Πρώτη κατοικία: Πότε και πώς μπορείτε να αγοράσετε ξανά το σπίτι σας
Μια νέα δυνατότητα προστασίας της κύριας κατοικίας αναμένεται να αποκτήσουν οι ευάλωτοι οφειλέτες που βρίσκονται αντιμέτωποι με πτώχευση ή αναγκαστική εκτέλεση. Ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων θα μπορεί να αγοράζει το σπίτι τους και να τους το εκμισθώνει για 12 χρόνια, με κρατική επιδότηση έως 210 ευρώ τον μήνα και δυνατότητα επαναγοράς.
Στην τελική ευθεία εισέρχονται οι διαδικασίες για την ενεργοποίηση του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, ενός μηχανισμού που έχει σχεδιαστεί για την προστασία της στέγης των οικονομικά ευάλωτων νοικοκυριών.
Έως τις 16 Νοεμβρίου αναμένεται να ολοκληρωθεί η συμφωνία για τη συμμετοχή των συστημικών τραπεζών με κεφάλαια ύψους 100 εκατ. ευρώ, ανοίγοντας τον δρόμο για την ολοκλήρωση του σχετικού διαγωνισμού.
Ο προσωρινός ανάδοχος, Christofferson, Robb & Co, ζήτησε από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ολιγοήμερη παράταση προκειμένου να οριστικοποιηθούν οι συμφωνίες με τις τράπεζες, επικαλούμενος την πολυπλοκότητα της συναλλαγής.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η οριστική κατακύρωση, ο έλεγχος από το Ελεγκτικό Συνέδριο, η υπογραφή της σύμβασης παραχώρησης και η κύρωσή της από τη Βουλή επιδιώκεται να ολοκληρωθούν εντός του Ιανουαρίου 2027.
Η λειτουργία του Φορέα αναμένεται να ξεκινήσει μετά την ολοκλήρωση των παραπάνω διαδικασιών.
Πώς θα προστατεύεται η πρώτη κατοικία
Ο νέος μηχανισμός δίνει τη δυνατότητα σε ευάλωτους οφειλέτες να συνεχίσουν να κατοικούν στο σπίτι τους, ακόμη και εάν δεν μπορούν να διατηρήσουν την ιδιοκτησία του λόγω οικονομικών οφειλών.
Συγκεκριμένα, ο Φορέας θα αποκτά το ιδιοκτησιακό δικαίωμα του οφειλέτη στην κύρια κατοικία, καταβάλλοντας κατά κανόνα ποσό που αντιστοιχεί στο 70% της εμπορικής αξίας του ακινήτου.
Η αξία θα προσδιορίζεται από πιστοποιημένο εκτιμητή.
Στη συνέχεια, το ακίνητο θα εκμισθώνεται στον ίδιο τον οφειλέτη για χρονικό διάστημα 12 ετών, επιτρέποντάς του να παραμείνει στην κατοικία του ως ενοικιαστής.
Σε περιπτώσεις αναγκαστικής εκτέλεσης, η καταβολή του τιμήματος από τον Φορέα θα οδηγεί στη ματαίωση του πλειστηριασμού, σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία.
Ωστόσο, η ένταξη στον μηχανισμό συνεπάγεται μεταβίβαση της ιδιοκτησίας στον Φορέα. Ο οφειλέτης διατηρεί τη δυνατότητα διαμονής και αποκτά δικαίωμα επαναγοράς, όχι όμως την κυριότητα του ακινήτου κατά τη διάρκεια της μίσθωσης.
Πόσο ενοίκιο θα πληρώνει ο οφειλέτης
Το μίσθωμα δεν θα είναι ενιαίο για όλα τα νοικοκυριά, καθώς θα υπολογίζεται με βάση συγκεκριμένα οικονομικά δεδομένα.
Για το πρώτο έτος θα λαμβάνονται υπόψη το μέσο επιτόκιο των στεγαστικών δανείων κυμαινόμενου επιτοκίου που δημοσιεύει η Τράπεζα της Ελλάδος, το πρόσθετο περιθώριο που έχει προσφέρει ο επενδυτής και η αξία του δικαιώματος που απέκτησε ο Φορέας.
