Συνταξιούχοι που εξαγόρασαν πλασματικά έτη αλλά δεν βλέπουν διαφορά

Για πολλούς ασφαλισμένους, η εξαγορά πλασματικών ετών μοιάζει με αυτονόητη κίνηση λίγο πριν από τη σύνταξη.

Στην πράξη, όμως, δεν οδηγεί πάντα σε μεγαλύτερο ποσό. Συχνά συμφέρει επειδή «κλειδώνει» νωρίτερα την έξοδο ή επειδή συμπληρώνει τα απαιτούμενα έτη για θεμελίωση δικαιώματος, αλλά όχι κατ’ ανάγκη επειδή αλλάζει θεαματικά τη μηνιαία σύνταξη. Ο e-ΕΦΚΑ είναι σαφής ότι οι πλασματικοί χρόνοι χρησιμοποιούνται για θεμελίωση ή προσαύξηση μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ενώ το αίτημα πρέπει να γίνει πριν ή μαζί με την αίτηση συνταξιοδότησης, όχι αργότερα.

Το πρώτο που πρέπει να ξεκαθαριστεί είναι ότι η εξαγορά δεν είναι «μαγικό κουμπί» αύξησης. Ο e-ΕΦΚΑ αναφέρει ρητά ότι κάποιος που έχει ήδη συνταξιοδοτηθεί δεν μπορεί εκ των υστέρων να αναγνωρίσει πλασματικά έτη μόνο και μόνο για να ανεβάσει τη σύνταξή του. Αυτό από μόνο του δείχνει ότι ο βασικός ρόλος των πλασματικών ετών είναι προληπτικός: βοηθούν πριν από την έξοδο, όχι μετά.

Εκεί που η εξαγορά συνήθως συμφέρει πραγματικά είναι όταν κρίνει τη θεμελίωση. Αν ο ασφαλισμένος χρειάζεται τα επιπλέον έτη για να φτάσει στα 40 χρόνια και να συνταξιοδοτηθεί στα 62, ή για να πιάσει μεταβατικές ή ειδικές προϋποθέσεις που επηρεάζονται από τα όρια ηλικίας και τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης, τότε η εξαγορά μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Ο e-ΕΦΚΑ αναφέρει ότι δικαίωμα αναγνώρισης έχουν όσοι επιλέγουν να συνταξιοδοτηθούν με διατάξεις που επηρεάστηκαν ως προς το όριο ηλικίας ή και τον αριθμό ημερών εργασίας. Με άλλα λόγια, όταν χωρίς τα πλασματικά χρόνια δεν βγαίνει η σύνταξη ή μετατίθεται αργότερα, η εξαγορά έχει σαφές πρακτικό όφελος.

Δεν συμφέρει όμως με τον ίδιο τρόπο όταν ο ασφαλισμένος έχει ήδη «κλειδώσει» την έξοδο με τα πραγματικά του έτη και προσθέτει πλασματικά μόνο με την ελπίδα ότι θα δει μεγάλη αύξηση στο ποσό. Το ύψος της σύνταξης εξαρτάται από την εθνική και την ανταποδοτική σύνταξη, ενώ η ανταποδοτική υπολογίζεται με βάση τον χρόνο ασφάλισης, τις συντάξιμες αποδοχές και τα ποσοστά αναπλήρωσης. Αυτό σημαίνει ότι κάποια επιπλέον χρόνια μπορούν πράγματι να βελτιώσουν το ποσό, αλλά η βελτίωση δεν είναι ίδια για όλους και συχνά δεν είναι τόσο μεγάλη όσο περιμένουν οι ασφαλισμένοι.

