Πώς είναι να είσαι coach; Από τον αθλητισμό μέχρι την πολιτική και το business
Γράφει ο Λάμπρος Μπέλεσης, Διευθύνων Σύμβουλος Achieve Performance Sa, Πρόεδρος ΠΑΕΛΟ, Μέλος ΔΣ ΕΒΕΑ
Η λέξη coach χρησιμοποιείται σήμερα όλο και περισσότερο. Τη συναντάμε στον αθλητισμό, στις επιχειρήσεις, στην πολιτική, στην προσωπική ανάπτυξη, στη διοίκηση ομάδων και στη δημόσια επικοινωνία. Πολλές φορές όμως χρησιμοποιείται εύκολα, χωρίς να γίνεται πάντα κατανοητό τι πραγματικά σημαίνει.
Coach δεν είναι απλώς αυτός που δίνει συμβουλές. Δεν είναι ο άνθρωπος που εμφανίζεται με έτοιμες απαντήσεις για όλα. Δεν είναι εκείνος που παίρνει τη θέση του άλλου και αποφασίζει αντί γι’ αυτόν. Ο πραγματικός coach είναι ο άνθρωπος που βοηθά κάποιον να δει πιο καθαρά, να οργανώσει τη σκέψη του, να αναγνωρίσει τις δυνατότητές του και να κινηθεί με μεγαλύτερη συνείδηση προς τον στόχο του.
Ο Λάμπρος Μπέλεσης, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Λογιστών και Οικονομολόγων (ΠΑΕΛΟ)
Το coaching, στην ουσία του, είναι μια διαδικασία εξέλιξης. Δεν περιορίζεται στην επίλυση ενός προβλήματος. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος σκέφτεται, λειτουργεί, αποφασίζει, επικοινωνεί και αναλαμβάνει την ευθύνη της πορείας του.
Στον αθλητισμό αυτό είναι πιο εμφανές. Ένας αθλητής μπορεί να έχει ταλέντο, δύναμη, ταχύτητα και φυσικά προσόντα. Χωρίς σωστή καθοδήγηση όμως, το ταλέντο μπορεί να μείνει ανοργάνωτο. Ο καλός προπονητής δεν κοιτά μόνο την τεχνική. Βλέπει τον άνθρωπο συνολικά. Την πειθαρχία του, την ψυχολογία του, την αντοχή του στην πίεση, τη διαχείριση της ήττας, την ικανότητά του να επανέρχεται μετά από μια αποτυχία.
Εκεί βρίσκεται ένα μεγάλο μάθημα για όλους τους χώρους. Η επιτυχία δεν είναι μόνο θέμα ικανότητας. Είναι θέμα νοοτροπίας, συνέπειας και εσωτερικής αντοχής. Πολλοί άνθρωποι έχουν δυνατότητες, αλλά δεν έχουν μάθει να τις αξιοποιούν. Άλλοι έχουν γνώση, αλλά δεν έχουν αυτοπεποίθηση. Άλλοι έχουν στόχο, αλλά δεν έχουν μέθοδο. Ο coach βοηθά ακριβώς σε αυτό: να μετατραπεί η δυνατότητα σε πράξη.
Στην πολιτική, ο ρόλος του coach παίρνει μια διαφορετική μορφή. Εκεί δεν αρκεί κάποιος να έχει απόψεις ή γνώσεις. Πρέπει να μπορεί να τις επικοινωνήσει. Πρέπει να μπορεί να σταθεί δημόσια, να εμπνεύσει εμπιστοσύνη, να ακούσει, να απαντήσει, να διαχειριστεί την πίεση, να μην παρασυρθεί από την ένταση της στιγμής.
Ένας πολιτικός ή ένας δημόσιος άνθρωπος δεν χρειάζεται κάποιον να του κατασκευάσει μια ψεύτικη εικόνα. Χρειάζεται κάποιον να τον βοηθήσει να βρει την καλύτερη και πιο καθαρή εκδοχή του εαυτού του. Άλλο πράγμα είναι η επικοινωνιακή κατασκευή και άλλο η αυθεντική παρουσία. Η πρώτη μπορεί να εντυπωσιάσει προσωρινά. Η δεύτερη χτίζει εμπιστοσύνη.
