Ρεύμα: Πότε έρχεται η μείωση 30% στους λογαριασμούς
Η σταδιακή αποκλιμάκωση του ενεργειακού κόστους βρίσκεται στο επίκεντρο του κυβερνητικού σχεδιασμού για τα επόμενα χρόνια, με τον στόχο να προβλέπει συνολική μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος κατά περίπου 30% σε ορίζοντα τριετίας.
Η αρχή γίνεται με τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ), ωστόσο το μεγαλύτερο μέρος της προσδοκώμενης ελάφρυνσης συνδέεται με την περαιτέρω ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και κυρίως με την ενίσχυση της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Την ίδια ώρα, για τον χειμώνα 2026-2027 παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων μέτρων στήριξης των καταναλωτών, εφόσον υπάρξει έντονη αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει προβλεφθεί συγκεκριμένο κονδύλι για νέες επιδοτήσεις.
Τι σημαίνει στην πράξη η μείωση κατά 30%
Ο σχεδιασμός του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας δεν επικεντρώνεται αποκλειστικά στην τιμή της κιλοβατώρας, αλλά λαμβάνει υπόψη το συνολικό κόστος που καλείται να πληρώσει ένας οικιακός καταναλωτής.
Ως σημείο αναφοράς χρησιμοποιείται συνολική επιβάρυνση 237,8 ευρώ ανά MWh. Στο ποσό αυτό συνυπολογίζονται, μεταξύ άλλων, η χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας, οι χρεώσεις δικτύων και ΥΚΩ, το ΕΤΜΕΑΡ, το κόστος προμήθειας, οι απώλειες του συστήματος, οι φόροι και οι υπόλοιπες επιβαρύνσεις.
Εφόσον επαληθευτούν οι παραδοχές πάνω στις οποίες βασίζεται ο σχεδιασμός, μια σωρευτική υποχώρηση της τάξης του 30% θα μπορούσε να περιορίσει το συνολικό κόστος στα περίπου 166-167 ευρώ/MWh. Σε επίπεδο κιλοβατώρας, αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 16,6-16,7 λεπτά/kWh.
Η επιδίωξη είναι να περιοριστεί σημαντικό μέρος των αυξήσεων που προκάλεσε η ενεργειακή κρίση. Η μέση λιανική τιμή για τα νοικοκυριά εξακολουθεί να βρίσκεται περίπου 50% υψηλότερα από τα επίπεδα του 2019, ενώ η προβλεπόμενη αποκλιμάκωση θα μπορούσε να τη φέρει ξανά κοντά στις τιμές που ίσχυαν πριν από την κρίση.
Σταδιακή αποκλιμάκωση έως το 2029
Η μείωση κατά 30% δεν προβλέπεται να εφαρμοστεί εφάπαξ, ούτε πρόκειται να προέλθει από μία νέα κρατική επιδότηση. Αντίθετα, ο στόχος είναι να επιτευχθεί σταδιακά έως το 2029, μέσα από ένα πλέγμα διαφορετικών παρεμβάσεων στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Το ΥΠΕΝ δεν προσδιορίζει πόσο ακριβώς θα συνεισφέρει κάθε επιμέρους μέτρο στη συνολική εξοικονόμηση, καθώς αρκετοί από τους παράγοντες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και εξαρτώνται παράλληλα από τις εξελίξεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Στον συγκεκριμένο στόχο δεν έχει συνυπολογιστεί πιθανό πρόσθετο όφελος που θα μπορούσε να προκύψει από την αφαίρεση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.
Οι βασικοί άξονες του σχεδίου περιλαμβάνουν την αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ, την ανάπτυξη μονάδων αποθήκευσης, την επέκταση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων, την αντιμετώπιση των ρευματοκλοπών και των ληξιπρόθεσμων χρεών, καθώς και δράσεις ενεργειακής εξοικονόμησης και αυτοπαραγωγής.
Στο μισό οι ΥΚΩ για την πρώτη κλίμακα
Η πρώτη άμεση αλλαγή που αναμένεται να γίνει αισθητή στους οικιακούς λογαριασμούς αφορά τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας.
Μετά τη μείωση κατά 50% των συγκεκριμένων χρεώσεων για τη βιομηχανία, ανάλογη παρέμβαση επεκτείνεται και στους οικιακούς καταναλωτές.
Ειδικότερα, για την πρώτη κλίμακα κατανάλωσης, έως τις 1.600 kWh, η χρέωση μειώνεται από τα 6,9 ευρώ/MWh στα 3,45 ευρώ/MWh, καταγράφοντας υποχώρηση κατά 50%.
Σημαντική συμβολή στη μείωση των ΥΚΩ έχουν οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών, καθώς περιορίζουν την ανάγκη λειτουργίας των ακριβών πετρελαϊκών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής.
Παράλληλα, προβλέπεται η κάλυψη του συσσωρευμένου ελλείμματος των ΥΚΩ μέσω του κρατικού προϋπολογισμού, με χρηματοδότηση ύψους 200 εκατ. ευρώ το 2027, αντίστοιχη με εκείνη του 2026.
