Ποιοι συνταξιούχοι χάνουν χρήματα χωρίς να το καταλαβαίνουν

Υπάρχουν χιλιάδες συνταξιούχοι που βλέπουν κάθε μήνα το ποσό της σύνταξής τους να μειώνεται ή να μένει χαμηλότερο απ’ όσο περίμεναν, χωρίς πάντα να είναι σαφές από πού προκύπτει η απώλεια. Σε αρκετές περιπτώσεις, η «χασούρα» δεν οφείλεται σε μία μόνο αιτία, αλλά σε συνδυασμό κρατήσεων, συμψηφισμών, φορολογικών επιβαρύνσεων και τεχνικών εκκρεμοτήτων που περνούν απαρατήρητες, ιδίως όταν ο συνταξιούχος δεν ελέγχει συστηματικά το μηνιαίο ενημερωτικό του σημείωμα. Ο ίδιος ο e-ΕΦΚΑ δίνει τη δυνατότητα ηλεκτρονικής πρόσβασης στα ενημερωτικά σημειώματα, αλλά και υποβολής ένστασης ή αίτησης θεραπείας όταν ο ασφαλισμένος θεωρεί ότι υπάρχει λάθος στην πληρωμή του.

Μία από τις βασικότερες κατηγορίες είναι οι παλιοί συνταξιούχοι με προσωπική διαφορά. Ο επανυπολογισμός των κύριων συντάξεων που αφορούσε συντάξεις καταβαλλόμενες έως τις 12 Μαΐου 2016 οδήγησε σε περιπτώσεις όπου η νέα υπολογισμένη σύνταξη ήταν χαμηλότερη από εκείνη που ήδη καταβαλλόταν. Η διαφορά αυτή καταγράφηκε ως «προσωπική διαφορά» και συμψηφίζεται με τις μελλοντικές αυξήσεις. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί συνταξιούχοι, ακόμη κι όταν ανακοινώνονται αυξήσεις, δεν βλέπουν στην πράξη ουσιαστική ενίσχυση στο καθαρό ποσό που παίρνουν, επειδή η αύξηση απορροφάται πρώτα από την προσωπική διαφορά.

Μια δεύτερη κατηγορία είναι οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι, οι οποίοι συχνά θεωρούν ότι αφού πλέον δεν επιβάλλεται οριζόντια περικοπή 30% στη σύνταξη, δεν έχουν άλλη σημαντική επιβάρυνση. Στην πραγματικότητα, ο e-ΕΦΚΑ προβλέπει ειδικό πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ για όσους απασχολούνται μετά τη συνταξιοδότηση. Για το 2026, το ανώτατο ετήσιο όριο αυτού του πόρου για μη μισθωτή απασχόληση έχει οριστεί στα 5.362,32 ευρώ, με βάση την εθνική σύνταξη. Αυτό σημαίνει ότι αρκετοί εργαζόμενοι συνταξιούχοι μπορεί να χάνουν σημαντικό ποσό ετησίως, χωρίς να έχουν πλήρη εικόνα του πραγματικού καθαρού οφέλους από την εργασία τους.

Απώλειες προκύπτουν επίσης από τις φορολογικές κρατήσεις, ειδικά όταν ο συνταξιούχος έχει περισσότερες από μία πηγές εισοδήματος ή όταν η παρακράτηση στη διάρκεια του έτους δεν ανταποκρίνεται στο συνολικό φορολογικό αποτέλεσμα. Η ΑΑΔΕ υπενθυμίζει στις οδηγίες για τη δήλωση εισοδήματος του 2026 ότι οι συντάξεις φορολογούνται με την ίδια κλίμακα που ισχύει για μισθωτή εργασία: 9% για τα πρώτα 10.000 ευρώ, 22% για το επόμενο κλιμάκιο έως 20.000 ευρώ, 28% έως 30.000 ευρώ, 36% έως 40.000 ευρώ και 44% για το υπερβάλλον ποσό. Έτσι, ένας συνταξιούχος μπορεί να θεωρεί ότι «χάνει» ξαφνικά χρήματα, ενώ στην πραγματικότητα επιβαρύνεται από μεγαλύτερη συνολική φορολογική υποχρέωση ή από πρόσθετη εκκαθάριση στην ετήσια δήλωση.

