SOS για τα διατηρητέα: Χιλιάδες κτήρια κινδυνεύουν με εγκατάλειψη

Με μια ματιά

• 25.000 διατηρητέα χρειάζονται άμεσες παρεμβάσεις.
• Οι ιδιοκτήτες ζητούν μείωση ΕΝΦΙΑ και κίνητρα.
• Στόχος η επανάχρηση και αξιοποίηση των κτηρίων.

Σε οριακό σημείο βρίσκεται πλέον μεγάλο μέρος των διατηρητέων ακινήτων στην Ελλάδα, καθώς χιλιάδες ιστορικά κτήρια παραμένουν εγκαταλελειμμένα ή αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα φθοράς, με τους ιδιοκτήτες να ζητούν άμεσες λύσεις από την Πολιτεία.

Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο ειδικής ημερίδας που διοργάνωσε ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων, με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μνημείων, αναδεικνύοντας τις μεγάλες δυσκολίες που συνοδεύουν τη διατήρηση και αξιοποίηση αυτών των ακινήτων.

Περισσότερα από 25.000 διατηρητέα σε όλη τη χώρα

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, περίπου 25.000 κτήρια στην Ελλάδα έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα, ωστόσο σημαντικό ποσοστό παραμένει ανεκμετάλλευτο ή χρειάζεται άμεσα εργασίες αποκατάστασης.

Όπως τόνισε η πρόεδρος του Συλλόγου, Γιώτα Βρεττάκου-Μιχαλοπούλου, η κατάσταση σε πολλές περιπτώσεις έχει ξεπεράσει το «παρά πέντε», καθώς η φθορά είναι πλέον εμφανής και συχνά μη αναστρέψιμη.

Οι ιδιοκτήτες ζητούν αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο

Οι ιδιοκτήτες διατηρητέων ακινήτων ζητούν ένα πιο ευέλικτο και λειτουργικό πλαίσιο, το οποίο θα επιτρέπει ταχύτερες διαδικασίες και ουσιαστική οικονομική στήριξη.

Σήμερα, ακόμη και για μικρές παρεμβάσεις σε διατηρητέο κτήριο απαιτούνται εγκρίσεις από πολλαπλές υπηρεσίες και φορείς, γεγονός που προκαλεί μεγάλες καθυστερήσεις και αυξάνει σημαντικά το κόστος.

Για αυτόν τον λόγο, βασικό αίτημα αποτελεί:

• η απλοποίηση των αδειοδοτήσεων,
• ο καλύτερος συντονισμός των υπηρεσιών,
• και η θέσπιση σαφών χρονοδιαγραμμάτων για τις εγκρίσεις.

Φοροελαφρύνσεις και μείωση ΕΝΦΙΑ

Το οικονομικό βάρος παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για τους ιδιοκτήτες διατηρητέων.

Η αποκατάσταση ενός ιστορικού κτηρίου κοστίζει σημαντικά περισσότερο σε σχέση με ένα συμβατικό ακίνητο, ενώ παράλληλα οι περιορισμοί αξιοποίησης δυσκολεύουν την απόσβεση της επένδυσης.

Στο πλαίσιο αυτό, οι ιδιοκτήτες ζητούν:

• μείωση ή ακόμη και κατάργηση του ΕΝΦΙΑ,
• φορολογικά κίνητρα,
• πρόσβαση σε πόρους του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανάκαμψης,
• καθώς και μόνιμο πρόγραμμα ενίσχυσης για αποκαταστάσεις, στα πρότυπα του «Διατηρώ».

«Χωρίς επανάχρηση τα διατηρητέα εγκαταλείπονται»

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην ανάγκη λειτουργικής επανένταξης των διατηρητέων στη σύγχρονη ζωή.

Όπως επισημάνθηκε στην ημερίδα, πολλά ιστορικά ακίνητα οδηγούνται στην εγκατάλειψη επειδή δεν μπορούν να αξιοποιηθούν εύκολα με σύγχρονες χρήσεις.

Οι ιδιοκτήτες ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία ώστε τα κτήρια να μπορούν να χρησιμοποιηθούν:

• ως κατοικίες,
• ως επαγγελματικοί χώροι,
• ή ως πολιτιστικές και κοινωνικές δομές.

Σύμφωνα με τους ίδιους, μόνο μέσα από την ενεργή χρήση μπορούν τα διατηρητέα να αποκτήσουν ξανά οικονομική και κοινωνική αξία.

Το βλέμμα και στο Δημόσιο

Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα αφορά τα διατηρητέα που ανήκουν στο Δημόσιο ή σε φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

Όπως τονίστηκε, πολλά από αυτά παραμένουν ανενεργά ή εγκαταλελειμμένα, χωρίς σχέδιο αξιοποίησης.

Οι ιδιοκτήτες εκτιμούν ότι η ενεργοποίηση αυτών των κτηρίων για δημόσιες υπηρεσίες, εκπαιδευτικές δομές ή κοινωνικές χρήσεις θα μπορούσε να δώσει νέα ώθηση στην προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.

Η μάχη για τη διάσωση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς

Το βασικό μήνυμα που προέκυψε από τη συζήτηση είναι ότι η προστασία των διατηρητέων ακινήτων δεν αφορά μόνο τους ιδιοκτήτες, αλλά συνολικά την πολιτιστική ταυτότητα της χώρας.

Όπως υπογράμμισε η πρόεδρος του Συλλόγου, τα διατηρητέα κτήρια αποτελούν ζωντανό κομμάτι της ελληνικής ιστορίας και χρειάζονται άμεση στήριξη πριν η φθορά γίνει οριστική και μη αναστρέψιμη.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ.