Ποιοι δικαιούνται επίδομα που αυξάνει το μισθό κατά 10%

Με αφορμή το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο για τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ), επανέρχεται στο προσκήνιο ένα ζήτημα που απασχολεί εργαζόμενους και εργοδότες εδώ και περισσότερα από 13 χρόνια: το επίδομα γάμου και το εάν εξακολουθεί να χορηγείται καθολικά στον ιδιωτικό τομέα.

Η συζήτηση εντείνεται, καθώς από το 2012 και μετά έχει ανασταλεί στην πράξη η καθολική ισχύς των ΣΣΕ, συμπεριλαμβανομένης της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας (ΕΓΣΣΕ), γεγονός που επηρέασε άμεσα τη χορήγηση μισθολογικών παροχών, όπως το επίδομα γάμου.

Πώς θεσπίστηκε το επίδομα γάμου

Το επίδομα γάμου καθιερώθηκε στον ιδιωτικό τομέα με απόφαση του Δευτεροβάθμιου Διοικητικού Διαιτητικού Δικαστηρίου το 1976 και κυρώθηκε με νόμο την ίδια χρονιά. Με την ΕΓΣΣΕ του 1989 το ποσοστό του αυξήθηκε από 5% σε 10% επί του βασικού μισθού ή ημερομισθίου, ενώ επεκτάθηκε και σε άγαμους γονείς, χήρους και διαζευγμένους.

Για πολλά χρόνια η ΕΓΣΣΕ λειτουργούσε ως καθολικός ρυθμιστής των αποδοχών όλων των εργαζομένων. Αυτό άλλαξε ριζικά μετά το 2012.

Τι άλλαξε με τον Ν. 4093/2012

Με τον Ν. 4093/2012 και την ΠΥΣ 6/2012 θεσπίστηκε νέο σύστημα καθορισμού του κατώτατου μισθού, ο οποίος πλέον ορίζεται νομοθετικά και όχι μέσω συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ο νόμος προβλέπει ρητά ότι πέραν της προσαύξησης λόγω προϋπηρεσίας, καμία άλλη προσαύξηση δεν ενσωματώνεται στον νομοθετημένο κατώτατο μισθό, συμπεριλαμβανομένου του επιδόματος γάμου.

Παράλληλα, η ΕΓΣΣΕ περιορίστηκε στη ρύθμιση αποκλειστικά μη μισθολογικών όρων, ενώ οι μισθολογικοί όροι δεσμεύουν πλέον μόνο τους εργοδότες που είναι μέλη των εργοδοτικών οργανώσεων που την υπογράφουν.

Είναι δεσμευτικό το επίδομα γάμου για όλους;

Με βάση το ισχύον νομικό πλαίσιο, το επίδομα γάμου δεν είναι γενικώς υποχρεωτικό για όλους τους εργοδότες. Υποχρέωση καταβολής έχουν μόνο:

• οι εργοδότες που είναι μέλη εργοδοτικών οργανώσεων οι οποίες έχουν υπογράψει την ΕΓΣΣΕ, όπως ο ΣΕΒ, η ΓΣΕΒΕΕ, η ΕΣΕΕ, ο ΣΕΤΕ και ο ΣΒΕ,
• καθώς και οι επιχειρήσεις που δεσμεύονται από κλαδικές, ομοιοεπαγγελματικές ή επιχειρησιακές ΣΣΕ που προβλέπουν ρητά το επίδομα.

Επιχειρήσεις εκτός αυτών των πλαισίων δεν υποχρεούνται να το καταβάλλουν.

Η θέση της ΓΣΕΕ και η νομολογία

Η ΓΣΕΕ έχει εκφράσει σοβαρές επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι το επίδομα γάμου έχει διττή νομική φύση, καθώς οι σχετικές διατάξεις της ΕΓΣΣΕ έχουν κυρωθεί με νόμο. Ωστόσο, η άποψη αυτή δεν έχει επικρατήσει στη νομολογία.

Ο Άρειος Πάγος, με αποφάσεις του (μεταξύ των οποίων και η 812/2023), έκρινε ότι το επίδομα γάμου αποτελεί μισθολογικό όρο και ότι μετά το 2012 δικαιούνται την καταβολή του μόνο οι εργαζόμενοι που απασχολούνται από εργοδότες συμβεβλημένους στην ΕΓΣΣΕ.

Επίδομα γάμου και ελευθεριότητα εργοδότη

Σε περιπτώσεις όπου ο εργοδότης, χωρίς να δεσμεύεται από ΣΣΕ, καταβάλλει επίδομα γάμου επί μακρόν, το επίδομα μπορεί να θεωρηθεί σιωπηρός όρος της ατομικής σύμβασης εργασίας και δεν ανακαλείται μονομερώς. Εξαίρεση υπάρχει μόνο εάν έχει συμφωνηθεί ρητά ότι η παροχή καταβάλλεται εξ ελευθεριότητας.

Σύμφωνο συμβίωσης

Οι εργαζόμενοι που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης εξομοιώνονται πλήρως με τους έγγαμους, σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία. Το Υπουργείο Εργασίας έχει διευκρινίσει ότι όπου προβλέπεται επίδομα γάμου, αυτό καταβάλλεται και στα πρόσωπα που έχουν σύμφωνο συμβίωσης.

Διαδικασία καταβολής

Για την έναρξη της καταβολής απαιτείται η προσκόμιση πιστοποιητικού γάμου (ή συμφώνου συμβίωσης) στον εργοδότη. Το επίδομα προστίθεται στον μηνιαίο μισθό. Αντίθετα, το επίδομα παιδιού καταβάλλεται από το κράτος μέσω της πλατφόρμας της ΗΔΙΚΑ.

Περισσότερα:

Επίδομα 300 ευρώ: Ποιοι το δικαιούνται και πότε πληρώνονται

Διακοπές με επιταγή ΔΥΠΑ: Ποιοι συνταξιούχοι μπορούν να φύγουν με μικρή συμμετοχή

ΟΠΕΚΑ: Ποιοι δικαιούνται επίδομα έως 409 ευρώ τον μήνα – Δείτε τα κριτήρια