν υπηρεσίες μέσω ψηφιακών πλατφορμών.

Η ρύθμιση προβλέπει ότι, υπό τις σχετικές προϋποθέσεις, η εργασιακή σχέση θα τεκμαίρεται ως μισθωτή, χωρίς όμως να αποκλείεται η δυνατότητα απόδειξης του αντίθετου.

Στην πράξη, εάν κάποιος εμφανίζεται ως αυτοαπασχολούμενος, αλλά θεωρεί ότι οι πραγματικές συνθήκες εργασίας του αντιστοιχούν σε σχέση εξαρτημένης απασχόλησης, θα μπορεί να προσφύγει στη Δικαιοσύνη.

Σε αυτή την περίπτωση, η ψηφιακή πλατφόρμα θα καλείται να αποδείξει ότι πρόκειται πράγματι για ανεξάρτητη συνεργασία και όχι για μισθωτή εργασία.

Η αλλαγή αυτή αποσκοπεί στην αποτελεσματικότερη προστασία των εργαζομένων που ενδέχεται να απασχολούνται με διαφορετικό καθεστώς από εκείνο που προκύπτει από τις πραγματικές συνθήκες της εργασίας τους.

Τεχνητή νοημοσύνη: Κανόνες για τις αποφάσεις που αφορούν τους εργαζομένους

Το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται στην καταγραφή της απασχόλησης, αλλά εισάγει και ρυθμίσεις για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στον εργασιακό χώρο.

Ειδικότερα, επιδιώκεται μεγαλύτερη διαφάνεια στον τρόπο λειτουργίας των αλγοριθμικών συστημάτων που χρησιμοποιούνται από τις επιχειρήσεις για τη διαχείριση του προσωπικού.

Οι νέοι κανόνες αφορούν αποφάσεις που σχετίζονται με την ανάθεση καθηκόντων, την αξιολόγηση, τις προαγωγές, τις αμοιβές, ακόμη και τη λήξη της συνεργασίας.

Σύμφωνα με την υπουργό Εργασίας, η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της παραγωγικότητας, ωστόσο απαιτούνται σαφείς κανόνες και μηχανισμοί προστασίας των εργαζομένων.

Πρόσβαση στο Μητρώο από τις ελεγκτικές αρχές

Ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκος Μηλαπίδης, εξήγησε ότι το νέο Μητρώο θα τηρείται στο υπουργείο Εργασίας και θα είναι προσβάσιμο από την Επιθεώρηση Εργασίας.

Πρόσβαση θα προβλέπεται επίσης για την αρμόδια Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της για ζητήματα αλγοριθμικής διαφάνειας.

Η καταγραφή όλων των προσώπων που εργάζονται μέσω πλατφορμών εκτιμάται ότι θα διευκολύνει τον εντοπισμό περιπτώσεων αδήλωτης ή υποδηλωμένης εργασίας, καθώς και την παρακολούθηση της συμμόρφωσης των επιχειρήσεων με την εργατική νομοθεσία.

Παράλληλα, η Επιθεώρηση Εργασίας θα διαθέτει περισσότερα στοιχεία για τη διενέργεια στοχευμένων ελέγχων.

Ένας κλάδος με εκατομμύρια εργαζομένους στην Ευρώπη

Οι παρεμβάσεις εντάσσονται στην ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/2831, η οποία αφορά τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στις ψηφιακές πλατφόρμες.

Ο συγκεκριμένος τομέας αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με τις εκτιμήσεις που παρουσιάζονται να αναφέρονται σε περισσότερους από 45 εκατομμύρια απασχολούμενους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η αυξανόμενη χρήση ψηφιακών εφαρμογών και αλγοριθμικών συστημάτων καθιστά αναγκαία την προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου στις νέες μορφές εργασίας.

Το νομοσχέδιο βρίσκεται στο στάδιο της δημόσιας διαβούλευσης και οι προτεινόμενες ρυθμίσεις θα πρέπει να ολοκληρώσουν την κοινοβουλευτική διαδικασία προτού τεθούν σε εφαρμογή.