Το ενοίκιο θα αναπροσαρμόζεται σε ετήσια βάση.
Για τη στήριξη των δικαιούχων προβλέπεται κρατική επιδότηση από 70 έως 210 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού και τα προβλεπόμενα κριτήρια.
Ο οφειλέτης θα καταβάλλει τη διαφορά μεταξύ της επιδότησης και του συνολικού μισθώματος.
Πότε μπορεί να αγοράσει ξανά το σπίτι του
Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του μηχανισμού είναι η δυνατότητα επαναγοράς της κατοικίας.
Ο μισθωτής θα μπορεί να αποκτήσει ξανά το ακίνητο ακόμη και πριν ολοκληρωθεί η δωδεκαετής μίσθωση, εφόσον έχει τηρήσει τις υποχρεώσεις του και διαθέτει τα χρήματα για την καταβολή του τιμήματος.
Σε περίπτωση πρόωρης επαναγοράς, δεν θα απαιτείται να πληρώσει τα ενοίκια που αντιστοιχούν στα χρόνια που απομένουν μέχρι τη λήξη της σύμβασης.
Το ποσό επαναγοράς θα υπολογίζεται με βάση το αρχικό τίμημα που κατέβαλε ο Φορέας και την εμπορική αξία του ιδιοκτησιακού δικαιώματος κατά τον χρόνο της επαναγοράς, σύμφωνα με τους προβλεπόμενους όρους.
Επομένως, το δικαίωμα επαναγοράς δεν σημαίνει ότι ο οφειλέτης θα μπορεί να αποκτήσει ξανά το σπίτι του χωρίς πρόσθετο οικονομικό κόστος.
Τι συμβαίνει εάν δεν πληρωθούν τα ενοίκια
Η διατήρηση της κατοικίας προϋποθέτει συνέπεια στην καταβολή του μισθώματος.
Εάν ο ενοικιαστής αφήσει απλήρωτα τρία μισθώματα και δεν εξοφλήσει την οφειλή εντός ενός μήνα από τη σχετική ειδοποίηση, ο Φορέας θα μπορεί να καταγγείλει τη μίσθωση.
Σε αυτή την περίπτωση, ο οφειλέτης χάνει και το δικαίωμα επαναγοράς.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη καθιστά ιδιαίτερα σημαντικό τον υπολογισμό της οικονομικής δυνατότητας του νοικοκυριού πριν από την ένταξη στον μηχανισμό.
Ποιοι μπορούν να ενταχθούν στον Φορέα
Η δυνατότητα αφορά ευάλωτους οφειλέτες που έχουν κηρυχθεί σε πτώχευση ή αντιμετωπίζουν διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος της κύριας κατοικίας τους από πιστωτή με υποθήκη ή προσημείωση.
Βασική προϋπόθεση είναι η κατοχή βεβαίωσης ευάλωτου οφειλέτη, η οποία εκδίδεται ηλεκτρονικά μέσω του gov.gr.
Η αίτηση θα υποβάλλεται σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα και θα συνοδεύεται από τα απαραίτητα δικαιολογητικά, όπως:
- Στοιχεία ταυτότητας του αιτούντος.
- Τίτλους ιδιοκτησίας της κατοικίας.
- Βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη.
- Κατασχετήριο ή στοιχεία της απόφασης πτώχευσης, ανάλογα με την περίπτωση.
Η γενική προθεσμία υποβολής της αίτησης θα είναι 60 ημερολογιακές ημέρες από την ημερομηνία του κατασχετηρίου ή τη δημοσίευση της απόφασης πτώχευσης.
Για το πρώτο εξάμηνο λειτουργίας του Φορέα προβλέπεται ειδική εξαίρεση από την προθεσμία, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις που συνδέονται με τον χρόνο διεξαγωγής του πλειστηριασμού ή την κατάσταση της πτωχευτικής περιουσίας.
Πότε μπορεί να απορριφθεί μια αίτηση
Η ένταξη στον μηχανισμό δεν θα γίνεται αυτόματα με την υποβολή των δικαιολογητικών.