Ο coach στην πολιτική δεν πρέπει να μετατρέπει τον άνθρωπο σε ρόλο. Πρέπει να τον βοηθά να σταθεί καλύτερα στον ρόλο του. Να μιλά πιο καθαρά. Να ακούει πιο ουσιαστικά. Να αποφεύγει την υπερβολή. Να έχει μέτρο. Να ξέρει πότε πρέπει να απαντήσει και πότε πρέπει να σιωπήσει. Στον δημόσιο λόγο, πολλές φορές η ποιότητα δεν φαίνεται μόνο από αυτά που λέμε, αλλά και από τον τρόπο που τα λέμε.
Στο business, το coaching έχει πλέον καθοριστική σημασία. Οι επιχειρήσεις δεν χρειάζονται μόνο στελέχη με τεχνικές γνώσεις. Χρειάζονται ανθρώπους που μπορούν να διοικούν, να συνεργάζονται, να εμπνέουν, να παίρνουν αποφάσεις, να αντέχουν στην πίεση και να αναπτύσσουν τις ομάδες τους.
Ένας manager μπορεί να είναι εξαιρετικός στη δουλειά του, αλλά να δυσκολεύεται να διαχειριστεί ανθρώπους. Μπορεί να γνωρίζει το αντικείμενό του, αλλά να μην ξέρει πώς να κινητοποιήσει την ομάδα του. Μπορεί να ζητά αποτελέσματα, χωρίς να δημιουργεί το περιβάλλον μέσα στο οποίο οι άνθρωποι μπορούν πραγματικά να αποδώσουν.
Εδώ ο coach λειτουργεί ως καθρέφτης. Δεν διοικεί αντί για το στέλεχος. Δεν αποφασίζει αντί για τον επιχειρηματία. Τον βοηθά όμως να δει πώς σκέφτεται, πώς επικοινωνεί, πώς αντιδρά στην πίεση, πώς επηρεάζει τους ανθρώπους γύρω του. Πολλές φορές ο άνθρωπος δεν χρειάζεται περισσότερη γνώση. Χρειάζεται μεγαλύτερη επίγνωση.
Η αυτογνωσία είναι ίσως η πιο δύσκολη πλευρά του coaching. Δεν είναι εύκολο να δει κάποιος καθαρά τον εαυτό του. Να αναγνωρίσει ότι πολλές φορές επαναλαμβάνει τα ίδια λάθη. Ότι αντιδρά αμυντικά. Ότι δυσκολεύεται να εμπιστευθεί. Ότι θέλει να ελέγχει τα πάντα. Ότι φοβάται την αποτυχία ή την έκθεση. Ο coach δεν είναι εκεί για να κρίνει. Είναι εκεί για να βοηθήσει τον άνθρωπο να καταλάβει καλύτερα τον εαυτό του και να λειτουργήσει πιο αποτελεσματικά.
Αυτό απαιτεί σοβαρότητα. Το coaching δεν είναι μόδα ούτε εύκολη υπόθεση. Δεν είναι μερικές ωραίες φράσεις αυτοβελτίωσης. Δεν είναι γενικές συμβουλές του τύπου «σκέψου θετικά» ή «πίστεψε στον εαυτό σου». Είναι μια επαγγελματική διαδικασία που χρειάζεται μέθοδο, ακρόαση, εμπειρία, όρια και υπευθυνότητα.
Ο καλός coach ξέρει να ακούει. Και η ακρόαση δεν είναι απλή υπόθεση. Δεν σημαίνει απλώς να αφήνεις τον άλλον να μιλά. Σημαίνει να καταλαβαίνεις τι λέει, τι δεν λέει, τι φοβάται, τι αποφεύγει, τι πραγματικά ζητά. Πίσω από μια επιθετική συμπεριφορά μπορεί να υπάρχει ανασφάλεια. Πίσω από μια αναβλητικότητα μπορεί να υπάρχει φόβος αποτυχίας. Πίσω από μια ανάγκη ελέγχου μπορεί να υπάρχει έλλειψη εμπιστοσύνης.
