Προειδοποίηση 72 ωρών: Τα έξι σενάρια της κρίσης – Αδιευκρίνιστο το πότε
Αρκετά ψηλά σε “χτυπήματα”, αναζητήσεις, κλικς και θεάσεις σε πλατφόρμες και δίκτυα βρίσκεται η ιστορία των “72 ωρών“. Πρόκειται για άλλο ένα τρεντ καταστροφολογίας -κάτι σαν Νοστράδαμη Προφητεία- ή για ένα υπαρκτό “σήμα προειδοποίησης“;
Ίσως το θέμα να μην αποκτούσε πολύ βαρύτητα εάν δεν είχαν ασχοληθεί με αυτό, επισήμως, πολλές χώρες της Ευρώπης, οι ΗΠΑ και η Αυστραλία.
Στις 30 Οκτωβρίου 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) εξέδωσε επίσημες οδηγίες για αυτάρκεια 72 ωρών (δείτε παρακάτω τι αναφέρει).
Προειδοποίηση 72 ωρών: Τι είναι
Με βάση τα όσα έχουν δημοσιευθεί σε έγκυρες δημοσιογραφικές πύλες, όπως Reuters, Guardian, Euronews, η προειδοποίηση των “72 ωρών” αφορά σε:
- Μεγάλο μπλακάουτ
- Εκτεταμένης κλίμακας κυβερνοεπίθεση
- Πολεμική κλιμάκωση στην Ευρώπη
- Ακραία φυσική καταστροφή
- Διακοπή εφοδιασμού
- Νέα υγεινομική κρίση
Τα παραπάνω αποτελούν σενάρια και υποθέσεις μόνο. Δεν υπάρχουν καν ενδείξεις ότι ένα από αυτά θα επέλθει. Σε αυτό το νέφωμα προστίθεται και το ότι -έως αυτή τη στιγμή- δεν υπάρχει καμία αναφορά για το <πότε> του πιθανού συμβάντος.
Η προειδοποίηση των 72 ωρών δεν προσδιορίζει πότε θα συμβεί μια κρίση. Προσδιορίζει πόσο πρέπει να μπορούν να αντεπεξέλθουν τα νοικοκυριά χωρίς εξωτερική βοήθεια.
Προειδοποίηση 72 ωρών: Τι αναφέρει η Κομισιόν
Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Κατευθυντήριες γραμμές για την ετοιμότητα του πληθυσμού
Βρυξέλλες, 30 Οκτωβρίου 2026
C(2026) 8250 final
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Κατευθυντήριες γραμμές για την ετοιμότητα του πληθυσμού στο πλαίσιο της στρατηγικής της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας
Συνοδευτικά έγγραφα: SWD(2026) 825 final, SWD(2026) 826 final, SWD(2026) 827 final, SWD(2026) 828 final και SWD(2026) 829 final.
Εισαγωγή
Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ολοένα πιο σύνθετο περιβάλλον κινδύνων, το οποίο διαμορφώνεται από τις γεωπολιτικές μεταβολές, την κλιματική αλλαγή, τις ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις και τις πιέσεις που ασκούνται στην ανθεκτικότητα των δημοκρατικών θεσμών και στην κοινωνική συνοχή.
Η στρατηγική της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάρτιο του 2025 (ανακοίνωση JOIN(2025) 130 final), ως απάντηση στο μεταβαλλόμενο περιβάλλον κινδύνων και στις κοινές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ένωση. Η στρατηγική βασίζεται επίσης στα πορίσματα και στις συστάσεις της έκθεσης Νιινίστο σχετικά με την ετοιμότητα της ΕΕ.
Η στρατηγική καθορίζει το πλαίσιο για την ενίσχυση της συλλογικής ικανότητας της Ένωσης να προβλέπει, να προλαμβάνει, να προετοιμάζεται και να ανταποκρίνεται σε κρίσεις.
Προωθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για κάθε είδους κίνδυνο, με τη συμμετοχή του συνόλου των κρατικών υπηρεσιών και της κοινωνίας. Στην προσπάθεια αυτή συμμετέχουν οι δημόσιες αρχές, οι πολίτες, οι τοπικές κοινότητες, η κοινωνία των πολιτών, οι επιχειρήσεις, οι κοινωνικοί εταίροι, καθώς και η επιστημονική και ακαδημαϊκή κοινότητα, σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης.
Κεντρικό στοιχείο αυτής της προσέγγισης είναι η ενίσχυση της ετοιμότητας του πληθυσμού και της ανθεκτικότητας της κοινωνίας.