Η μεγάλη παρεξήγηση ξεκινά από εδώ: άλλο πράγμα είναι να αγοράζεις χρόνια για να φτάσεις σε μια κρίσιμη 35ετία, 37ετία ή 40ετία, και άλλο να τα αγοράζεις ενώ έχεις ήδη καλύψει τις προϋποθέσεις. Στην πρώτη περίπτωση, η εξαγορά μπορεί να σου ανοίξει την πόρτα της σύνταξης νωρίτερα ή να σε βάλει σε ευνοϊκότερο συνταξιοδοτικό κανόνα. Στη δεύτερη, μπορεί απλώς να προσθέσει μια σχετικά μικρή προσαύξηση στο ανταποδοτικό τμήμα, η οποία δεν αντισταθμίζει πάντα το κόστος της εξαγοράς. Η διαφορά ανάμεσα στο «συμφέρει για να βγω» και στο «συμφέρει για να πάρω περισσότερα» είναι το βασικό σημείο που συχνά χάνεται.

Υπάρχει και μια ακόμη λεπτομέρεια που εξηγεί γιατί πολλοί δεν βλέπουν αισθητή μεταβολή. Η εθνική σύνταξη δεν μεγαλώνει επειδή εξαγόρασε κάποιος πλασματικά χρόνια, εφόσον έτσι κι αλλιώς έχει συμπληρώσει τις προϋποθέσεις για πλήρη εθνική σύνταξη. Άρα η διαφορά, όπου υπάρχει, περνά κυρίως από το ανταποδοτικό κομμάτι. Και εκεί το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από τη βάση υπολογισμού, τις συντάξιμες αποδοχές και το σημείο στο οποίο βρίσκεται ήδη ο ασφαλισμένος μέσα στην κλίμακα αναπλήρωσης.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, το όφελος είναι περισσότερο διοικητικό παρά οικονομικό. Για παράδειγμα, όταν η εξαγορά χρησιμοποιείται για να συμπληρωθεί ο απαιτούμενος χρόνος σε υποθέσεις με γενικά όρια ηλικίας, το πραγματικό κέρδος δεν είναι τόσο η αύξηση της σύνταξης όσο το ότι αποφεύγεται η αναμονή μέχρι τα 67. Αν κάποιος αγοράζει πλασματικά μόνο και μόνο για λίγα ευρώ προσαύξηση, μπορεί τελικά να διαπιστώσει ότι το κόστος της εξαγοράς είναι δυσανάλογο σε σχέση με τη μηνιαία διαφορά που προκύπτει. Αυτή είναι η πιο συνηθισμένη περίπτωση όπου ο ασφαλισμένος λέει εκ των υστέρων ότι «πλήρωσε και δεν είδε διαφορά».

Η εκτίμηση αυτή προκύπτει από τον τρόπο υπολογισμού της σύνταξης και από τον ρόλο που παίζουν τα πλασματικά έτη κυρίως στη θεμελίωση.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στο πότε γίνεται η αίτηση. Ο e-ΕΦΚΑ επισημαίνει ότι η αναγνώριση μπορεί να ζητηθεί πριν ή μαζί με την αίτηση συνταξιοδότησης. Όποιος αργήσει και πιστέψει ότι θα διορθώσει το ποσό αργότερα, βρίσκεται μπροστά σε κλειστή πόρτα.

Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που η εξαγορά πρέπει να γίνεται μόνο μετά από σαφή έλεγχο του αν αλλάζει πραγματικά τη θεμελίωση ή το ποσοστό αναπλήρωσης, και όχι από φόβο ή βιασύνη.

Περισσότερα:

Νταντάδες της Γειτονιάς: «Τρέχουν» οι αιτήσεις για voucher έως 500 ευρώ τον μήνα – Ποιοι δικαιούνται την ενίσχυση

ΔΥΠΑ: Λήγει σήμερα (4/6) η προθεσμία για ενστάσεις στους προσωρινούς πίνακες του Κοινωνικού Τουρισμού για συνταξιούχους

Καύσιμα: Προς νέα άνοδο οι τιμές – Τι δείχνουν οι διεθνείς εξελίξεις