Σχέδιο Τραμπ για τη Γάζα: «Ιστορικό» βήμα ή ένα ακόμα πυροτέχνημα;
Σε μια ημέρα που χαρακτηρίστηκε από τις ΗΠΑ «ιστορική», ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε στο Λευκό Οίκο ένα σχέδιο ειρήνευσης που φιλοδοξεί να τερματίσει τον σχεδόν διετή πόλεμο στη Λωρίδα της Γάζας.
Η δημόσια στήριξη που ακολούθησε —από αραβικά κράτη μέχρι ηγετικές ευρωπαϊκές φιγούρες και πρώην ηγέτες— δείχνει την παγκόσμια πίεση για την εξεύρεση λύσης.
Ωστόσο, κρίσιμα σημεία παραμένουν ανοιχτά και η τελική απάντηση ανήκει στη Χαμάς, η οποία μέχρι στιγμής δηλώνει ότι θα μελετήσει προσεκτικά την πρόταση.
Το σχέδιο, όπως ανακοινώθηκε από τον Τραμπ σε κοινή εμφάνιση με τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου, περιλαμβάνει άμεση παύση των εχθροπραξιών και την απελευθέρωση όλων των ομήρων μέσα σε 72 ώρες από τη δημόσια αποδοχή του.
Προβλέπει επίσης σταδιακή αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς και μια μεταβατική περίοδο διακυβέρνησης στη Γάζα υπό τεχνοκρατική διοίκηση —ενός προσωρινού σχήματος που θα εποπτεύεται από ένα νέο διεθνές «Συμβούλιο Ειρήνης», στο οποίο ο Τραμπ θα προεδρεύει.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπονται η ανάπτυξη διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης και ένα οικονομικό σχέδιο ανοικοδόμησης με ειδική ζώνη ανάπτυξης.
Επιπλέον, το Ισραήλ δεσμεύεται για την απελευθέρωση εκατοντάδων κρατουμένων σε αντάλλαγμα για μεταρρυθμίσεις και την αποτροπή μελλοντικής απειλής από τη Γάζα.
Η διεθνής ανταπόκριση ήταν άμεση και ευρύτατη. Σειρά αραβικών και μουσουλμανικών κρατών —μεταξύ των οποίων η Αίγυπτος, η Ιορδανία, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Τουρκία, η Ινδονησία και το Πακιστάν— χαιρέτισαν «τον ρόλο του Αμερικανού προέδρου» και εξέφρασαν πρόθεση συνεργασίας «με θετικό και εποικοδομητικό τρόπο» για την οριστικοποίηση και εφαρμογή της συμφωνίας.
Διπλωματικές επαφές και συγγνώμες —όπως εκείνη του Νετανιάχου προς το Κατάρ για περιστατικό που προκάλεσε θύμα καταριανό στρατιώτη— δείχνουν την ευαισθησία και το βάθος των περιφερειακών σχέσεων που πλαισιώνουν την προσπάθεια.
Στην Ευρώπη, οι ηγεσίες υποδέχθηκαν με προτροπές για άμεση αξιοποίηση της ευκαιρίας. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κάλεσε τα εμπλεκόμενα μέρη να «αδράξουν αυτή τη στιγμή», ενώ ηγέτες όπως ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ επανέλαβαν την αναγκαιότητα τερματισμού των εχθροπραξιών και της απελευθέρωσης των ομήρων. Η Ρώμη και η κυβέρνηση της Ιταλίας χαρακτήρισαν το σχέδιο «φιλόδοξο» και «σημείο καμπής», ζητώντας από όλα τα μέρη να αξιοποιήσουν την ευκαιρία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προσλαμβάνει η εμπλοκή του πρώην βρετανού πρωθυπουργού Τόνι Μπλερ, ο οποίος προορίζεται να έχει κεντρικό ρόλο στο νέο εποπτικό όργανο. Ο Μπλερ χαιρέτισε την πρωτοβουλία ως «τολμηρή και ευφυή», θεωρώντας ότι προσφέρει «την καλύτερη ευκαιρία» για να σταματήσει ο πόλεμος.