Αυτό προϋποθέτει ότι οι πολίτες, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, των ηλικιωμένων, των ατόμων με αναπηρία και άλλων περιθωριοποιημένων ομάδων ή ομάδων που βρίσκονται σε καταστάσεις κινδύνου, είναι κατάλληλα προετοιμασμένοι, έχουν πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες και διαθέτουν τις απαραίτητες δεξιότητες ώστε να κατανοούν τους κινδύνους και να ενεργούν σωστά πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Η ετοιμότητα του πληθυσμού αποτελεί έναν από τους επτά βασικούς πυλώνες της στρατηγικής.
Η Επιτροπή παρουσιάζει κατευθυντήριες γραμμές για τέσσερις δράσεις της στρατηγικής:
- Δράση 27: Επικοινωνία σχετικά με τους κινδύνους.
- Δράση 28: Επίτευξη αυτάρκειας του πληθυσμού για τουλάχιστον 72 ώρες.
- Δράση 29: Ένταξη της εκπαίδευσης για την ετοιμότητα στα σχολικά προγράμματα σπουδών και στην κατάρτιση του εκπαιδευτικού προσωπικού.
- Δράση 33: Συμπεριληπτική προετοιμασία για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και εκπαίδευση στην παροχή πρώτης βοήθειας και άμεσης ανταπόκρισης, με πλήρη συνεκτίμηση των αναγκών των ατόμων με αναπηρία. Πρόκειται για εμβληματική πρωτοβουλία της ενισχυμένης στρατηγικής για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία.
Οι κατευθυντήριες γραμμές δεν είναι δεσμευτικές. Σκοπός τους είναι να ενθαρρύνουν τα κράτη-μέλη της ΕΕ και τα συμμετέχοντα κράτη στον Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας της Ένωσης να αναπτύξουν πρωτοβουλίες ετοιμότητας σύμφωνα με τη δική τους εθνική οργάνωση.
Για την εφαρμογή τους, τέσσερα συνοδευτικά έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής εξηγούν τον τρόπο υλοποίησης, παρουσιάζοντας και παραδείγματα καλών πρακτικών.
Οι πρακτικές αυτές βασίζονται στο ευρύτερο έργο της ΕΕ για την πρόληψη καταστροφών και την ετοιμότητα στο πλαίσιο του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των στόχων ανθεκτικότητας έναντι καταστροφών που θεσπίστηκαν το 2023.
Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές συντάχθηκαν σε συνεργασία με εμπειρογνώμονες από τα κράτη-μέλη της ΕΕ και τα συμμετέχοντα κράτη στον Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας, με αρχές πολιτικής προστασίας, φορείς διαχείρισης κινδύνων καταστροφών και άλλους αρμόδιους φορείς.
Βασίζονται επίσης στο πιλοτικό πρόγραμμα preparEU και στις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Ομάδας Πολιτών για την Ετοιμότητα, η οποία οργανώθηκε από τον Μάρτιο έως τον Μάιο του 2026 με τη συμμετοχή 150 πολιτών που επιλέχθηκαν τυχαία από τα 27 κράτη-μέλη.
Παρότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ και τα συμμετέχοντα κράτη στον Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας παραμένουν οι βασικοί υπεύθυνοι για την πολιτική προστασία, την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση κρίσεων, η υποστήριξη της ΕΕ συμπληρώνει τις εθνικές προσπάθειες.
Αυτό επιτυγχάνεται με την ενίσχυση των γνώσεων, των δεξιοτήτων και των πρακτικών δυνατοτήτων που επιτρέπουν στους πολίτες και στις κοινότητες να προετοιμάζονται και να ανταποκρίνονται σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Δράση 27: Κατευθυντήριες γραμμές για την ενημέρωση σχετικά με κινδύνους και απειλές
Η αποτελεσματική επικοινωνία σχετικά με τους κινδύνους αποτελεί καθοριστικό στοιχείο της ετοιμότητας και της ανθεκτικότητας της κοινωνίας.
Βοηθώντας τους πολίτες να κατανοούν τους κινδύνους, να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις και να ενεργούν κατάλληλα, ενισχύεται η ικανότητα των ατόμων, των κοινοτήτων και των θεσμών να προβλέπουν, να προετοιμάζονται και να ανταποκρίνονται σε ένα ευρύ φάσμα κινδύνων και απειλών.
