Παράλληλη ή διαδοχική ασφάλιση: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ασφαλισμένοι

Νέος κύκλος διεκδικήσεων για αναδρομικά από την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων βρίσκεται σε εξέλιξη, με το ενδιαφέρον να στρέφεται πλέον στην κρίσιμη δίκη της 4ης Νοεμβρίου 2026 στο Ελεγκτικό Συνέδριο.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζεται η ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η εισφορά μπορεί να εξακολουθήσει να επιβάλλεται με έναν ενιαίο συντελεστή πάνω σε ολόκληρο το ποσό της σύνταξης ή αν θα πρέπει να υπολογίζεται μόνο στο τμήμα που υπερβαίνει το όριο επιβολής της. Το συγκεκριμένο ζήτημα έχει παραπεμφθεί στη Μείζονα Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου ως υπόθεση γενικότερης σημασίας.

Τι έχει ήδη κριθεί για τα παλαιότερα αναδρομικά

Για τους συνταξιούχους του Δημοσίου και τους αποστράτους υπάρχει ήδη σημαντική νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Με την απόφαση 244/2017 είχε κριθεί αντισυνταγματική η επιβολή της ΕΑΣ σε συγκεκριμένη κατηγορία συνταξιούχων του Δημοσίου, ενώ μεταγενέστερες αποφάσεις διαμόρφωσαν το πλαίσιο για τις σχετικές αξιώσεις.

Σε αρκετές περιπτώσεις τα δικαστήρια έχουν αναγνωρίσει δικαίωμα επιστροφής ποσών που παρακρατήθηκαν ως ΕΑΣ, υπό την προϋπόθεση όμως ότι οι σχετικές αξιώσεις δεν είχαν παραγραφεί. Ενδεικτικά, με απόφαση του 2024 το Ελεγκτικό Συνέδριο αναγνώρισε επιστροφές για κρατήσεις ΕΑΣ του 2018, λαμβάνοντας υπόψη και τις αποφάσεις 244/2017 και 504/2021.

Το πότε κατατέθηκε η αγωγή αποδεικνύεται καθοριστικό. Η νομολογία έχει δεχθεί ότι για τις σχετικές αξιώσεις εφαρμόζεται διετής παραγραφή, η οποία αρχίζει από το τέλος του έτους μέσα στο οποίο γεννήθηκε και μπορούσε να διεκδικηθεί δικαστικά η απαίτηση.

Αυτό σημαίνει ότι δύο συνταξιούχοι με παρόμοιες κρατήσεις μπορεί να έχουν διαφορετική δικαστική αντιμετώπιση, ανάλογα με το πότε κινήθηκαν νομικά και αν είχαν μεσολαβήσει πράξεις που διέκοψαν την παραγραφή.

Η νέα μεγάλη εκκρεμότητα

Η νέα δικαστική διαμάχη δεν αφορά ακριβώς το ίδιο θέμα με τις παλαιότερες αποφάσεις. Αυτή τη φορά εξετάζεται ο ίδιος ο μηχανισμός υπολογισμού της ΕΑΣ.

Η αγωγή που θα συζητηθεί στις 4 Νοεμβρίου αμφισβητεί την εφαρμογή του συντελεστή στο σύνολο της κύριας σύνταξης. Ζητείται ουσιαστικά να εξαιρείται από την επιβάρυνση ένα βασικό ποσό και η ΕΑΣ να υπολογίζεται μόνο στο τμήμα που βρίσκεται πάνω από το σχετικό όριο.

Η υπόθεση είχε αρχικά προγραμματιστεί για τον Ιούνιο του 2026, στη συνέχεια μετατέθηκε για τις 7 Οκτωβρίου και τελικά αναβλήθηκε εκ νέου για τις 4 Νοεμβρίου 2026.

Εφόσον το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει ότι ο σημερινός τρόπος υπολογισμού πρέπει να αλλάξει, μπορεί να προκύψει σημαντική μείωση των μηνιαίων κρατήσεων για μεγάλο αριθμό συνταξιούχων.

Ποιοι μπορεί να έχουν αξιώσεις

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον αφορά συνταξιούχους που καταβάλλουν σήμερα ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις τους και ιδιαίτερα όσους βρίσκονται στα υψηλότερα κλιμάκια.

