Συντάξεις: Ώρα αποφάσεων για 440.000 συνταξιούχους – Στο τραπέζι μειώσεις και αναδρομικά

Στο επίκεντρο της υπόθεσης δεν βρίσκεται η κατάργηση της ΕΑΣ, αλλά ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζεται. Το δικαστήριο καλείται να κρίνει εάν είναι συνταγματικά συμβατό η εισφορά να επιβάλλεται στο σύνολο της σύνταξης ή εάν θα πρέπει να υπολογίζεται μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το προβλεπόμενο όριο.

Από την 1η Ιανουαρίου 2026, η ΕΑΣ επιβάλλεται στις κύριες συντάξεις από 1.468,02 ευρώ και άνω, με κλιμακωτούς συντελεστές που κυμαίνονται από 3% έως 14%. Με το σημερινό σύστημα, όταν ένας συνταξιούχος περάσει το αντίστοιχο όριο, ο συντελεστής εφαρμόζεται στο συνολικό ποσό της σύνταξής του και όχι μόνο στο τμήμα που υπερβαίνει το όριο.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα συνταξιούχου που λαμβάνει κύρια σύνταξη 2.000 ευρώ. Με το ισχύον σύστημα, η εισφορά της συγκεκριμένης κλίμακας, ύψους 6%, υπολογίζεται στο σύνολο των 2.000 ευρώ. Σύμφωνα με το σκεπτικό της προσφυγής που εξετάζεται, η εισφορά θα έπρεπε να επιβάλλεται μόνο στα 532 ευρώ, δηλαδή στη διαφορά πάνω από το όριο των 1.468 ευρώ.

Ποιοι συνταξιούχοι επηρεάζονται περισσότερο

Μεγαλύτερη επιβάρυνση από τον σημερινό τρόπο υπολογισμού εμφανίζουν, σύμφωνα με τα στοιχεία, οι συνταξιούχοι με αποδοχές από 1.784 έως 2.080 ευρώ, καθώς σε αυτό το επίπεδο η εισφορά αυξάνεται από 3% σε 6%.

Σημαντικές κρατήσεις έχουν και όσοι λαμβάνουν υψηλότερες συντάξεις, ιδιαίτερα στην περιοχή των 2.500 έως 3.000 ευρώ μεικτά. Για ορισμένες υψηλές συντάξεις, οι ετήσιες κρατήσεις μπορούν να φτάσουν σε ιδιαίτερα σημαντικά ποσά.

Τι θα κρίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο

Αν το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει ότι ο σημερινός τρόπος υπολογισμού παραβιάζει συνταγματικές αρχές, ενδέχεται να απαιτηθεί αλλαγή του συστήματος, ώστε η ΕΑΣ να υπολογίζεται αναλογικότερα και μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το εκάστοτε όριο.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε μικρότερες κρατήσεις για περίπου 440.000 συνταξιούχους, ενώ παράλληλα θα μπορούσε να δημιουργήσει έδαφος για νέες διεκδικήσεις αναδρομικών που θα αφορούν διαφορές από τις κρατήσεις.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, κινείται προς την κατεύθυνση αλλαγής του τρόπου υπολογισμού, ώστε η εισφορά να επιβάλλεται μόνο στο ποσό που βρίσκεται πάνω από το όριο. Η εισήγηση, ωστόσο, δεν αποτελεί δικαστική απόφαση, καθώς τον τελικό λόγο έχει η Ολομέλεια.

Οι δύο βασικές «αδικίες» του συστήματος

Οι ενστάσεις για το ισχύον καθεστώς επικεντρώνονται κυρίως σε δύο σημεία. Το πρώτο αφορά τον τρόπο με τον οποίο συνδυάζεται η ΕΑΣ με τις υπόλοιπες κρατήσεις και τη φορολογία. Η εισφορά παρακρατείται από τον e-ΕΦΚΑ στο αρχικό μεικτό ποσό της σύνταξης και στη συνέχεια ακολουθούν η εισφορά υγείας και η φορολογία.

Το δεύτερο ζήτημα αφορά την τιμαριθμοποίηση των κλιμακίων. Λόγω του τρόπου εφαρμογής της εισφοράς, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις ένας συνταξιούχος με υψηλότερη μεικτή σύνταξη να καταλήγει, μετά την παρακράτηση της ΕΑΣ, με μικρότερο ποσό από κάποιον που βρίσκεται σε χαμηλότερο κλιμάκιο.

Η ΕΑΣ θεσπίστηκε το 2010 και, σύμφωνα με τα στοιχεία του δημοσιεύματος, έχει επιβαρύνει μέχρι σήμερα τους συνταξιούχους με περίπου 10 δισ. ευρώ. Τα έσοδά της χρηματοδοτούν το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ), το αποθεματικό που έχει δημιουργηθεί για τη μακροπρόθεσμη στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος.

Πλέον, το ενδιαφέρον στρέφεται στην κρίσιμη δικαστική διαδικασία της 7ης Οκτωβρίου και κυρίως στο εάν η απόφαση θα οδηγήσει σε αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ και σε νέες αναδρομικές αξιώσεις από τους συνταξιούχους.