Η επιτυχής επικοινωνία βασίζεται στην εμπιστοσύνη, στη συμμετοχή, στον συντονισμό και στη σαφή κατανόηση του κοινού και των αναγκών του.
Οι στρατηγικές επικοινωνίας πρέπει να στηρίζονται σε τεκμηριωμένα στοιχεία, να είναι συμπεριληπτικές και να μπορούν να προσαρμόζονται. Πρέπει επίσης να αξιοποιούν τη γνώση σχετικά με την ανθρώπινη συμπεριφορά, τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων, τη συνεχή μάθηση και την προσαρμογή στις μεταβαλλόμενες συνθήκες.
Η Επιτροπή προτείνει στις αρχές πολιτικής προστασίας και στους άλλους οργανισμούς και φορείς που συμμετέχουν στη διαχείριση κινδύνων καταστροφών τις ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές:
1. Αντιμετώπιση της επικοινωνίας κινδύνων ως βασικής ικανότητας για την ετοιμότητα των πολιτών.
Οι πολίτες και οι αρμόδιοι φορείς πρέπει να συμμετέχουν από κοινού στον σχεδιασμό της επικοινωνίας, ώστε τα μηνύματα να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ανθρώπων, να αντιμετωπίζουν τα εμπόδια και να περιλαμβάνουν σαφείς, πρακτικές ενέργειες που μπορούν να πραγματοποιήσουν.
2. Σχεδιασμός της επικοινωνίας για όλες τις φάσεις διαχείρισης κινδύνων καταστροφών.
Πρέπει να καθορίζονται με σαφήνεια οι ρόλοι, οι ομάδες στις οποίες απευθύνεται η ενημέρωση, οι εκπρόσωποι επικοινωνίας, οι συνεργασίες, τα μέσα επικοινωνίας, οι ασκήσεις, καθώς και οι μηχανισμοί παρακολούθησης και αξιολόγησης.
Οι προσπάθειες ενημέρωσης πρέπει να συντονίζονται μεταξύ των αρχών, των τομέων και των εμπλεκόμενων φορέων, με διάθεση κατάλληλων και σταθερών πόρων.
3. Προσαρμογή της επικοινωνίας στις διαφορετικές ανάγκες του πληθυσμού.
Η προσβασιμότητα πρέπει να εξασφαλίζεται από τα πρώτα στάδια σχεδιασμού.
Τα μηνύματα, οι μορφές παρουσίασης, τα κανάλια επικοινωνίας, ο τρόπος αφήγησης και τα πρόσωπα που μεταφέρουν την ενημέρωση πρέπει να προσαρμόζονται στις διαφορετικές κοινωνικές και δημογραφικές ομάδες και στις τοπικές συνθήκες.
Ιδιαίτερη μέριμνα απαιτείται για τις ανάγκες των ατόμων με κινητικές, αισθητηριακές, νοητικές και ψυχοκοινωνικές αναπηρίες.
4. Αξιολόγηση και προσαρμογή των μεθόδων επικοινωνίας.
Οι προσεγγίσεις ενημέρωσης πρέπει να αξιολογούνται και να προσαρμόζονται ανάλογα με τις αλλαγές στους κινδύνους, στο κοινό και στο περιβάλλον πληροφόρησης.
Δράση 28: Κατευθυντήριες γραμμές για την επίτευξη αυτάρκειας του πληθυσμού για τουλάχιστον 72 ώρες
Η ετοιμότητα των νοικοκυριών περιλαμβάνει τόσο την ικανότητα κάλυψης βασικών αναγκών, όπως η τροφή, το νερό, τα φάρμακα, η επικοινωνία και η πρόσβαση σε μετρητά, όσο και τις γνώσεις, τις δεξιότητες και την αυτοπεποίθηση που απαιτούνται για την αντιμετώπιση διαταραχών της καθημερινότητας.
Σε αυτές περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, η δυνατότητα μαγειρέματος χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, η συνεργασία με άλλους ανθρώπους και η λήψη σωστών αποφάσεων υπό συνθήκες πίεσης.
Η ενίσχυση της ετοιμότητας των νοικοκυριών δίνει στους πολίτες τη δυνατότητα να συμβάλλουν ενεργά στην ανθεκτικότητα της κοινωνίας και βοηθά στη δημιουργία μιας σταθερής κουλτούρας προετοιμασίας.
Παρότι οι κρίσεις μπορεί να έχουν διαφορετικές αιτίες, οι συνέπειές τους για τα νοικοκυριά είναι συχνά παρόμοιες.
