Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Λογιστών: “Χρειαζόμαστε ρυθμίσεις να αντέχουν”

Ο Λάμπρος Μπέλεσης, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Λογιστών – Φοροτεχνικών (ΠΑΕΛΟ), μέλος ΔΣ ΕΒΕΑ και διευθύνων σύμβουλος της Achieve Performance Sa. γράφει στο workenter.gr για ένα ζήτημα που “καίει” την αγορά, τις ρυθμίσεις.

Τα τελευταία χρόνια, οι ρυθμίσεις οφειλών έχουν εξελιχθεί σε βασικό εργαλείο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους. Θεωρητικά, προσφέρουν ανάσα. Στην πράξη, όμως, αποδεικνύεται ότι η ένταξη σε μια ρύθμιση δεν είναι το δύσκολο μέρος. Το δύσκολο είναι η διατήρησή της στον χρόνο.

Και αυτό πρέπει να ειπωθεί καθαρά: οι ρυθμίσεις δεν είναι «αυτόματες λύσεις». Απαιτούν συνεχή παρακολούθηση, έλεγχο υπολοίπων, έλεγχο τρεχουσών υποχρεώσεων και έγκαιρη παρέμβαση. Διαφορετικά, ο οφειλέτης εγκλωβίζεται σε έναν φαύλο κύκλο: ένταξη – απώλεια – επιστροφή στο μηδέν, συχνά με δυσμενέστερους όρους.

Τι ισχύει σήμερα και τι πρέπει να προσέχουμε για να μη χαθεί η ρύθμιση

Α. Εφορία (ΑΑΔΕ)

Η πάγια ρύθμιση παραμένει το βασικό πλαίσιο:

• έως 24 δόσεις για τακτικές οφειλές,
• έως 48 δόσεις για έκτακτες.

Ωστόσο, η ρύθμιση δεν «τρέχει μόνη της». Προϋποθέτει:

• συνεχή παρακολούθηση των τρεχουσών υποχρεώσεων (καθώς η απώλεια ενημερότητας στο παρόν οδηγεί αυτομάτως σε απώλεια της ρύθμισης),
• έλεγχο των βεβαιώσεων και των ταυτοτήτων οφειλής,
• έγκαιρη αντίδραση πριν δημιουργηθεί ληξιπρόθεσμο ποσό που μπορεί να τινάξει τη ρύθμιση στον αέρα.

Το πιο συνηθισμένο λάθος είναι η ψευδαίσθηση ότι «μπήκα σε 48 δόσεις και τελείωσε». Στην πράξη, χωρίς έλεγχο μήνα με τον μήνα, η ρύθμιση αποδεικνύεται εξαιρετικά εύθραυστη.

Β. ΕΦΚΑ – ΚΕΑΟ

Στον ΕΦΚΑ, η βασική επιλογή παραμένει η πάγια ρύθμιση:

• έως 24 δόσεις, με ελάχιστη δόση, όρους συνέπειας και επιβαρύνσεις.

Το πρόβλημα εδώ δεν είναι η διαδικασία ένταξης. Είναι η ταυτόχρονη υποχρέωση του οφειλέτη να καταβάλλει:

• τη δόση της ρύθμισης,
• τις τρέχουσες εισφορές που συνεχίζουν να βεβαιώνονται,
• παράλληλα με φόρους και λοιπές υποχρεώσεις.

Για μεγάλο μέρος της αγοράς, αυτός ο συνδυασμός δεν αποτυγχάνει λόγω «έλλειψης διάθεσης», αλλά λόγω αντικειμενικού προβλήματος ρευστότητας. Γι’ αυτό και η συστηματική παρακολούθηση είναι κρίσιμη: αν χαθεί έστω και ένας κρίκος —είτε η δόση είτε οι τρέχουσες εισφορές— η ρύθμιση καταρρέει.

Γ. Τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers)

Οι ρυθμίσεις πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του Κώδικα Δεοντολογίας. Θεωρητικά υπάρχει ευελιξία (επιμήκυνση, step-up δόσεις, περίοδοι χάριτος). Στην πράξη, όμως, καταγράφονται τριβές που δεν μπορούν να αγνοηθούν.

Παρατηρούνται περιπτώσεις όπου:

• προστίθενται επιβαρύνσεις (όπως ασφάλειες ή άλλες χρεώσεις),
• χωρίς σαφή και έγκαιρη ενημέρωση,
• και στη συνέχεια δημιουργείται «τεχνητή καθυστέρηση», η οποία αξιοποιείται είτε ως λόγος καταγγελίας είτε ως επιχείρημα μη συνέπειας του οφειλέτη.

