Δημογραφικό: Πιέσεις στο Ασφαλιστικό και στα όρια συνταξιοδότησης

Σημαντική συρρίκνωση του ελληνικού πληθυσμού τις επόμενες δεκαετίες προβλέπουν οι δημογραφικές εκτιμήσεις που παρουσιάζονται στο πλαίσιο του *Ageing Report 2027* της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο πληθυσμός της χώρας αναμένεται να μειωθεί από περίπου 10,4 εκατομμύρια κατοίκους σήμερα σε μόλις 7,6 εκατομμύρια έως το 2080, προκαλώντας σοβαρές προκλήσεις στην οικονομία, στην αγορά εργασίας και στη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος.

Οι προβολές αποτυπώνουν μια σταθερή πτωτική πορεία. Ο πληθυσμός εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στα 10,2 εκατομμύρια το 2030, στα 9,7 εκατομμύρια το 2040 και στα 9,2 εκατομμύρια το 2050. Η μείωση αναμένεται να συνεχιστεί, με 8,6 εκατομμύρια κατοίκους το 2060, 8 εκατομμύρια το 2070 και 7,6 εκατομμύρια το 2080.

Ακόμη και η προβλεπόμενη αύξηση της γονιμότητας από περίπου 1,2 παιδιά ανά γυναίκα σε 1,45 τις επόμενες δεκαετίες δεν θεωρείται επαρκής για να ανατρέψει την τάση, καθώς ο δείκτης θα παραμείνει σημαντικά χαμηλότερος από το επίπεδο αναπλήρωσης των γενεών, που υπολογίζεται σε 2,1 παιδιά ανά γυναίκα.

Η γήρανση του πληθυσμού απειλεί την ισορροπία του Ασφαλιστικού

Η δημογραφική μεταβολή αναμένεται να επηρεάσει άμεσα τη σχέση εργαζομένων και συνταξιούχων. Σύμφωνα με τις προβολές, ο αριθμός των συνταξιούχων στην Ελλάδα, από περίπου 2,5 εκατομμύρια σήμερα, ενδέχεται να προσεγγίσει τα 3 εκατομμύρια έως το 2050.

Την ίδια περίοδο, ο αριθμός των ασφαλισμένων προβλέπεται να περιοριστεί από περίπου 4 εκατομμύρια το 2030 σε 3,3 εκατομμύρια το 2050. Ως αποτέλεσμα, η αναλογία ασφαλισμένων προς συνταξιούχους εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει από 1,65 προς 1 σήμερα σε 1,46 προς 1 το 2030 και σε 1,23 προς 1 το 2050.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στη χρηματοδότηση των συντάξεων, καθώς ολοένα λιγότεροι εργαζόμενοι θα καλούνται να στηρίζουν έναν αυξανόμενο αριθμό συνταξιούχων.

Σενάρια για αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης από το 2030

Στο επίκεντρο των δημογραφικών εξελίξεων βρίσκονται και τα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης. Με βάση τις μακροπρόθεσμες προβολές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τον υφιστάμενο μηχανισμό σύνδεσης των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής, εξετάζεται η προοπτική σταδιακής αύξησής τους.

Το βασικό σενάριο προβλέπει αύξηση του γενικού ορίου συνταξιοδότησης από τα 67 στα 68 έτη το 2030, με δυνατότητα πρόωρης συνταξιοδότησης στα 63. Για το 2055 οι προβολές τοποθετούν το γενικό όριο στα 70 έτη και για το 2080 στα 72, με αντίστοιχα όρια πρόωρης συνταξιοδότησης τα 65 και 67 έτη.

Πρόκειται, ωστόσο, για δημογραφικές και ασφαλιστικές προβολές και όχι για ειλημμένες κυβερνητικές αποφάσεις.** Η κυβέρνηση έχει διαβεβαιώσει, διά της υφυπουργού Εργασίας Άννας Ευθυμίου, ότι δεν θα υπάρξει αλλαγή στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης πριν από το 2030.

Αντίστοιχες δημογραφικές πιέσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη

Η γήρανση δεν αποτελεί αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ποσοστό των πολιτών ηλικίας 65 ετών και άνω προβλέπεται να αυξηθεί από 22% σε 33% έως το 2080, ενώ το ποσοστό των ατόμων άνω των 80 ετών εκτιμάται ότι θα υπερδιπλασιαστεί, από 6% σε 14%.

Παράλληλα, το μερίδιο του πληθυσμού ηλικίας 20 έως 64 ετών αναμένεται να μειωθεί από 58% σε 51%, περιορίζοντας τη δεξαμενή του εργατικού δυναμικού. Ο δείκτης εξάρτησης των ηλικιωμένων στην ΕΕ προβλέπεται να αυξηθεί από 38% το 2025 σε 65% το 2080.

Την ίδια στιγμή, το προσδόκιμο ζωής αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά, φτάνοντας τα 86 έτη για τους άνδρες και περίπου τα 90 για τις γυναίκες έως το 2080.

Οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν την ανάγκη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού για τη στήριξη της οικογένειας, την ενίσχυση της απασχόλησης και τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος. Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι ιδιαίτερα έντονη, καθώς η συνεχής μείωση του πληθυσμού συνδυάζεται με τη γήρανση και τη συρρίκνωση του αριθμού των ασφαλισμένων, μεταβάλλοντας σταδιακά τις οικονομικές και κοινωνικές ισορροπίες της χώρας.

Περισσότερα:

Παράλληλη ασφάλιση: Πότε δύο δουλειές μπορούν να αυξήσουν τη σύνταξη

Πρόωρη συνταξιοδότηση: Πόσα χρήματα χάνουν όσοι αποχωρούν πριν από τα 67

Στις αρχές του 2027 η απόφαση του Ελεγκτικού για την εισφορά αλληλεγγύης

Συνταξιούχοι: Θετική εισήγηση στο Ελεγκτικό Συνέδριο για αλλαγή στον υπολογισμό της ΕΑΣ