Αφορούν κυρίως διακοπές βασικών υπηρεσιών, προβλήματα στις επικοινωνίες και διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού.
Επομένως, η ετοιμότητα των νοικοκυριών πρέπει να βασίζεται σε μια προσέγγιση που καλύπτει κάθε είδους κίνδυνο, δίνοντας έμφαση στις πρακτικές συνέπειες των κρίσεων και στα μέτρα που απαιτούνται για την αντιμετώπισή τους.
Οι πρώτες 72 ώρες μιας κρίσης είναι κρίσιμες.
Η ενίσχυση της αυτάρκειας των νοικοκυριών κατά τις πρώτες 72 ώρες μιας κρίσης τα βοηθά να καλύπτουν τις βασικές ανάγκες τους, μειώνει την πίεση στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και επιτρέπει να δίνεται προτεραιότητα στην παροχή βοήθειας σε όσους τη χρειάζονται περισσότερο.
Η Επιτροπή προτείνει στις αρχές πολιτικής προστασίας και στους άλλους οργανισμούς και φορείς που συμμετέχουν στη διαχείριση κινδύνων καταστροφών τις ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές:
1. Καθιέρωση συντονισμένης προσέγγισης για την ετοιμότητα των νοικοκυριών, με βάση τους κινδύνους.
Πρέπει να προωθείται η δυνατότητα αυτάρκειας για τουλάχιστον 72 ώρες ως ελάχιστο επίπεδο προετοιμασίας.
Η έμφαση πρέπει να δίνεται στις κοινές συνέπειες των κρίσεων, όπως οι διακοπές βασικών υπηρεσιών.
Πρέπει να καθορίζονται σαφείς στόχοι και αρμοδιότητες μεταξύ των αρχών, της κοινωνίας των πολιτών, των επιχειρήσεων και των κοινοτήτων, αναγνωρίζοντας ότι η ετοιμότητα των νοικοκυριών συμπληρώνει τη δημόσια ανταπόκριση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
2. Παροχή σαφών, πρακτικών και εφαρμόσιμων οδηγιών προετοιμασίας.
Τα νοικοκυριά πρέπει να υποστηρίζονται ώστε να μπορούν να καλύπτουν τις βασικές ανάγκες τους για τουλάχιστον 72 ώρες.
Πρέπει να ενθαρρύνονται η κατάρτιση σχεδίων έκτακτης ανάγκης, η προετοιμασία σακιδίων εκκένωσης και η απόκτηση πρακτικών δεξιοτήτων, όπως η παροχή πρώτων βοηθειών.
Η προετοιμασία πρέπει να βασίζεται σε οικονομικά προσιτά και σταδιακά βήματα, προσαρμοσμένα στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε νοικοκυριού, αντί να επικεντρώνεται αποκλειστικά στην αποθήκευση προμηθειών.
3. Προσβάσιμη, συμπεριληπτική και συλλογική προετοιμασία.
Οι συμβουλές πρέπει να προσαρμόζονται στις διαφορετικές ανάγκες και δυνατότητες των πολιτών, ιδιαίτερα των ατόμων με αναπηρία, των νοικοκυριών με χαμηλό εισόδημα και όσων αντιμετωπίζουν πρόσθετα εμπόδια.
Πρέπει να χρησιμοποιούνται προσβάσιμες μορφές ενημέρωσης, αξιόπιστα πρόσωπα και πολλαπλά κανάλια επικοινωνίας.
Παράλληλα, πρέπει να ενθαρρύνονται η συνεργασία και η αλληλοϋποστήριξη μεταξύ νοικοκυριών και τοπικών κοινοτήτων.
4. Παρακολούθηση της συμπεριφοράς των πολιτών και συνεχής βελτίωση των μέτρων.
Πρέπει να αξιολογείται τακτικά κατά πόσο τα νοικοκυριά κατανοούν τους κινδύνους, έχουν λάβει πρακτικά μέτρα και μπορούν να καλύπτουν τις βασικές ανάγκες τους σε περίπτωση διακοπής υπηρεσιών.
Για τον σκοπό αυτό μπορούν να χρησιμοποιούνται έρευνες, δείκτες συμπεριφοράς και παρατηρήσεις των πολιτών, ώστε να εντοπίζονται εμπόδια, να αντιμετωπίζονται ανισότητες και να προσαρμόζονται διαχρονικά τα μέτρα ενημέρωσης και προετοιμασίας.