Μια ακόμη πηγή απώλειας είναι οι εκκρεμότητες σε επανυπολογισμούς και ασφαλιστικά στοιχεία, κυρίως σε υποθέσεις με διαδοχική ή παράλληλη ασφάλιση. Ο e-ΕΦΚΑ έχει παραδεχθεί έμμεσα το πρόβλημα, ενεργοποιώντας νέο λογισμικό για την εκκαθάριση τέτοιων συντάξεων, ακριβώς επειδή σε παλαιότερους υπολογισμούς μπορεί να μην είχαν αποδοθεί σωστά προσαυξήσεις ή να υπήρχαν αστοχίες στον τελικό προσδιορισμό του ποσού. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο συνταξιούχος μπορεί να χάνει χρήματα για μεγάλο διάστημα χωρίς να το γνωρίζει, μέχρι να ολοκληρωθεί η νέα εκκαθάριση και να προκύψουν τυχόν αναδρομικά.

Αντίστοιχα, αρκετοί συνταξιούχοι δεν δίνουν την πρέπουσα σημασία στις κρατήσεις που εμφανίζονται στην επικουρική σύνταξη. Ο e-ΕΦΚΑ αναφέρει ρητά ότι στις επικουρικές υπάρχουν κρατήσεις, οι οποίες διαφοροποιούνται ανάλογα με το ύψος της σύνταξης και το πρώην ταμείο στο οποίο υπαγόταν ο συνταξιούχος. Αυτό σημαίνει ότι για πολλούς η πραγματική απώλεια δεν βρίσκεται μόνο στην κύρια σύνταξη, αλλά στο άθροισμα κύριας και επικουρικής, το οποίο συχνά δεν ελέγχεται ενιαία από τον δικαιούχο.

Τέλος, υπάρχουν και οι περιπτώσεις όπου ο συνταξιούχος χάνει χρήματα απλώς επειδή δεν ελέγχει το ενημερωτικό του σημείωμα. Ο έλεγχος αυτός είναι κρίσιμος, επειδή μέσα από εκεί φαίνονται όχι μόνο οι μηνιαίες κρατήσεις, αλλά και πιθανοί συμψηφισμοί, παρακρατήσεις φόρου, τυχόν αλλαγές στο καταβαλλόμενο ποσό ή διορθώσεις που δεν έχουν αποτυπωθεί σωστά. Το γεγονός ότι η πολιτεία έχει θεσπίσει και ειδική ηλεκτρονική διαδικασία για ένσταση κατά του ενημερωτικού σημειώματος δείχνει ότι τέτοια λάθη ή αμφισβητήσεις δεν είναι θεωρητικά, αλλά υπαρκτά.

Με απλά λόγια, οι συνταξιούχοι που κινδυνεύουν περισσότερο να χάνουν χρήματα χωρίς να το έχουν αντιληφθεί είναι όσοι έχουν προσωπική διαφορά, όσοι εργάζονται μετά τη συνταξιοδότηση, όσοι έχουν σύνθετο ασφαλιστικό ιστορικό, όσοι λαμβάνουν επικουρική με ειδικές κρατήσεις και όσοι δεν παρακολουθούν συστηματικά το ενημερωτικό τους σημείωμα και τη φορολογική τους εικόνα. Σε ένα περιβάλλον όπου ακόμη και λίγα ευρώ τον μήνα κάνουν διαφορά, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόση σύνταξη δικαιούται κάποιος, αλλά και πόσα τελικά χάνει χωρίς να το βλέπει καθαρά

Περισσότερα:

Οι αυξήσεις για συνταξιούχους ΙΚΑ, ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ και ΝΑΤ

Συντάξεις αναπηρίας: Οι καθυστερήσεις, τα ΚΕΠΑ και η αγωνία των δικαιούχων

Συνταξιούχοι: Ποιοι θα λάβουν χωρίς εισοδηματικά κριτήρια το 300άρι

Στουρνάρας: Οι δημόσιες συντάξεις δύσκολα θα επαρκούν στο μέλλον