Social media: Σχεδόν ένας στους δύο εφήβους εμφανίζει προβληματική χρήση – Τι δείχνει νέα έκθεση
Σχεδόν ένας στους δύο εφήβους ηλικίας 15 και 16 ετών εμφανίζει προβληματική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, σύμφωνα με νέα έκθεση για τη ζωή των νέων στο ψηφιακό περιβάλλον.
Το σχετικό ποσοστό αυξήθηκε από 36,1% το 2015 σε 48% το 2024, αποτυπώνοντας τη διαρκώς ισχυρότερη θέση που καταλαμβάνουν τα social media στην καθημερινότητα των εφήβων.
Ωστόσο, οι επιστήμονες δεν εξετάζουν μόνο πόσες ώρες περνούν οι νέοι μπροστά σε μια οθόνη. Αξιολογούν, επίσης, το περιεχόμενο που βλέπουν, τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες και τις δραστηριότητες που περιορίζουν για να παραμείνουν συνδεδεμένοι.
Στο 86% η καθημερινή χρήση διαδικτύου
Η έκθεση «Μεγαλώνοντας στην Ψηφιακή Εποχή: Μια σύνθεση επιστημονικών δεδομένων και πολιτικών» καταγράφει έντονη αύξηση της ψηφιακής παρουσίας των εφήβων στην Ελλάδα.
Η καθημερινή χρήση του διαδικτύου από μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ανέβηκε από 77% το 2019 σε 86% το 2025.
Παράλληλα, το 61% των μαθητών ανέφερε ότι έχει εκτεθεί σε επιβλαβές ή ακατάλληλο περιεχόμενο, συνήθως χωρίς να το έχει αναζητήσει.
Η Πρωτοβουλία για την Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων (CAMHI) εκπόνησε την έκθεση σε συνεργασία με το Child Mind Institute της Νέας Υόρκης και με την αποκλειστική υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.
Πότε η ψηφιακή χρήση γίνεται προβληματική
Ο χρόνος παραμονής στο διαδίκτυο αποτελεί μόνο ένα κομμάτι της εικόνας. Οι ειδικοί εξετάζουν τι κάνει ένας έφηβος online, με ποιους επικοινωνεί και αν η ψηφιακή δραστηριότητα επηρεάζει τον ύπνο, την άθληση, τις σχολικές υποχρεώσεις ή τις διαπροσωπικές του σχέσεις.
Έχει περιοριστεί ο ύπνος του παιδιού; Αποφεύγει δραστηριότητες που παλαιότερα απολάμβανε; Δυσκολεύεται να αποσυνδεθεί; Τέτοιες αλλαγές μπορούν να λειτουργήσουν ως ενδείξεις ότι η χρήση του διαδικτύου απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή και συζήτηση.
Παράλληλα, οι επιπτώσεις δεν είναι ίδιες για όλους. Μεγαλύτερη ευαλωτότητα φαίνεται να εμφανίζουν:
- οι μεγαλύτεροι έφηβοι,
- τα κορίτσια,
- οι νέοι που αντιμετωπίζουν ήδη άγχος ή κατάθλιψη,
- οι έφηβοι με άλλες δυσκολίες ψυχικής υγείας.
Τα social media δεν έχουν μόνο αρνητική πλευρά
Η έκθεση επισημαίνει ότι το ψηφιακό περιβάλλον μπορεί να προσφέρει και ουσιαστικά οφέλη. Μέσα από τις διαδικτυακές κοινότητες, οι έφηβοι διατηρούν κοινωνικές σχέσεις, ανταλλάσσουν πληροφορίες και αναζητούν υποστήριξη.
Αυτές οι δυνατότητες αποκτούν ιδιαίτερη αξία για νέους που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές, αισθάνονται κοινωνικά απομονωμένοι ή ανήκουν σε περιθωριοποιημένες ομάδες.
Συνεπώς, η συζήτηση δεν περιορίζεται στο δίλημμα «κινητό ή καθόλου κινητό». Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς μπορούν οι έφηβοι να αξιοποιούν την τεχνολογία χωρίς να υπονομεύουν την ασφάλεια, τη ψυχική υγεία και την καθημερινότητά τους.
Τι είπαν 85 έφηβοι από πέντε ελληνικές πόλεις
Στο πλαίσιο της έρευνας, 85 έφηβοι ηλικίας 13 έως 17 ετών από πέντε πόλεις της Ελλάδας μίλησαν για τη δική τους εμπειρία.
Οι νέοι αναγνώρισαν ότι η ψηφιακή ζωή τούς βοηθά να επικοινωνούν, να συμμετέχουν σε κοινότητες και να βρίσκουν πληροφορίες. Ταυτόχρονα, ζήτησαν περισσότερη προστασία και καθοδήγηση, κυρίως για τα παιδιά μικρότερης ηλικίας.
Ωστόσο, εξέφρασαν επιφυλάξεις απέναντι στους γενικούς περιορισμούς, καθώς θεωρούν ότι συχνά παρακάμπτονται εύκολα και δεν αντιμετωπίζουν τις βαθύτερες αιτίες της προβληματικής χρήσης.
Αντίθετα, έδωσαν έμφαση:
- στη ψηφιακή παιδεία,
- στον ειλικρινή διάλογο με τους ενήλικες,
- στις υποστηρικτικές οικογενειακές σχέσεις,
- στις ευκαιρίες για άθληση και κοινωνική επαφή,
- στη συμμετοχή σε δραστηριότητες εκτός διαδικτύου.
Ποιες παρεμβάσεις μπορούν να προστατεύσουν τους νέους
Η έκθεση δεν προτείνει μία λύση για όλες τις περιπτώσεις. Αντιθέτως, υποστηρίζει ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να στοχεύουν σε συγκεκριμένους κινδύνους, όπως:
- ο διαδικτυακός εκφοβισμός,
- η έκθεση σε βίαιο ή ακατάλληλο περιεχόμενο,
- η διαταραχή του ύπνου,
- η απουσία καθοδήγησης,
- η ανεπαρκής πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας.
Παράλληλα, οι οικογένειες και τα σχολεία χρειάζεται να επενδύσουν στη συστηματική ψηφιακή εκπαίδευση. Από την πλευρά τους, οι διαδικτυακές πλατφόρμες καλούνται να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για το περιεχόμενο και τους μηχανισμούς που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των ανήλικων χρηστών.
Τι ισχύει με τα κινητά στα σχολεία και τα ηλικιακά όρια
Οι περιορισμοί στη χρήση κινητών τηλεφώνων μέσα στα σχολεία μπορούν να μειώσουν τους περισπασμούς, εφόσον εφαρμόζονται με συνέπεια.
Αντίστοιχα, τα ηλικιακά όρια πρόσβασης στα social media αποτελούν πιθανό μέτρο προστασίας. Ωστόσο, η επιστημονική τεκμηρίωση για την αποτελεσματικότητά τους συνεχίζει να εξελίσσεται.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
- 2 λεπτά πριν Μετρό Κυψέλης: Πέντε κτίρια υπό έλεγχο – Τι θα κρίνει τις αποκαταστάσεις
- 19 λεπτά πριν Καλαμάτα: Συνελήφθη 38χρονος για απόπειρα ανθρωποκτονίας σε βάρος της πρώην συντρόφου του
- 37 λεπτά πριν Social media: Σχεδόν ένας στους δύο εφήβους εμφανίζει προβληματική χρήση – Τι δείχνει νέα έκθεση