Δράση 29: Κατευθυντήριες γραμμές για την εκπαίδευση στην ετοιμότητα
Η εκπαίδευση στην ετοιμότητα καλλιεργεί τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τις στάσεις που απαιτούνται για την πρόληψη και τη μείωση των κινδύνων, καθώς και για την προετοιμασία, την αντιμετώπιση και την ανάκαμψη από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και διαταραχές της καθημερινότητας.
Πρέπει να ενσωματώνεται στα υφιστάμενα προγράμματα σπουδών, στην καθημερινή μαθησιακή διαδικασία και στην εκπαίδευση των εκπαιδευτικών.
Η προσέγγιση που κινητοποιεί το σύνολο των κρατικών υπηρεσιών και της κοινωνίας και καλύπτει κάθε είδους κίνδυνο πρέπει να διασφαλίζει τα δικαιώματα των παιδιών, τη συμπερίληψη και την ευημερία τους.
Παράλληλα, πρέπει να επιτρέπει στα σχολεία να λειτουργούν ως κέντρα ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των τοπικών κοινοτήτων.
Υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και στελέχη της εθνικής και τοπικής διοίκησης
Η εκπαίδευση στην ετοιμότητα αποτελεί μακροπρόθεσμη επένδυση στην ανθεκτικότητα της κοινωνίας.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και οι αρμόδιες αρχές πρέπει να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για τη σταθερή εφαρμογή της, αξιοποιώντας τα υφιστάμενα εκπαιδευτικά συστήματα, τους μηχανισμούς πολιτικής προστασίας και άλλες συναφείς υπηρεσίες.
Τα μέτρα πρέπει να προσαρμόζονται στους κινδύνους που αντιμετωπίζονται σε εθνικό και τοπικό επίπεδο.
Η Επιτροπή προτείνει τις ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές:
1. Επανεξέταση του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου.
Πρέπει να εξεταστούν η ισχύουσα νομοθεσία, οι πολιτικές και οι μηχανισμοί ετοιμότητας και να δημιουργηθεί ένα σταθερό πλαίσιο με σαφείς αρμοδιότητες και συντονισμό μεταξύ της εκπαίδευσης, της πολιτικής προστασίας και άλλων τομέων.
Στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή πρέπει να συμμετέχουν εκπαιδευτικοί, κοινωνικοί εταίροι, παιδιά, οικογένειες και οργανώσεις της κοινότητας.
2. Ένταξη της ετοιμότητας στα υπάρχοντα προγράμματα σπουδών.
Πρέπει να καθοριστούν μετρήσιμα μαθησιακά αποτελέσματα, κατάλληλα για κάθε ηλικία και προσαρμοσμένα στους εθνικούς και τοπικούς κινδύνους.
Παράλληλα, πρέπει να διατηρείται η ευελιξία των σχολείων και των εκπαιδευτικών ως προς την επιλογή των διδακτικών μεθόδων.
3. Αξιολόγηση του επιπέδου ετοιμότητας των παιδιών.
Πρέπει να αξιολογούνται το επίπεδο προετοιμασίας των μαθητών και οι προϋποθέσεις εφαρμογής των ενισχυμένων προγραμμάτων σπουδών και πλαισίων δεξιοτήτων.
Στην αξιολόγηση περιλαμβάνονται οι δυνατότητες των εκπαιδευτικών, η προσβασιμότητα και οι διαθέσιμοι πόροι.
Η αξιοποίηση παρατηρήσεων και η τακτική επανεξέταση των αποτελεσμάτων πρέπει να συμβάλλουν στον εντοπισμό ελλείψεων, στην αντιμετώπιση ανισοτήτων και στη βελτίωση των πολιτικών, των προγραμμάτων σπουδών και της παρεχόμενης υποστήριξης.
4. Υποστήριξη της εφαρμογής των μέτρων.
Απαιτούνται αρχική και συνεχιζόμενη κατάρτιση των εκπαιδευτικών, πρακτικό εκπαιδευτικό υλικό, επαρκής χρηματοδότηση και συνεργασία με τις αρχές πολιτικής προστασίας, τις υπηρεσίες πρώτης ανταπόκρισης και άλλους αρμόδιους φορείς.
Πρέπει να αντιμετωπίζονται οι ελλείψεις δυνατοτήτων και να υποστηρίζονται σχολεία που είναι συμπεριληπτικά, ασφαλή και ανθεκτικά, με σχέδια αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών και συνέχισης της λειτουργίας τους.