Από την 1η Ιανουαρίου 2026 το πρώτο όριο επιβολής της ΕΑΣ έχει διαμορφωθεί στα 1.468 ευρώ περίπου, ενώ οι συντελεστές αυξάνονται ανάλογα με το ύψος της κύριας σύνταξης.

Αν γίνει δεκτό ότι η εισφορά πρέπει να επιβάλλεται μόνο στο υπερβάλλον ποσό και όχι στο σύνολο της σύνταξης, η διαφορά στις κρατήσεις μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι αρκετές δεκάδες ευρώ κάθε μήνα και να υπερβαίνει ακόμη και τα 100 ευρώ για υψηλότερες συντάξεις.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει ήδη αναγνωριστεί δικαίωμα αναδρομικών για όλους. Το εύρος των πιθανών επιστροφών, ο χρόνος από τον οποίο θα ισχύσει μια ενδεχόμενη νέα κρίση και το ζήτημα της παραγραφής παραμένουν ανοιχτά.

Οι αγωγές και η παραγραφή

Το σημαντικότερο σημείο για όσους εξετάζουν τη διεκδίκηση χρημάτων είναι η παραγραφή. Υπάρχουν ήδη αποφάσεις στις οποίες αξιώσεις απορρίφθηκαν επειδή η δικαστική κίνηση έγινε εκπρόθεσμα.

Χαρακτηριστική είναι υπόθεση στρατιωτικού συνταξιούχου που διεκδικούσε περίπου 12.000 ευρώ από κρατήσεις ΕΑΣ, αλλά η προσφυγή του απορρίφθηκε λόγω παραγραφής, καθώς είχε ασκηθεί αρκετά χρόνια αργότερα.

Για τον λόγο αυτό ενώσεις συνταξιούχων και νομικοί εξετάζουν την κατάθεση αγωγών πριν υπάρξει η οριστική κρίση της Ολομέλειας, ώστε να διατηρηθούν ενδεχόμενες αξιώσεις. Πρόκειται, ωστόσο, για θέμα που απαιτεί εξατομικευμένη νομική αξιολόγηση, καθώς δεν βρίσκονται όλοι οι συνταξιούχοι στην ίδια θέση.

Δεν σημαίνει αυτόματη πληρωμή για όλους

Μια θετική απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη ότι εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι θα λάβουν αυτομάτως αναδρομικά.

Το δικαστήριο μπορεί να καθορίσει τον νέο τρόπο υπολογισμού από συγκεκριμένο χρονικό σημείο και μετά ή να περιορίσει τις συνέπειες της απόφασής του. Παράλληλα, το δικαίωμα επιστροφής προηγούμενων κρατήσεων μπορεί να εξαρτηθεί από την ύπαρξη αγωγής, τις προθεσμίες παραγραφής και τις ιδιαίτερες περιστάσεις κάθε υπόθεσης.

Επομένως, αυτή τη στιγμή υπάρχουν δύο διαφορετικά «μέτωπα»: από τη μία οι ήδη κριθείσες αξιώσεις για παλαιότερες κρατήσεις ΕΑΣ, ιδιαίτερα σε συνταξιούχους του Δημοσίου και αποστράτους, και από την άλλη η νέα δικαστική εκκρεμότητα για τον τρόπο υπολογισμού της εισφοράς.

Η 4η Νοεμβρίου 2026 αποτελεί το επόμενο κρίσιμο ορόσημο. Η απόφαση που θα ακολουθήσει μπορεί να καθορίσει τόσο το ύψος των μελλοντικών κρατήσεων όσο και το νέο πεδίο διεκδίκησης αναδρομικών για χιλιάδες συνταξιούχους.

Περισσότερα:

Συντάξεις 2027: Πώς θα δοθεί η αύξηση 2,8% – Ποιοι χάνουν από την Προσωπική Διαφορά

Φοροελαφρύνσεις και επιδόματα: Τι προβλέπει το νέο πακέτο για συνταξιούχους

Συντάξεις: Στο 10% πέφτει η παρακράτηση για επιστροφές στον ΕΦΚΑ

Εφάπαξ: Ποιοι περιμένουν ακόμα τα λεφτά τους