Σύνταξη αναπηρίας: Πότε μονιμοποιείται και πόσες εξετάσεις από τα ΚΕΠΑ απαιτούνται

Η σύνταξη αναπηρίας δεν μονιμοποιείται έπειτα από συγκεκριμένο αριθμό εξετάσεων για όλους τους ασφαλισμένους. Οι προϋποθέσεις εξαρτώνται από την ηλικία, τη διάρκεια συνεχούς συνταξιοδότησης, τον αριθμό των υγειονομικών κρίσεων, την ημερομηνία πρώτης ασφάλισης και τον πρώην ασφαλιστικό φορέα.

Καθοριστικό ρόλο παίζει επίσης η διάρκεια ισχύος της πιστοποίησης αναπηρίας που εκδίδεται από τα ΚΕΠΑ. Εάν η γνωμάτευση είναι ορισμένου χρόνου, απαιτείται επανεξέταση. Εάν εκδοθεί επ’ αόριστον, σταματούν οι περιοδικές ιατρικές αξιολογήσεις.

Οι κανόνες για τους νέους ασφαλισμένους

Για όσους ασφαλίστηκαν πρώτη φορά από την 1η Ιανουαρίου 1993 και μετά –με εξαίρεση τους ασφαλισμένους του πρώην ΝΑΤ– ισχύουν δύο βασικές διαδρομές μονιμοποίησης:

Οι προϋποθέσεις ηλικίας, χρόνου και εξετάσεων πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά. Επομένως, η συμπλήρωση τριών εξετάσεων από μόνη της δεν αρκεί, εάν δεν έχει συμπληρωθεί και το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο ή ο απαιτούμενος χρόνος συνεχούς συνταξιοδότησης.

Οι συγκεκριμένοι κανόνες αναφέρονται στις επικαιροποιημένες οδηγίες του e-ΕΦΚΑ για τη σύνταξη αναπηρίας.

Τι ισχύει για τους παλαιούς ασφαλισμένους

Για όσους ασφαλίστηκαν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1992 εξακολουθούν να εφαρμόζονται, σε αρκετές περιπτώσεις, οι καταστατικές διατάξεις του πρώην Ταμείου τους.

Για συνταξιούχους προερχόμενους από το πρώην ΙΚΑ ισχύουν κατά κανόνα οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

• Άνδρες 55 ετών και γυναίκες 50 ετών: επτά χρόνια συνεχούς συνταξιοδότησης και τουλάχιστον τρεις εξετάσεις.
• Άνδρες 60 ετών και γυναίκες 55 ετών: πέντε χρόνια συνεχούς συνταξιοδότησης και τουλάχιστον δύο εξετάσεις.
• Ανεξαρτήτως ηλικίας: 12 χρόνια συνεχούς συνταξιοδότησης.
• Εναλλακτικά, 20 χρόνια συνολικής συνταξιοδότησης, εφόσον τα τρία τελευταία είναι συνεχή.

Παρόμοιοι κανόνες προβλέπονται για αρκετούς ασφαλισμένους του πρώην ΟΑΕΕ, του πρώην ΟΓΑ και άλλων φορέων, αλλά υπάρχουν σημαντικές εξαιρέσεις. Για παράδειγμα, σε ορισμένα πρώην Ταμεία η μονιμοποίηση συνδέεται αποκλειστικά με συγκεκριμένη ηλικία ή με πέντε, δέκα ή περισσότερα χρόνια συνταξιοδότησης.

Γι’ αυτό ο ασφαλισμένος πρέπει να εξετάζει ποιος πρώην φορέας είναι αρμόδιος και όχι μόνο την ημερομηνία της πρώτης ασφάλισής του.

Πότε σταματούν νωρίτερα οι εξετάσεις

Διαφορετικό καθεστώς ισχύει όταν η κύρια πάθηση περιλαμβάνεται στον πίνακα των μη αναστρέψιμων παθήσεων. Σε αυτές τις περιπτώσεις η διάρκεια της αναπηρίας μπορεί να πιστοποιηθεί επ’ αόριστον, με αποτέλεσμα να μην απαιτείται νέα περιοδική εξέταση.

Για ορισμένες παθήσεις η εφ’ όρου ζωής πιστοποίηση μπορεί να δοθεί από την πρώτη αξιολόγηση. Για άλλες απαιτούνται πρόσθετες προϋποθέσεις ή προηγούμενες κρίσεις. Ενδεικτικά, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις διαταραχών του αυτιστικού φάσματος απαιτείται να έχουν προηγηθεί δύο κρίσεις, ώστε κατά την τρίτη αξιολόγηση η πιστοποίηση να εκδοθεί εφ’ όρου ζωής.

Εφόσον η κύρια μη αναστρέψιμη πάθηση λαμβάνει ποσοστό τουλάχιστον 67%, μπορεί να προσδιοριστεί επ’ αόριστον και η διάρκεια του συνολικού ποσοστού αναπηρίας. Ο ισχύων πίνακας έχει τροποποιηθεί από τον Ιούλιο του 2024, όπως διευκρινίζει ο e-ΕΦΚΑ για τις εφ’ όρου ζωής πιστοποιήσεις.

Τι πρέπει να γίνει πριν λήξει η γνωμάτευση

Όταν η Γνωστοποίηση Αποτελέσματος Πιστοποίησης Αναπηρίας –η γνωστή ΓΑΠΑ– έχει ημερομηνία λήξης, ο συνταξιούχος πρέπει να υποβάλει αίτηση παράτασης τέσσερις μήνες νωρίτερα μέσω της Εθνικής Πύλης Αναπηρίας.

Στη συνέχεια απαιτείται ξεχωριστή ηλεκτρονική αίτηση στον e-ΕΦΚΑ για την παράταση της σύνταξης. Η αίτηση προς τον Φορέα μπορεί να υποβληθεί χωρίς να έχει ακόμη εκδοθεί η νέα απόφαση των ΚΕΠΑ.

Εάν η προηγούμενη σύνταξη είχε χορηγηθεί με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67% και η νέα εξέταση καθυστερεί χωρίς υπαιτιότητα του συνταξιούχου, μπορεί να συνεχιστεί η καταβολή της για ακόμη έξι μήνες.

Τέλος, η μονιμοποίηση της σύνταξης αναπηρίας δεν σημαίνει ότι αυτή μετατρέπεται αυτομάτως σε σύνταξη γήρατος. Για τη μετατροπή απαιτείται ξεχωριστή αίτηση και πρέπει να πληρούνται οι αντίστοιχες ασφαλιστικές και ηλικιακές προϋποθέσεις.

Περισσότερα:

ΕΑΣ: Η διπλή παγίδα που «κουρεύει» τις συντάξεις από το πρώτο ευρώ

e-ΕΦΚΑ: Έσοδα-ρεκόρ από τους εργαζόμενους συνταξιούχους

Αναδρομικά έως 700 ευρώ: Στην αναμονή 800.000 συνταξιούχοι χωρίς αγωγές

Συντάξεις Αυγούστου και Σεπτεμβρίου 2026: Ποιοι πληρώνονται πρώτοι