Τριπλασιασμός θανάτων στην Ευρώπη λόγω καύσωνα

Η ρύπανση που προκαλεί την υπερθέρμανση του πλανήτη τριπλασίασε τον αριθμό των θανάτων από τον «σιωπηλά καταστροφικό» καύσωνα που έπληξε την Ευρώπη στα τέλη Ιουνίου, σύμφωνα με νέα ανάλυση που καλύπτει δώδεκα μεγάλες πόλεις.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν για μια επιδεινούμενη κρίση δημόσιας υγείας, η οποία παραμένει υποτιμημένη.

Εκτιμάται ότι περίπου 2.300 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους λόγω των υψηλών θερμοκρασιών που επικράτησαν μεταξύ 23 Ιουνίου και 2 Ιουλίου, με 1.500 θανάτους να αποδίδονται άμεσα στην κλιματική αλλαγή, που έχει αυξήσει τη μέση θερμοκρασία και ενισχύει τα ακραία φαινόμενα.

Η πιο βαριά πληγείσα πόλη ήταν το Μιλάνο, με 317 από τους 499 θανάτους να αποδίδονται στην ανθρώπινη επίδραση στο κλίμα, ενώ ακολουθούν το Παρίσι και η Βαρκελώνη. Στο Λονδίνο καταγράφηκαν 273 θάνατοι, εκ των οποίων οι 171 σχετίζονται με την ανθρωπογενή υπερθέρμανση.

«Η μελέτη αποδεικνύει γιατί οι καύσωνες χαρακτηρίζονται ως “σιωπηλοί δολοφόνοι”», δήλωσε ο Μάλκολμ Μίστρι, επιδημιολόγος στη Σχολή Υγιεινής και Τροπικής Ιατρικής του Λονδίνου και συν-συγγραφέας της μελέτης. «Ενώ λίγοι θάνατοι έχουν αναφερθεί επίσημα σε Ισπανία, Γαλλία και Ιταλία, οι πραγματικοί αριθμοί είναι πιθανότατα χιλιάδες».

Η γρήγορη ανάλυση της ομάδας World Weather Attribution, αν και δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί από άλλους επιστήμονες (peer review), βασίστηκε σε εδραιωμένες επιστημονικές μεθόδους και καταλήγει ότι τα δύο τρίτα των θανάτων οφείλονται στην κλιματική αλλαγή.

Ιδιαίτερα ευάλωτοι ήταν οι ηλικιωμένοι, καθώς το 88% των θανάτων λόγω κλιματικής αλλαγής σημειώθηκε σε άτομα άνω των 65 ετών. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η απειλή από την ακραία ζέστη είναι υποτιμημένη, καθώς οι περισσότεροι θάνατοι σημειώνονται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας — σε σπίτια και νοσοκομεία.

«Οι καύσωνες δεν αφήνουν πίσω τους μια εμφανή καταστροφή όπως οι πυρκαγιές ή οι καταιγίδες», σημειώνει ο Μπεν Κλαρκ, κλιματικός επιστήμονας από το Imperial College του Λονδίνου. «Οι επιπτώσεις τους είναι κυρίως αόρατες, αλλά καταστροφικές. Μια διαφορά μόλις 2 ή 3 βαθμών Κελσίου μπορεί να σημαίνει τη διαφορά ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο για χιλιάδες ανθρώπους».

Η μελέτη χρησιμοποίησε επιδημιολογικά μοντέλα για να εκτιμήσει τους θανάτους σε πόλεις όπως το Παρίσι, το Λονδίνο, η Μαδρίτη και η Ρώμη, συγκρίνοντάς τους με ένα υποθετικό σενάριο όπου ο άνθρωπος δεν είχε προκαλέσει την υπερθέρμανση του πλανήτη μέσω της καύσης ορυκτών καυσίμων ή της καταστροφής της φύσης.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα στοιχεία θνησιμότητας που χρησιμοποιήθηκαν στα μοντέλα τους φτάνουν μέχρι το 2019, και ενδέχεται να μην αποτυπώνουν πλήρως τις πιθανές προσαρμογές των πληθυσμών στις υψηλότερες θερμοκρασίες.