Ο οφειλέτης θα πρέπει να επιτρέψει την αυτοψία του ακινήτου από πιστοποιημένο εκτιμητή που θα ορίσει ο Φορέας.
Εφόσον υπάρχουν συνιδιοκτήτες, απαιτείται και η δική τους σύμπραξη για τη μεταβίβαση.
Η άρνηση πραγματοποίησης της αυτοψίας ή η ύπαρξη παραβάσεων που εμποδίζουν νόμιμα τη μεταβίβαση του ακινήτου μπορεί να οδηγήσουν σε απόρριψη της αίτησης.
Τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια
Η πρόσβαση στον μηχανισμό συνδέεται με την αναγνώριση του οφειλέτη ως ευάλωτου, βάσει συγκεκριμένων εισοδηματικών και περιουσιακών προϋποθέσεων.
Για τις μονογονεϊκές οικογένειες προβλέπεται προσαύξηση του εισοδηματικού ορίου κατά 3.500 ευρώ για το πρώτο ανήλικο παιδί.
Έτσι, στην περίπτωση μονογονεϊκής οικογένειας με ένα ανήλικο παιδί, το εισοδηματικό όριο διαμορφώνεται στις 14.000 ευρώ.
Ειδική κατηγορία προβλέπεται για ευάλωτους οφειλέτες με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%.
Ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού, τα σχετικά όρια μπορούν να φτάσουν έως τις 42.000 ευρώ για το ετήσιο εισόδημα και έως τις 360.000 ευρώ για τη φορολογητέα αξία της ακίνητης περιουσίας.
Η υπαγωγή εξετάζεται με βάση τα κριτήρια που αντιστοιχούν σε κάθε κατηγορία δικαιούχων.
Τι ισχύει μέχρι να λειτουργήσει ο νέος Φορέας
Μέχρι την έναρξη λειτουργίας του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων παραμένει διαθέσιμο το Ενδιάμεσο Πρόγραμμα στήριξης ευάλωτων οφειλετών.
Το πρόγραμμα προβλέπει, για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις και εντάσσονται σε αυτό, αναστολή της αναγκαστικής εκτέλεσης στην κύρια κατοικία και κρατική συνεισφορά από 70 έως 210 ευρώ τον μήνα στη δόση του δανείου.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα αποτελεί προσωρινό μέτρο προστασίας έως την ενεργοποίηση του νέου μηχανισμού.
Τι πρέπει να προσέξουν οι ευάλωτοι οφειλέτες
Ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων σχεδιάζεται ως εναλλακτική λύση για νοικοκυριά που κινδυνεύουν να χάσουν την κύρια κατοικία τους και δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις οικονομικές τους υποχρεώσεις.
Το βασικό πλεονέκτημα είναι η δυνατότητα παραμονής στο ίδιο σπίτι για 12 χρόνια, με επιδότηση ενοικίου και δικαίωμα επαναγοράς.
Παράλληλα, όμως, ο οφειλέτης παύει να είναι ιδιοκτήτης του ακινήτου και αναλαμβάνει την υποχρέωση τακτικής καταβολής μισθώματος.
Η ένταξη στον Φορέα δεν αποτελεί διαγραφή των οικονομικών προβλημάτων ούτε εγγύηση ότι το σπίτι θα επιστρέψει στην ιδιοκτησία του οφειλέτη. Προσφέρει, ωστόσο, μια δυνατότητα διατήρησης της στέγης, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η ενεργοποίηση του μηχανισμού εξαρτάται πλέον από την ολοκλήρωση των συμβατικών και θεσμικών διαδικασιών, με στόχο να τεθεί σε λειτουργία μετά τον Ιανουάριο του 2027.
- 6 λεπτά πριν Άνοιξε το επίδομα θέρμανσης: Ποιοι ωφελούνται από την αύξηση 30%
- 17 λεπτά πριν Τρεις προσαγωγές για τις αναθυμιάσεις σε πισίνα ιδιωτικού σχολείου – Στο νοσοκομείο μαθητές και εργαζόμενοι
- 32 λεπτά πριν Αγροτικές ενισχύσεις: Άνοιξε η πλατφόρμα για αιτήματα πληρωμής