Εκπαιδευτικοί
Οι εκπαιδευτικοί διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη μετατροπή των προγραμμάτων ετοιμότητας σε πρακτικές μαθησιακές εμπειρίες, που βοηθούν τα παιδιά να κατανοούν τους κινδύνους, να αποκτούν αυτοπεποίθηση και να ενεργούν κατάλληλα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Η Επιτροπή προτείνει τις ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές:
1. Ενσωμάτωση της ετοιμότητας στην καθημερινή διδασκαλία.
Η ετοιμότητα πρέπει να εντάσσεται στη διδασκαλία, στο παιχνίδι και στις καθημερινές σχολικές δραστηριότητες, αντί να εισάγεται ως ξεχωριστό μάθημα.
Οι δραστηριότητες πρέπει να συνδέονται με τους τοπικούς κινδύνους και τα σχολικά σχέδια έκτακτης ανάγκης.
Οι εκπαιδευτικές προσεγγίσεις πρέπει να είναι υποστηρικτικές, συμπεριληπτικές και κατάλληλες για την ηλικία των παιδιών, ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση και την κριτική σκέψη, χωρίς να προκαλούν φόβο ή άγχος.
2. Συμμετοχή παιδιών, οικογενειών και αρμόδιων φορέων.
Στην εκπαίδευση για την ετοιμότητα πρέπει να συμμετέχουν παιδιά, οικογένειες, εκπαιδευτικοί, φορείς πολιτικής προστασίας, υπηρεσίες πρώτης ανταπόκρισης, υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής μέριμνας, καθώς και οργανώσεις της κοινότητας.
Πρέπει να γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα των παιδιών και η ουσιαστική συμμετοχή τους, ενώ η μάθηση στην τάξη πρέπει να συνδέεται με την ετοιμότητα του νοικοκυριού και της τοπικής κοινότητας.
3. Διδασκαλία και πρακτική εξάσκηση σε δεξιότητες ετοιμότητας.
Οι μαθητές πρέπει να μαθαίνουν και να εξασκούνται στην αναγνώριση κινδύνων και επίσημων προειδοποιήσεων, στον εντοπισμό αξιόπιστων πληροφοριών και στην αναζήτηση βοήθειας.
Πρέπει επίσης να γνωρίζουν πότε και πώς να καλούν τον ευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης 112, να αποκτούν βασικές γνώσεις πρώτων βοηθειών και να καλλιεργούν ανθεκτικότητα, αλληλεγγύη και ενσυναίσθηση.
Η εκπαίδευση πρέπει να περιλαμβάνει ασκήσεις και ενέργειες κατάλληλες για την ηλικία των παιδιών.
4. Αξιολόγηση των πρακτικών δεξιοτήτων των παιδιών.
Οι δυνατότητες των μαθητών πρέπει να αξιολογούνται μέσα από παρατήρηση, πρακτικές ασκήσεις και ανατροφοδότηση.
Τα αποτελέσματα πρέπει να αξιοποιούνται για την προσαρμογή της διδασκαλίας, τον εντοπισμό ελλείψεων και την ενίσχυση της ετοιμότητας των ίδιων των εκπαιδευτικών μέσω κατάρτισης και επαγγελματικής ανάπτυξης.
Δράση 33: Κατευθυντήριες γραμμές για την ετοιμότητα με πλήρη συμπερίληψη των ατόμων με αναπηρία
Σύμφωνα με την προσέγγιση της στρατηγικής της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας, η οποία προβλέπει τη συμμετοχή ολόκληρης της κοινωνίας, η αποτελεσματική προετοιμασία και η ανταπόκριση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης πρέπει να είναι προσβάσιμες και συμπεριληπτικές.
Στόχος είναι όλοι οι άνθρωποι να μπορούν να κατανοούν τους κινδύνους, να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες και να ενεργούν με ασφάλεια πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Η συμπεριληπτική ετοιμότητα ενισχύει τη συμμετοχή, την αυτονομία και την ασφάλεια των ατόμων με αναπηρία σε όλα τα στάδια διαχείρισης κινδύνων καταστροφών.
Παράλληλα, παρέχει στις αρχές πολιτικής προστασίας και στις υπηρεσίες πρώτης ανταπόκρισης τις δυνατότητες να προσφέρουν προσβάσιμη και κατάλληλη βοήθεια, βασισμένη στον σεβασμό των δικαιωμάτων, των ιδιαίτερων συνθηκών, της αυτονομίας και της αξιοπρέπειας κάθε ανθρώπου.
