Προειδοποίηση ειδικών: Αυτοί είναι οι ιοί που απειλούν το 2026
Με την έναρξη της νέας χρονιάς, οι ειδικοί στον τομέα των λοιμωδών νοσημάτων κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την εμφάνιση και εξάπλωση νέων ιογενών απειλών. Η κλιματική αλλαγή, η αυξανόμενη αστικοποίηση και οι μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών ευνοούν τη γρήγορη μετάδοση παθογόνων ιών, ακόμη και σε περιοχές που μέχρι πρότινος θεωρούνταν χαμηλού κινδύνου.
Επιστημονικές ομάδες σε όλο τον κόσμο παρακολουθούν συγκεκριμένους ιούς που το 2026 ενδέχεται να εμφανίσουν αυξημένη διασπορά ή να προκαλέσουν εξάρσεις σε απροσδόκητες γεωγραφικές ζώνες.
Γρίπη Α: Ένας ιός με πανδημικό δυναμικό
Ο ιός της γρίπης τύπου Α εξακολουθεί να θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία. Διακρίνεται για τη μεγάλη ικανότητά του να μολύνει διαφορετικά είδη ζώων και για τη συνεχή γενετική του μετάλλαξη. Η πανδημία του 2009, που συνδέθηκε με το στέλεχος H1N1, είχε ως αποτέλεσμα περισσότερους από 280.000 θανάτους μέσα σε έναν χρόνο, ενώ ο ιός παραμένει ενεργός μέχρι σήμερα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το στέλεχος H5N1, γνωστό ως γρίπη των πτηνών. Από την πρώτη εμφάνισή του σε ανθρώπους στη νότια Κίνα το 1997, έχει επανεμφανιστεί κατά καιρούς, ενώ πρόσφατα εντοπίστηκε και σε γαλακτοπαραγωγές αγελάδες στις Ηνωμένες Πολιτείες, με εξάπλωση σε κοπάδια πολλών πολιτειών. Οι επιστήμονες εξετάζουν εάν ο ιός μπορεί να εξελιχθεί ώστε να μεταδίδεται αποτελεσματικά από άνθρωπο σε άνθρωπο, εξέλιξη που θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα πανδημία. Τα υπάρχοντα εμβόλια της εποχικής γρίπης πιθανότατα δεν επαρκούν, γι’ αυτό και βρίσκονται σε εξέλιξη νέες ερευνητικές προσπάθειες.
Mpox: Ένας ιός που έχει παγιωθεί παγκοσμίως
Ο ιός mpox, γνωστός στο παρελθόν ως ευλογιά των πιθήκων, εντοπίστηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1950 και επί δεκαετίες παρέμενε περιορισμένος κυρίως σε περιοχές της υποσαχάριας Αφρικής. Παρά την ονομασία του, ο βασικός ξενιστής του είναι τα τρωκτικά, με τον άνθρωπο να μολύνεται περιστασιακά.
Το 2022 καταγράφηκε παγκόσμια έξαρση της ηπιότερης παραλλαγής clade II, η οποία εξαπλώθηκε σε περισσότερες από 100 χώρες μέσω στενής ανθρώπινης επαφής. Αν και τα κρούσματα μειώθηκαν στη συνέχεια, ο ιός έχει πλέον εδραιωθεί διεθνώς. Ταυτόχρονα, η πιο επικίνδυνη παραλλαγή clade I παρουσιάζει αυξημένη δραστηριότητα σε χώρες της Κεντρικής Αφρικής, ενώ από το καλοκαίρι του 2025 έχουν αναφερθεί και μεμονωμένα περιστατικά στις ΗΠΑ.
Oropouche: Ιός εντόμων με αυξανόμενη γεωγραφική εξάπλωση
Ο ιός Oropouche αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1950 στην Καραϊβική και μεταδίδεται μέσω κουνουπιών και μικροσκοπικών αιμομυζητικών εντόμων. Η νόσος εκδηλώνεται συνήθως με πυρετό, κεφαλαλγία και μυαλγίες. Αν και οι περισσότεροι ασθενείς αναρρώνουν σχετικά γρήγορα, η κόπωση μπορεί να παραταθεί, ενώ δεν αποκλείονται υποτροπές.
Αρχικά θεωρούνταν περιορισμένος στον Αμαζόνιο, ωστόσο τις τελευταίες δύο δεκαετίες καταγράφεται σε ολοένα και περισσότερες περιοχές της Λατινικής Αμερικής, της Καραϊβικής και της Κεντρικής Αμερικής. Στις Ηνωμένες Πολιτείες τα περισσότερα περιστατικά αφορούν ταξιδιώτες. Η τάση δείχνει ότι το 2026 η εξάπλωσή του θα συνεχιστεί, καθώς τα έντομα-φορείς του υπάρχουν σε μεγάλο μέρος της αμερικανικής ηπείρου, συμπεριλαμβανομένων περιοχών των νοτιοανατολικών ΗΠΑ.
Άλλοι ιοί υπό στενή παρακολούθηση
Πέρα από τους παραπάνω, οι ειδικοί διατηρούν αυξημένη επιτήρηση και για άλλους ιούς:
- Ο ιός chikungunya εξακολουθεί να εξαπλώνεται διεθνώς, με αυξημένο κίνδυνο για ταξιδιώτες σε ενδημικές περιοχές, όπου συστήνεται εμβολιασμός.
- Τα κρούσματα ιλαράς παρουσιάζουν άνοδο παγκοσμίως, κυρίως λόγω της μείωσης της εμβολιαστικής κάλυψης.
- Το HIV, παρά τις αποτελεσματικές σύγχρονες θεραπείες, ενδέχεται να επανεμφανίσει αυξημένη διασπορά εξαιτίας διαταραχών στη διεθνή χρηματοδότηση και υποστήριξη προγραμμάτων πρόληψης.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η διαρκής επιτήρηση, η επένδυση στην έρευνα και η ανάπτυξη νέων εμβολίων και θεραπειών αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την προστασία της δημόσιας υγείας απέναντι στις παλιές αλλά και στις αναδυόμενες ιογενείς απειλές.
- 1 λεπτό πριν Άρειος Πάγος: Απέρριψε την προσφυγή Κοβέσι για τη θητεία των Ελλήνων ευρωεισαγγελέων
- 13 λεπτά πριν Συναγερμός στη Γαλλία: Εντοπίστηκε το πρώτο κρούσμα Έμπολα
- 13 λεπτά πριν Αποσπάσεις εκπαιδευτικών: 115 μετακινούνται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους
