Συντάξεις χηρείας: Σχέδιο-σοκ για 60.000 δικαιούχους

Το μεγαλύτερο και πιο ευαίσθητο «αγκάθι» στο μέτωπο του ασφαλιστικού εξακολουθεί να είναι η σχεδιαζόμενη περικοπή στις συντάξεις χηρείας στον ιδιωτικό τομέα. Αν και το μέτρο βρίσκεται εδώ και καιρό υπό συζήτηση, δεν έχει λάβει ακόμη το «πράσινο φως» από το Μέγαρο Μαξίμου για να πάρει τον δρόμο της Βουλής, καθώς αγγίζει ένα ιδιαίτερα ευάλωτο κοινωνικό στρώμα — περίπου 60.000 χήρες και χήρους που ήδη βιώνουν οικονομική και συναισθηματική επισφάλεια.

Φυσικά, η όποια απόπειρα εφαρμογής μιας τέτοιας περικοπής, πέρα από το κοινωνικό της αποτύπωμα, ενέχει και σοβαρό πολιτικό κόστος. Η κυβέρνηση, αναγνωρίζοντας τη φόρτιση του θέματος, εμφανίζεται διστακτική να ανοίξει επισήμως το ζήτημα, παρά τις εισηγήσεις για εξορθολογισμό της δαπάνης και εναρμόνιση με τις περικοπές που εφαρμόζονται ήδη στον δημόσιο τομέα.

Το ισχύον καθεστώς και η ανισότητα στις συντάξεις

Βάσει του νόμου 4387/2016, οι συντάξεις χηρείας καταβάλλονται σε ποσοστό 70% της σύνταξης του θανόντος για τα πρώτα τρία έτη. Ωστόσο, μετά την τριετία, σε περίπτωση που ο δικαιούχος εργάζεται ή λαμβάνει δική του σύνταξη, το ποσό αυτό μειώνεται δραστικά στο 35%.

Η ρύθμιση αυτή εφαρμόστηκε στους συνταξιούχους του Δημοσίου και του ΟΓΑ από το 2020, ενώ στον ιδιωτικό τομέα δεν έχει ακόμη τεθεί σε ισχύ, γεγονός που δημιουργεί ένα καθεστώς ανισότητας μεταξύ των δικαιούχων. Νομικοί κύκλοι προειδοποιούν πως αυτή η άνιση μεταχείριση μπορεί να οδηγήσει σε δικαστικές προσφυγές από τους συνταξιούχους του Δημοσίου, οι οποίοι ενδέχεται να διεκδικήσουν αναδρομικά τις περικοπές που έχουν ήδη υποστεί.

Τα τρία σενάρια περικοπών που εξετάζονται

Την ίδια ώρα, το υπουργείο Εργασίας εξετάζει τρία βασικά σενάρια για την εφαρμογή της ρύθμισης στον ιδιωτικό τομέα:

1. Περικοπή μόνο της εθνικής σύνταξης
   Η μείωση κατά 35% να αφορά αποκλειστικά το τμήμα της εθνικής σύνταξης, διατηρώντας το ανταποδοτικό σκέλος της σύνταξης χηρείας στο ακέραιο.
2. Επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών σε δόσεις
   Εξετάζεται η σταδιακή επιστροφή των ποσών που καταβλήθηκαν χωρίς να εφαρμόζεται η προβλεπόμενη μείωση, με ευνοϊκές ρυθμίσεις και πολλές δόσεις.
3. Επιλογή σύνταξης για περικοπή
   Σε περιπτώσεις όπου ο δικαιούχος λαμβάνει και δική του σύνταξη, να του δοθεί η δυνατότητα να επιλέξει ποια από τις δύο θα μειωθεί — η μικρότερη — κατά 50%.

Παραδείγματα

Ας δούμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: Μια συνταξιούχος λαμβάνει 400 ευρώ από τη δική της σύνταξη και 800 ευρώ από τη σύνταξη χηρείας. Αν εφαρμοστεί η πλήρης μείωση στη σύνταξη χηρείας (70% σε 35%), τότε το ποσό της χηρείας θα πέσει στα 400 ευρώ και το συνολικό εισόδημα θα μειωθεί στα 800 ευρώ. Αν επιλεγεί η περικοπή της μικρότερης σύνταξης, το σύνολο θα είναι 1.000 ευρώ. Αυτή η διαφοροποίηση ενδέχεται να καθορίσει και το ποια λύση θα επικρατήσει τελικά.

Αντιδράσεις

Οι ενώσεις συνταξιούχων, αλλά και κοινωνικοί φορείς, αντιδρούν έντονα στα σενάρια περικοπών. Υποστηρίζουν πως το μέτρο πλήττει κυρίως γυναίκες προχωρημένης ηλικίας με χαμηλά εισοδήματα, που στηρίζονται αποκλειστικά στη σύνταξη χηρείας για να επιβιώσουν. Ζητούν να διατηρηθεί το ποσοστό του 70% εφ’ όρου ζωής, χωρίς μειώσεις, ακόμα και σε περιπτώσεις απασχόλησης ή λήψης άλλης σύνταξης. Το θέμα αναμένεται να επανέλθει στο προσκήνιο το προσεχές διάστημα, με τα σενάρια να βρίσκονται ξανά στο τραπέζι εν όψει της αναμόρφωσης του ασφαλιστικού χάρτη.

Περισσότερα:

Επίδομα 300 ευρώ σε συνταξιούχους: Ποια είναι τα νέα όρια – Τι θα γίνει με τις «χηρείας»

Αναδρομικά έως 7.800 ευρώ σε συντάξεις χηρείας – Ποιους αφορά η απόφαση

Συνταξιούχοι: πώς θα δείτε αν δικαιούστε αύξηση ή αναδρομικά