Τα μυστικά της σωστής επιλογής στα σαρακοστιανά – Τι να προσέξετε

Η Σαρακοστή κορυφώνεται παραδοσιακά την Καθαρά Δευτέρα με τραπέζι γεμάτο «σαρακοστιανά», όμως μαζί με την αυξημένη κατανάλωση θαλασσινών ανεβαίνει και η ανάγκη για σωστή επιλογή και χειρισμό τους. Επειδή πολλά αλιεύματα είναι ευαλλοίωτα, η τήρηση βασικών κανόνων υγιεινής και συντήρησης είναι κρίσιμη για να αποφευχθούν δυσάρεστες επιπτώσεις στην υγεία. Στο πλαίσιο αυτό, ο ΕΦΕΤ δημοσιοποίησε αναλυτικές οδηγίες για το τι πρέπει να προσέχουν οι καταναλωτές στην αγορά, από τα κεφαλόποδα έως τα οστρακοειδή, τον ταραμά και τις τροφικές αλλεργίες.

Σαρακοστιανό τραπέζι: τι περιλαμβάνει και γιατί χρειάζεται προσοχή

Η περίοδος της Σαρακοστής, και ειδικά η Καθαρά Δευτέρα, συνδέεται με συγκεκριμένα τρόφιμα, κυρίως νηστίσιμες επιλογές: όσπρια, λαδερά πιάτα χωρίς κρέας, αλλά και αλιεύματα όπως χταπόδια, καλαμάρια, θράψαλα, σουπιές, γαρίδες και μύδια. Στο ίδιο «καλάθι» μπαίνουν προϊόντα όπως ο ταραμάς και το αυγοτάραχο, ενώ σταθερή θέση στο επιδόρπιο έχει ο χαλβάς, που πλέον κυκλοφορεί σε πολλές εμπορικές παραλλαγές.

Ιδιαίτερα τα αλιεύματα θεωρούνται ευαλλοίωτα. Αυτό σημαίνει ότι η σωστή αποθήκευση, η ορθή προετοιμασία των γευμάτων και η τήρηση πρακτικών υγιεινής είναι βασικές προϋποθέσεις για ασφαλή κατανάλωση.

Κεφαλόποδα: πώς ξεχωρίζουμε τα νωπά και τι ισχύει για κατεψυγμένα/αποψυγμένα

Κεφαλόποδα (χταπόδια, καλαμάρια, θράψαλα, σουπιές) διατίθενται στην αγορά ως νωπά, κατεψυγμένα ή αποψυγμένα. Στα νωπά, οι καταναλωτές καλούνται να ελέγχουν:

• Να μην υπάρχει δυσάρεστη οσμή, οσμή αμμωνίας ή άλλη ξένη οσμή, αλλά να αναδίδεται η χαρακτηριστική μυρωδιά της θάλασσας.
• Η επιφάνεια του σώματος να είναι υγρή και γυαλιστερή, ενώ πλοκάμια και βεντούζες να αντέχουν σε ελαφρύ τράβηγμα και να μην αποσπώνται εύκολα.
• Η σάρκα να είναι συμπαγής, ελαστική και γυαλιστερή, με μάτια γυαλιστερά και ζωηρά, χωρίς κηλίδες.

Ο ΕΦΕΤ υπενθυμίζει και την ανάγκη να αποφεύγεται πιθανή παραπλάνηση ανάμεσα σε καλαμάρι και θράψαλο, καθώς η αξία του καλαμαριού είναι υπερδιπλάσια. Η διάκριση μπορεί να γίνει από μορφολογικά χαρακτηριστικά:

• Στο πτερύγιο: το καλαμάρι έχει ρομβοειδές πτερύγιο που εκτείνεται στο μεγαλύτερο μήκος του σώματός του, ενώ το θράψαλο έχει τριγωνικό, πιο πεπλατυσμένο πτερύγιο.
• Στα πλοκάμια: όταν εκτίθενται νωπά πάνω σε πάγο, το θράψαλο διαθέτει δέκα πλοκάμια παρόμοιου μήκους, ενώ το καλαμάρι έχει δύο πλοκάμια χαρακτηριστικά πιο επιμήκη από τα υπόλοιπα οκτώ.

Για τα κατεψυγμένα (συσκευασμένα ή χύμα) κεφαλόποδα, επισημαίνεται ότι δεν πρέπει να πωλούνται με αλλοιωμένη χροιά και συνήθως καλύπτονται από στρώμα πάγου. Μετά την απόψυξη, το περιεχόμενο πρέπει να έχει το χρώμα και την οσμή του νωπού προϊόντος.

Για τα αποψυγμένα αλιεύματα που πωλούνται χύδην, πρέπει να διατίθενται στην αρχική συσκευασία, με το σήμα αναγνώρισης (οβάλ σφραγίδα) της εγκεκριμένης εγκατάστασης όπου έγινε η απόψυξη. Στην πινακίδα πώλησης είναι υποχρεωτική η αναγραφή της λέξης «αποψυχθέν». Τονίζεται ότι απαγορεύεται η απόψυξη στα καταστήματα πώλησης.