Στο σχέδιο περιλαμβάνονται μέτρα όπως η καταστροφή των επιθετικών οπλικών μέσων της Χαμάς, αμνηστία για όσους επιλέξουν την ειρηνική συνύπαρξη και ασφαλείς διέξοδοι για στελέχη που επιθυμούν να εγκαταλείψουν τη Γάζα.
Ωστόσο, δεν λείπουν οι επιφυλάξεις και οι αντιδράσεις. Η Παλαιστινιακή Αρχή χαιρέτισε τις «ειλικρινείς και αποφασιστικές προσπάθειες» των ΗΠΑ, αλλά πολλοί Παλαιστίνιοι και οργανώσεις εξέφρασαν συγκρατημένη στάση.
Ο Παλαιστινιακός Ισλαμικός Τζιχάντ καταγγέλλει ότι το σχέδιο ισοδυναμεί με «συνταγή για τη συνέχιση της επιθετικότητας» και μεθοδεύει την επιβολή στο παλαιστινιακό λαό όσων δεν κατάφερε το Ισραήλ με τον πόλεμο.
Σημαντικό είναι επίσης ότι, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, το Κατάρ και η Αίγυπτος παρέδωσαν το κείμενο στη διαπραγματευτική ομάδα της Χαμάς —η οποία, όπως μεταδίδεται, θα το μελετήσει προσεκτικά πριν λάβει απόφαση.
Μια ακόμα κρίσιμη πτυχή είναι οι ασάφειες του κειμένου. Το σχέδιο δεν παρέχει σαφές χρονοδιάγραμμα για την οριστική αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα —επιτρέποντας στο Ισραήλ να διατηρήσει έναν «διάδρομο ασφαλείας» για αόριστο διάστημα— ενώ ο ρόλος της Παλαιστινιακής Αρχής παραμένει συνδεδεμένος με μελλοντική «μεταρρυθμιστική ατζέντα».
Τέτοια ερωτήματα εγείρουν ανησυχίες για την πραγματική αυτονομία των παλαιστινιακών θεσμών και την πιθανότητα παρατεταμένης εποπτείας από ξένες δυνάμεις.
Τέλος, ο Τραμπ ήταν σαφής: χαρακτήρισε τη μέρα «ιστορική» αλλά προειδοποίησε ότι εάν η Χαμάς απορρίψει τη συμφωνία, το Ισραήλ «έχει την πλήρη στήριξή μου για να την καταστρέψει».
Ο Νετανιάχου, από την πλευρά του, επανέλαβε πως το σχέδιο «επιτυγχάνει τους πολεμικούς μας στόχους» και ότι το Ισραήλ δεν θα ανεχθεί ποτέ να απειλείται από τη Γάζα στο μέλλον.
Το επόμενο διάστημα θα κρίνει εάν η διεθνής υποστήριξη θα μεταφραστεί σε εφαρμόσιμη λύση ή αν οι ασάφειες και οι πολιτικές αντιστάσεις θα καταστήσουν το σχέδιο ένα ακόμη μη πραγματοποιημένο εγχείρημα.
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει ποιος θα πειστεί πρώτος: η Χαμάς ότι αξίζει να εγκαταλείψει τα όπλα και την εξουσία στη Λωρίδα της Γάζας, ή οι σκεπτικιστές που φοβούνται ότι ένα τέτοιο σχέδιο θα θεσμοθετήσει παρατεταμένες μορφές εξωτερικού ελέγχου. Μέχρι να απαντηθούν αυτά, η περιοχή παραμένει σε αναμονή —και η διεθνής κοινότητα σε εγρήγορση.
- 13 λεπτά πριν Το ελληνικό νησί που βυθίζεται σιγά-σιγά
- 1 ώρα πριν Τι σημαίνει το «N» στο κινητό σου
- 2 ώρες πριν Το σχέδιο των Χιλιανών διαρρηκτών: Πώς «χτυπούν» πολυτελείς κατοικίες στην Ελλάδα
