Ένα φαινόμενο που επηρεάζει ολοένα και περισσότερο τους καταναλωτές είναι το λεγόμενο shrinkflation, δηλαδή η πρακτική κατά την οποία οι εταιρείες μειώνουν την ποσότητα ενός προϊόντος χωρίς να αλλάζουν –ή αλλάζοντας ελάχιστα– την τιμή του.
Τι σημαίνει στην πράξη
Στην καθημερινότητα, αυτό μεταφράζεται σε προϊόντα που εξωτερικά μοιάζουν ίδια, αλλά περιέχουν λιγότερο προϊόν. Έτσι, ο καταναλωτής πληρώνει ουσιαστικά περισσότερα χρήματα για μικρότερη ποσότητα, χωρίς πάντα να το αντιλαμβάνεται άμεσα.
Παραδείγματα από την αγορά
Σε αρκετές κατηγορίες προϊόντων καταγράφονται μειώσεις στο περιεχόμενο:
- Κατεψυγμένα τρόφιμα εμφανίζουν μικρότερες συσκευασίες με ελαφρώς αυξημένη τιμή
- Δημητριακά και σνακ μειώνουν τα γραμμάρια χωρίς αντίστοιχη μείωση κόστους
- Προϊόντα καθημερινής χρήσης, όπως απορρυπαντικά και σαμπουάν, διατηρούν την τιμή αλλά μειώνουν τις ποσότητες
Αποτέλεσμα είναι η πραγματική επιβάρυνση να φτάνει ακόμη και σε διψήφια ποσοστά, χωρίς να φαίνεται ξεκάθαρα στην ετικέτα.
Γιατί συμβαίνει
Οι επιχειρήσεις καταφεύγουν σε αυτή την πρακτική κυρίως λόγω αυξημένου κόστους παραγωγής, πρώτων υλών και μεταφορών. Αντί να αυξήσουν ευθέως τις τιμές, επιλέγουν να μειώσουν το περιεχόμενο, ώστε η αλλαγή να είναι λιγότερο εμφανής στον καταναλωτή.
Παρεμβάσεις και έλεγχοι
Το Υπουργείο Ανάπτυξης επιχειρεί να περιορίσει το φαινόμενο, επιβάλλοντας κανόνες διαφάνειας, όπως σαφή ενημέρωση για τη μείωση της ποσότητας στις συσκευασίες. Στόχος είναι να προστατευτεί ο καταναλωτής από «κρυφές» ανατιμήσεις.
Πώς επηρεάζει τα νοικοκυριά
Αν και οι διαφορές φαίνονται μικρές σε μεμονωμένα προϊόντα, σε βάθος χρόνου επιβαρύνουν σημαντικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Οι καταναλωτές καλούνται πλέον να συγκρίνουν τιμές ανά μονάδα μέτρησης (κιλό ή λίτρο), ώστε να εντοπίζουν τις πραγματικές αυξήσεις.
Μια διεθνής τάση
Το shrinkflation δεν αποτελεί μόνο ελληνικό φαινόμενο, αλλά καταγράφεται διεθνώς, με πολλές αγορές να αντιμετωπίζουν παρόμοιες πρακτικές. Η ενημέρωση και η προσεκτική επιλογή προϊόντων αποτελούν τα βασικά «όπλα» των καταναλωτών απέναντι σε αυτή τη μορφή έμμεσης ακρίβειας.