ΑΠΕ και αποθήκευση το «κλειδί» για φθηνότερο ρεύμα
Το μεγαλύτερο περιθώριο αποκλιμάκωσης των τιμών εντοπίζεται στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Τα δεδομένα του 2026 δείχνουν ότι τις ημέρες κατά τις οποίες η παραγωγή από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα, η μέση χονδρεμπορική τιμή μπορεί να υποχωρεί ακόμη και στα 73 ευρώ/MWh.
Η πρόκληση βρίσκεται στη χρονική κατανομή αυτής της φθηνής παραγωγής. Τα φωτοβολταϊκά παράγουν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας κυρίως κατά τις ώρες έντονης ηλιοφάνειας, ενώ το βράδυ η παραγωγή τους μηδενίζεται. Τότε αυξάνεται η ανάγκη συμμετοχής των ακριβότερων μονάδων φυσικού αερίου.
Σε αυτό το σημείο θεωρείται καθοριστική η ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης. Με τη χρήση μπαταριών, μέρος της φθηνής ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται το μεσημέρι θα μπορεί να αποθηκεύεται και να διοχετεύεται στο δίκτυο αργότερα, όταν η ζήτηση και οι τιμές είναι υψηλότερες.
Ο σχεδιασμός προβλέπει περίπου 1 GW αποθηκευτικής ισχύος έως το τέλος του 2026, 1,5 GW έως τα μέσα του 2027 και 3-4 GW μέχρι το τέλος του 2028. Για τον λόγο αυτό, σημαντικό μέρος της αποκλιμάκωσης του ενεργειακού κόστους αναμένεται να γίνει περισσότερο αισθητό κατά τη διετία 2027-2028.
Ρευματοκλοπές και απλήρωτοι λογαριασμοί επιβαρύνουν τους συνεπείς
Στο σχέδιο περιλαμβάνεται και η αντιμετώπιση κόστους που σήμερα μεταφέρεται, άμεσα ή έμμεσα, στους συνεπείς καταναλωτές.
Οι ρευματοκλοπές εκτιμάται ότι έχουν φτάσει περίπου στο 4,5%, δημιουργώντας κόστος της τάξης των 450 εκατ. ευρώ ετησίως κατά την περίοδο 2022-2024.
Παράλληλα, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές στην αγορά προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας πλησιάζουν τα 3 δισ. ευρώ.
Το νέο πλαίσιο επιδιώκει να περιορίσει το φαινόμενο των στρατηγικών κακοπληρωτών που μετακινούνται από πάροχο σε πάροχο αφήνοντας πίσω τους ανεξόφλητες υποχρεώσεις. Ταυτόχρονα, προβλέπεται διαχωρισμός αυτών των περιπτώσεων από νοικοκυριά και επιχειρήσεις που αδυνατούν πραγματικά να ανταποκριθούν στις οικονομικές τους υποχρεώσεις.
Επενδύσεις 5 δισ. ευρώ στην εξοικονόμηση ενέργειας
Ένας ακόμη βασικός πυλώνας αφορά τη μείωση της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας.
Περίπου 5 δισ. ευρώ κινητοποιούνται μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων για δράσεις ενεργειακής αναβάθμισης. Σε αυτές περιλαμβάνονται προγράμματα όπως το «Εξοικονομώ», η εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, έργα αποθήκευσης και διασυνδέσεων, καθώς και παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης σε δημόσια κτίρια.
Ταυτόχρονα, ενισχύεται η αυτοκατανάλωση, ώστε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να παράγουν και να αποθηκεύουν τη δική τους ηλεκτρική ενέργεια.
Ήδη, περίπου 1 GW από τα συνολικά 18 GW εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ αφορά συστήματα αυτοκατανάλωσης.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο στήριξης τον χειμώνα 2026-2027
Παρά τον σχεδιασμό για σταδιακή μείωση των τιμών, η πορεία της διεθνούς ενεργειακής αγοράς παραμένει καθοριστική, ιδιαίτερα ενόψει του χειμώνα 2026-2027.
Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί νέα οριζόντια επιδότηση στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Ωστόσο, η κυβέρνηση παρακολουθεί τις εξελίξεις και διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο παρέμβασης σε περίπτωση που σημειωθεί ισχυρό σοκ στις τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας.
Την ίδια στιγμή, περισσότεροι καταναλωτές στρέφονται στα μπλε, σταθερά τιμολόγια. Περίπου ένας στους τρεις έχει ήδη επιλέξει τέτοιου τύπου πρόγραμμα, επιδιώκοντας να «κλειδώσει» την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος και να περιορίσει την έκθεσή του σε πιθανές διακυμάνσεις της αγοράς.
Τα σταθερά τιμολόγια μπορούν να προσφέρουν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στο κόστος για τα νοικοκυριά, χωρίς ωστόσο η αυξημένη στροφή προς αυτά να αποτελεί από μόνη της ένδειξη για τη μελλοντική κατεύθυνση των χονδρεμπορικών τιμών.