Μια τέτοια πρακτική δεν συνιστά απλώς κακή τραπεζική συμπεριφορά. Δημιουργεί εύλογα ερωτήματα καταχρηστικότητας, ιδίως όταν δεν παρέχεται καθαρή ενημέρωση και ουσιαστική δυνατότητα αντίδρασης. Το ελάχιστο που απαιτείται είναι πλήρης διαφάνεια και σαφής προειδοποίηση πριν από οποιαδήποτε επιβάρυνση που μπορεί να επηρεάσει τη ρύθμιση.

Δ. Εξωδικαστικός Μηχανισμός

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός αποτελεί το μοναδικό εργαλείο που μπορεί να ρυθμίσει ενιαία:

• οφειλές προς το Δημόσιο,
• τον ΕΦΚΑ,
• τράπεζες και servicers.

Στην πράξη, η αποπληρωμή μπορεί να απλωθεί σε μακρύ ορίζοντα δόσεων, ανάλογα με την κατηγορία των οφειλών και τα δεδομένα βιωσιμότητας που παράγει η πλατφόρμα. Αυτό είναι και το βασικό του πλεονέκτημα.

Ωστόσο, υπάρχει ένα κρίσιμο ζήτημα: ο μηχανισμός τείνει να «βλέπει» κυρίως ακαθάριστα έσοδα και όχι πάντα την ουσία, δηλαδή:

• τα καθαρά κέρδη,
• τις πραγματικές ταμειακές ροές,
• την εποχικότητα και τις ιδιαιτερότητες κάθε κλάδου.

Το αποτέλεσμα είναι προτάσεις δόσεων που είναι θεωρητικά αποδεκτές, αλλά πρακτικά μη ανθεκτικές. Σε αυτό ακριβώς το σημείο απαιτείται ουσιαστική παρέμβαση.

Η πραγματικότητα της αγοράς

Τα περισσότερα «ναυάγια» ρυθμίσεων έχουν κοινή αφετηρία:

• η ρύθμιση σχεδιάστηκε ως αριθμός δόσεων και όχι ως σχέδιο επιστροφής στη συνέπεια,
• δεν προβλέφθηκε μεταβατικός χρόνος για την κάλυψη των τρεχουσών υποχρεώσεων,
• δεν υπήρξε συνεχής παρακολούθηση ούτε από τον οφειλέτη ούτε από τον σύμβουλό του.

Η ρύθμιση δεν είναι μια αίτηση. Είναι μια διαδικασία διαρκούς διαχείρισης.

Τι μπορεί να βελτιωθεί

• Οι δόσεις να συνδέονται με κέρδη και ταμειακές ροές και όχι μόνο με τζίρο ή ακαθάριστα έσοδα, ιδίως στον εξωδικαστικό μηχανισμό.
• Θέσπιση μεταβατικού καθεστώτος «ενημερότητας» για ένα εύλογο διάστημα, ώστε να μη συνυπάρχουν από τον πρώτο μήνα πλήρης αποπληρωμή παρελθόντος και πλήρης τήρηση παρόντος.
• Ενιαίοι κανόνες διαφάνειας και υποχρεωτικής ενημέρωσης για τραπεζικές χρεώσεις και ασφάλειες, με σαφή προειδοποίηση πριν επηρεαστεί οποιαδήποτε ρύθμιση.
• Ενεργή παρακολούθηση των ρυθμίσεων μέσω συστημάτων προειδοποίησης (alerts), πριν αυτές χαθούν.

Δεν χρειαζόμαστε περισσότερες ρυθμίσεις ως αριθμό. Χρειαζόμαστε ρυθμίσεις που αντέχουν.

Ρυθμίσεις που σέβονται τη ρευστότητα, αναγνωρίζουν την πραγματική οικονομία και δεν οδηγούν μηχανικά σε απώλεια, επειδή έχουν σχεδιαστεί χωρίς τα πραγματικά δεδομένα της αγοράς.

Και αυτό δεν είναι πολιτική τοποθέτηση. Είναι τεχνική αλήθεια.

Περισσότερα:

Καύσιμα: Προς νέα άνοδο οι τιμές – Τι δείχνουν οι διεθνείς εξελίξεις

Τέλος στις αυθαιρεσίες των εργοδοτών – Τι αλλάζει

Κλήρωση Λαϊκού Λαχείου σήμερα 3/6: Ο αριθμός που κερδίζει τα 2 εκατ. ευρώ