Αρχές πολιτικής προστασίας και άλλες υπηρεσίες πρώτης ανταπόκρισης
Οι αρχές πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα μέτρα ετοιμότητας ανταποκρίνονται στις διαφορετικές ανάγκες και προτιμήσεις των ατόμων με αναπηρία.
Παράλληλα, το προσωπικό πρώτης ανταπόκρισης πρέπει να διαθέτει τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τα πρακτικά εργαλεία που απαιτούνται για την κατανόηση διαφορετικών αναγκών, την αποτελεσματική επικοινωνία και την προσαρμογή της βοήθειας στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε ατόμου.
Η βοήθεια πρέπει να είναι κατάλληλη, προσβάσιμη και να βασίζεται στον σεβασμό των δικαιωμάτων.
Αυτό απαιτεί την ενσωμάτωση της προσβασιμότητας και της συμπερίληψης στον σχεδιασμό έκτακτης ανάγκης, στην επικοινωνία, στην εκπαίδευση και στις διαδικασίες ανταπόκρισης.
Η Επιτροπή προτείνει τις ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές:
1. Συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία και των αντιπροσωπευτικών οργανώσεών τους.
Τα άτομα με αναπηρία και οι οργανώσεις τους πρέπει να συμμετέχουν στον σχεδιασμό ετοιμότητας, στις ασκήσεις, στην εκπαίδευση και στην αξιολόγηση, αξιοποιώντας την εξειδικευμένη γνώση και τις προσωπικές εμπειρίες τους.
2. Ενσωμάτωση της προσβασιμότητας στα σχέδια έκτακτης ανάγκης.
Πρέπει να διασφαλίζεται ότι οι προειδοποιήσεις, η επικοινωνία, η εκκένωση, οι μεταφορές, οι χώροι καταφυγής και οι μηχανισμοί υποστήριξης λαμβάνουν υπόψη τις διαφορετικές απαιτήσεις προσβασιμότητας και βοήθειας.
3. Ενίσχυση των δυνατοτήτων των υπηρεσιών πρώτης ανταπόκρισης.
Το προσωπικό πρέπει να διαθέτει τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τα πρακτικά εργαλεία για αποτελεσματική επικοινωνία, αναγνώριση των ατομικών αναγκών υποστήριξης και παροχή βοήθειας με σεβασμό στην αξιοπρέπεια, στην αυτονομία και στην επιλογή που βασίζεται σε επαρκή ενημέρωση.
4. Δοκιμή, αξιολόγηση και βελτίωση των διαδικασιών.
Πρέπει να αξιοποιούνται ασκήσεις, επιχειρησιακή εμπειρία και παρατηρήσεις από άτομα με αναπηρία και τις οργανώσεις τους, ώστε να εντοπίζονται ελλείψεις και να βελτιώνονται συνεχώς οι διαδικασίες, ο εξοπλισμός και η εκπαίδευση.
Οργανώσεις ατόμων με αναπηρία και άτομα με αναπηρία
Η ενίσχυση της συμπεριληπτικής ετοιμότητας απαιτεί την υποστήριξη των ατόμων με αναπηρία στην ανάπτυξη της προσωπικής τους προετοιμασίας.
Απαιτεί επίσης την ουσιαστική συμμετοχή τους, καθώς και τη συμμετοχή των αντιπροσωπευτικών οργανώσεών τους, στον σχεδιασμό, στην εφαρμογή και στην αξιολόγηση των μέτρων ετοιμότητας.
Η αξιοποίηση των προσωπικών εμπειριών τους συμβάλλει στον εντοπισμό εμποδίων, στη βελτίωση της προσβασιμότητας και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας σε ατομικό, κοινοτικό και θεσμικό επίπεδο.
Η Επιτροπή προτείνει τις ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές:
1. Ανάπτυξη και υποστήριξη ατομικών σχεδίων ετοιμότητας.
Πρέπει να εξετάζεται η κατάρτιση προσωπικών σχεδίων έκτακτης ανάγκης, τα οποία λαμβάνουν υπόψη τους τοπικούς κινδύνους, τις προτιμήσεις επικοινωνίας, τις απαραίτητες προμήθειες, τη φαρμακευτική αγωγή, τα βοηθητικά μέσα και τις ιδιαίτερες ανάγκες υποστήριξης.