Η κλιματική αλλαγή αύξησε τη θερμοκρασία κατά έως και 4°C σε κάποιες πόλεις, οδηγώντας σε επιπλέον 1.500 θανάτους. Η θνησιμότητα από τον καύσωνα αυτό ξεπέρασε άλλα πρόσφατα ακραία καιρικά φαινόμενα με ανθρώπινο αποτύπωμα, όπως οι πλημμύρες που σκότωσαν 224 άτομα στην Ισπανία το 2024 και 243 σε βόρεια-δυτική Ευρώπη το 2021.

Παλαιότερες μελέτες έχουν υπολογίσει ότι περίπου 44.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο στην Ευρώπη από τη ζέστη. Οι νέες εκτιμήσεις ότι 2.300 άτομα πέθαναν μέσα σε μόλις 10 ημέρες και σε 12 πόλεις, καταδεικνύουν ότι το φετινό καλοκαίρι ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα θανατηφόρο.

Η υπηρεσία Copernicus της ΕΕ ανακοίνωσε ότι ο Ιούνιος ήταν ο τρίτος θερμότερος παγκοσμίως, ενώ στο δυτικό τμήμα της Μεσογείου αναπτύχθηκε ένα «εξαιρετικό» θαλάσσιο κύμα καύσωνα. Η μέση θερμοκρασία επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή έφτασε τους 27°C, την υψηλότερη που έχει καταγραφεί ποτέ για τον Ιούνιο.

Το Copernicus διαπίστωσε επίσης μεγάλη αύξηση στις λεγόμενες “τροπικές νύχτες”, όπου η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από τους 20°C, δυσχεραίνοντας τον ύπνο. Σε περιοχές της Ισπανίας καταγράφηκαν έως και 24 τροπικές νύχτες, 18 περισσότερες από τον μέσο όρο για τον Ιούνιο.

Η Σαμάνθα Μπέργκες, αναπληρώτρια διευθύντρια του Copernicus, δήλωσε ότι οι ακραίες θερμοκρασίες στη Μεσόγειο ενίσχυσαν την ένταση του θερμικού στρες στην Ευρώπη:
«Σε έναν πλανήτη που θερμαίνεται, οι καύσωνες θα γίνονται πιο συχνοί, πιο έντονοι και θα επηρεάζουν περισσότερους ανθρώπους».

Η οργάνωση Mercator Ocean, που διαχειρίζεται την υπηρεσία θαλάσσιας παρακολούθησης του Copernicus, διαπίστωσε ότι τα δύο τρίτα της Μεσογείου επηρεάστηκαν από θαλάσσια κύματα καύσωνα, τα περισσότερα εκ των οποίων ήταν “ισχυρά” ή χειρότερα – η μεγαλύτερη έκταση που έχει καταγραφεί ποτέ.

Οι υψηλές θερμοκρασίες της θάλασσας διαταράσσουν τα ψάρια και καταστρέφουν τη φυτική τροφή τους. Μαζικοί θάνατοι θαλάσσιων οργανισμών έχουν καταγραφεί επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια.

Η Καρίνα Φον Σούκμαν, επιστήμονας του Mercator Ocean, τόνισε:
«Αυτό που είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι η επαναλαμβανόμενη εμφάνιση θερμικού στρες. Όταν επαναλαμβάνεται με την πάροδο του χρόνου, η ευαλωτότητα των οικοσυστημάτων αυξάνεται δραματικά».

Περισσότερα:

Σοκ: Έβαλαν ηλεκτρικό σκούτερ σε καρουσέλ και παιδί εκτοξεύθηκε στον αέρα

Βρετανία: Τρεις νεκροί από συντριβή στρατιωτικού ελικοπτέρου

Μαζική επίθεση στην Αγία Πετρούπολη – Στόχαστρο το οικονομικό φόρουμ της Ρωσίας