Οστρακοειδή: τα σημάδια ότι είναι ζωντανά και τι κοιτάμε στα μύδια

Στα οστρακοειδή (μύδια, κυδώνια, γυαλιστερές, στρείδια, αχιβάδες, χτένια), όταν πωλούνται νωπά με κέλυφος, πρέπει να είναι ζωντανά. Αυτό φαίνεται όταν:

• Το κέλυφος είναι κλειστό και ανοίγει πολύ δύσκολα ή, αν είναι μερικώς ανοιχτό, κλείνει ερμητικά με την ελάχιστη πίεση.
• Το περιεχόμενο είναι υγρό, καθαρό και άοσμο.
• Η σάρκα είναι υγρή και γερά προσκολλημένη στο κέλυφος. Είναι ενδεικτικό ότι με τσίμπημα καρφίτσας ή με λίγες σταγόνες λεμονιού προκαλείται συστολή του σώματος.

Για αποφλοιωμένα μύδια που πωλούνται πάνω σε πάγο, ζητείται προσοχή ώστε η σάρκα να είναι γυαλιστερή, συνεκτική και να μυρίζει θάλασσα. Τα μύδια διατίθενται επίσης κατεψυγμένα με ή χωρίς κέλυφος.

Μαλακόστρακα: βασικοί έλεγχοι φρεσκάδας και ενδείξεις αλλοίωσης

Τα μαλακόστρακα (γαρίδες, καραβίδες, αστακοί, καβούρια) πωλούνται νωπά, κατεψυγμένα ή αποψυγμένα. Στα νωπά, οι έλεγχοι που προτείνονται είναι:

• Να μην υπάρχει δυσάρεστη οσμή, αλλά η χαρακτηριστική οσμή θάλασσας.
• Τα πόδια να είναι στερεά κολλημένα στο σώμα και σκληρά.
• Η μεμβράνη του θώρακα να είναι τεντωμένη, ανθεκτική και διαφανής.
• Κεφάλι και θώρακας να είναι ανοιχτόχρωμα, όχι μελανού χρώματος, χωρίς μαύρες κηλίδες.
• Όταν είναι ζωντανά, να εμφανίζουν αντανακλαστικές κινήσεις στα μάτια, στις κεραίες και στα πόδια.

Υπενθυμίζεται επίσης ότι οι φρέσκες γαρίδες «γλιστρούν» εύκολα από το χέρι.

Αχινοί, κονσέρβες και «λοιπά σαρακοστιανά»

Οι αχινοί, σύμφωνα με τις οδηγίες, πρέπει να είναι ζωντανοί κατά την αγορά, κάτι που διαπιστώνεται από την κίνηση των αγκαθιών τους.

Για κονσέρβες ιχθυηρών, είτε διατηρούνται εντός είτε εκτός ψυγείου, επισημαίνεται ότι πρέπει να είναι ακέραιες και σφραγισμένες, χωρίς βαθουλώματα ή διογκώσεις.

Στα άλλα σαρακοστιανά εδέσματα, ο ταραμάς (σε μορφή πάστας) πρέπει να έχει ομοιόμορφο χρώμα. Πιθανή αλλοίωση διαπιστώνεται από μούχλα, ξηρότητα, τάγγιση, πικρή ή ξινή γεύση.

Τροφικές αλλεργίες: τι πρέπει να γνωρίζουν οι καταναλωτές

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις τροφικές αλλεργίες: ψάρια, μαλάκια, οστρακοειδή, αλλά και σπόροι σησαμιού και ξηροί καρποί (πρώτες ύλες για τον χαλβά) ανήκουν στις ουσίες που μπορεί να προκαλέσουν αλλεργίες ή δυσανεξίες.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναγνωρίσει, με κανονισμό, τις 14 ουσίες/προϊόντα που προκαλούν συχνότερα αλλεργίες ή δυσανεξίες (παράρτημα ΙΙ του Κανονισμού 1169/2011). Στα προσυσκευασμένα τρόφιμα οι ουσίες αυτές πρέπει να αναγράφονται ευκρινώς, είτε ως πρώτη ύλη είτε ως πιθανό ίχνος λόγω διασταυρούμενης επιμόλυνσης.

Στα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα και στη μαζική εστίαση, οι υπεύθυνοι πρέπει να μπορούν να παρέχουν τις σχετικές πληροφορίες μέσω μενού, πινακίδων ή και προφορικά, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει γραπτή ενημέρωση για την ύπαρξη αλλεργιογόνων.

Τέλος, επισημαίνεται ότι πριν από γεύμα σε φίλους ή οικογένεια, είναι σημαντικό να υπάρχει ερώτηση για τυχόν αλλεργίες, ώστε να αποφεύγονται επικίνδυνοι συνδυασμοί. Αν κάποιος εμφανίσει αδιαθεσία ή αλλεργική αντίδραση μετά την κατανάλωση τροφίμου, πρέπει να αναζητήσει άμεσα ιατρική βοήθεια.

Περισσότερα:

Το σχέδιο των Χιλιανών διαρρηκτών: Πώς «χτυπούν» πολυτελείς κατοικίες στην Ελλάδα

Σήμερα η κηδεία του Νάσου Αθανασίου- Πότε και πού θα τελεστεί η εξόδιος ακολουθία

Αλλάζουν οι μεταβιβάσεις ακινήτων σε 8 περιοχές της Αττικής