Ο coach επίσης ξέρει να κάνει ερωτήσεις. Όχι ερωτήσεις για να παγιδεύσει, αλλά ερωτήσεις που ανοίγουν δρόμο. Τι θέλεις πραγματικά να πετύχεις; Τι σε εμποδίζει; Τι έχεις δοκιμάσει μέχρι σήμερα; Τι φοβάσαι ότι θα συμβεί; Ποιο είναι το πρώτο μικρό βήμα που μπορείς να κάνεις; Μια σωστή ερώτηση πολλές φορές αξίζει περισσότερο από μια έτοιμη απάντηση.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη. Ο coach πρέπει να έχει ήθος. Γιατί όταν δουλεύεις με ανθρώπους, δουλεύεις με εμπιστοσύνη. Δεν μπορείς να χρησιμοποιείς την αδυναμία του άλλου για να δείξεις τη δική σου αξία. Δεν μπορείς να δημιουργείς εξάρτηση. Δεν μπορείς να εμφανίζεσαι ως σωτήρας. Ο πραγματικός coach δεν θέλει ανθρώπους εξαρτημένους από αυτόν. Θέλει ανθρώπους που σταδιακά μπορούν να σταθούν καλύτερα μόνοι τους.
EUROKINISSI/ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΕΜΠΑΠΗΣ
Ο coach, όταν είναι πραγματικός, χαίρεται με την επιτυχία αυτών που καθοδηγεί. Η επιτυχία του άλλου δεν τον μειώνει. Αντίθετα, αποτελεί επιβεβαίωση ότι η διαδικασία είχε νόημα. Ένας καλός coach δεν ζηλεύει την εξέλιξη του ανθρώπου που έχει απέναντί του. Τη θεωρεί δικαίωση της κοινής προσπάθειας.
Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις ανθρώπων με δύσκολο χαρακτήρα, οι οποίοι παρεξηγούν τον ρόλο του coach. Αντί να δουν την καθοδήγηση ως βοήθεια, τη βλέπουν ανταγωνιστικά. Αντί να αξιοποιήσουν την εμπειρία, προσπαθούν να αποδείξουν ότι δεν τη χρειάζονται. Αντί να προχωρήσουν με αυτογνωσία, λειτουργούν με εγωισμό και άμυνα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, το πρόβλημα δεν είναι ο coach. Το πρόβλημα είναι ότι ο άνθρωπος δεν αντέχει πάντα να δει την αλήθεια του. Και όταν κάποιος δεν μπορεί να συνεργαστεί, να ακούσει και να δουλέψει με τον εαυτό του, στο τέλος συχνά μένει μόνος. Όχι γιατί δεν είχε δυνατότητες, αλλά γιατί τον πρόδωσε ο ίδιος του ο χαρακτήρας. Πολλές αποτυχίες δεν έρχονται από έλλειψη ικανότητας. Έρχονται από έλλειψη ωριμότητας.
Από τον αθλητισμό μέχρι την πολιτική και από την πολιτική μέχρι το business, ο ρόλος του coach έχει έναν κοινό παρονομαστή: βοηθά τον άνθρωπο να περάσει από τη σύγχυση στη σαφήνεια, από την πρόθεση στη δράση, από την αδράνεια στην ευθύνη.
Στην εποχή μας, όπου όλοι μιλούν, ο coach μαθαίνει να ακούει. Εκεί όπου όλοι δίνουν συμβουλές, ο coach μαθαίνει να ρωτά. Εκεί όπου όλοι ζητούν άμεσα αποτελέσματα, ο coach υπενθυμίζει ότι η πραγματική απόδοση χτίζεται πάνω στην επίγνωση, στη συνέπεια και στη σωστή καθοδήγηση.
Το να είσαι coach σημαίνει να στέκεσαι δίπλα στον άνθρωπο χωρίς να του παίρνεις τον ρόλο. Να τον βοηθάς χωρίς να τον ακυρώνεις. Να τον στηρίζεις χωρίς να τον εξαρτάς. Να τον καθοδηγείς χωρίς να τον χειραγωγείς.
Και τελικά, ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό: ο καλός coach δεν δημιουργεί απλώς καλύτερους επαγγελματίες, καλύτερους αθλητές ή καλύτερους ηγέτες. Βοηθά ανθρώπους να καταλάβουν καλύτερα ποιοι είναι, τι μπορούν να πετύχουν και πώς μπορούν να σταθούν με περισσότερη ωριμότητα, ευθύνη και καθαρότητα στη διαδρομή τους.
- 14 λεπτά πριν Γρεβενά: Νέος πολυχώρος ψυχαγωγίας ύψους 470.000 ευρώ – Τι αλλάζει
- 31 λεπτά πριν Αιγάλεω: Φωτιά σε κατάστημα εστίασης – Επιχειρούν 18 πυροσβέστες
- 38 λεπτά πριν Δήμος Έδεσσας: 28 νέες θέσεις εργασίας στο Δημοτικό Ωδείο