Τα σχέδια πρέπει να περιλαμβάνουν προετοιμασία για τουλάχιστον 72 ώρες.
2. Ενίσχυση των δικτύων υποστήριξης.
Πρέπει να εντοπίζονται έμπιστα πρόσωπα επικοινωνίας, διαθέσιμες υπηρεσίες υποστήριξης και προσβάσιμες δυνατότητες εκκένωσης ή προσωρινής καταφυγής, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες και ανάγκες κάθε ατόμου.
3. Συμμετοχή στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή των μέτρων ετοιμότητας.
Τα άτομα με αναπηρία πρέπει να συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές και τους παρόχους υπηρεσιών, μεταξύ άλλων μέσω των αντιπροσωπευτικών οργανώσεών τους.
Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ότι τα μέτρα ετοιμότητας ανταποκρίνονται στις πραγματικές εμπειρίες τους και αντιμετωπίζουν τα εμπόδια προσβασιμότητας.
4. Επανεξέταση και προσαρμογή των μέτρων ετοιμότητας.
Τα προσωπικά σχέδια πρέπει να επικαιροποιούνται τακτικά.
Παράλληλα, η ανταλλαγή εμπειριών και παρατηρήσεων πρέπει να συμβάλλει στη συνεχή βελτίωση της ατομικής και συλλογικής ετοιμότητας.
Από την ετοιμότητα του πληθυσμού σε μια πιο ανθεκτική Ευρωπαϊκή Ένωση
Το επόμενο βήμα είναι η μετατροπή των κατευθυντήριων γραμμών σε σταθερές δράσεις, με στόχο έναν καλύτερα προετοιμασμένο πληθυσμό και μια πιο ανθεκτική Ένωση.
Στο πλαίσιο της αλληλεγγύης και της αμοιβαίας συνεργασίας του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της Ένωσης, τα κράτη-μέλη της ΕΕ, τα συμμετέχοντα κράτη και οι αρμόδιες αρχές ενθαρρύνονται να παρακολουθούν τόσο την εφαρμογή όσο και την αποτελεσματικότητα των μέτρων.
Η παρακολούθηση μπορεί να πραγματοποιείται με κατάλληλους δείκτες, ασκήσεις, παρατηρήσεις από τις κοινότητες και αξιοποίηση των συμπερασμάτων που προκύπτουν από προηγούμενες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Τα αποτελέσματα πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη συνεχή βελτίωση των μέτρων ετοιμότητας, ώστε αυτά να παραμένουν προσβάσιμα, συμπεριληπτικά και προσαρμοσμένα στους μεταβαλλόμενους κινδύνους.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεχίσει να υποστηρίζει τη συνεργασία, την ανταλλαγή γνώσεων και την ανάπτυξη δυνατοτήτων στο πλαίσιο του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της Ένωσης, μεταξύ άλλων μέσω του Ευρωπαϊκού Δικτύου Γνώσεων Πολιτικής Προστασίας.
Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης συνεργασίας, οι κατευθυντήριες γραμμές ενδέχεται να επανεξεταστούν σε μεταγενέστερο στάδιο.
Κατά την επανεξέταση θα λαμβάνονται υπόψη οι παρατηρήσεις, τα διδάγματα από την εμπειρία και, όπου κρίνεται σκόπιμο, νέα παραδείγματα και πρακτικές που θα έχουν εντοπιστεί.
Η οικοδόμηση μιας Ένωσης Ετοιμότητας αποτελεί κοινή προσπάθεια.
Απαιτεί συλλογική δράση, ώστε οι πολίτες και οι κοινότητες να αποκτήσουν τη δυνατότητα να κατανοούν τους κινδύνους, να προετοιμάζονται για διαταραχές της καθημερινότητας και να ενεργούν κατάλληλα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Τελικός στόχος είναι η δημιουργία μιας ισχυρότερης κουλτούρας ετοιμότητας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ανεπίσημη μετάφραση του πρωτότυπου εγγράφου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής – C(2026) 8250 final, 30/10/2026
Skip to PDF content
- 4 λεπτά πριν Αθήνα: Κατέρρευσε τμήμα κτηρίου στην Κολοκοτρώνη – Φόβοι για νέα κατάρρευση
- 17 λεπτά πριν Προειδοποίηση 72 ωρών: Τα έξι σενάρια της κρίσης – Αδιευκρίνιστο το πότε
- 26 λεπτά πριν Δήμος Καβάλας: Από αύριο (13/11) οι αιτήσεις για προσλήψεις γραφιστών
