Νομοσχέδιο για την ψηφιακή οδική ασφάλεια: Τι αλλάζει με τις νέες κάμερες, τις κλήσεις και τα πρόστιμα

Η Βουλή ψηφίζει απόψε το νομοσχέδιο του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την ψηφιακή ενίσχυση της οδικής ασφάλειας, φέρνοντας ένα νέο, πλήρως ηλεκτρονικό σύστημα καταγραφής τροχαίων παραβάσεων με αξιοποίηση καμερών και τεχνητής νοημοσύνης.

Παράλληλα, ρυθμίζονται ζητήματα που αφορούν το Κτηματολόγιο, ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης εστιάζουν σε θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων και κινδύνων γενικευμένης παρακολούθησης.

Αν είσαι οδηγός, το νέο πλαίσιο σε αφορά άμεσα: από το πώς θα βεβαιώνεται η κλήση, μέχρι πού θα καταλήγουν τα πρόστιμα και πώς θα μπορείς να κάνεις ένσταση ψηφιακά.

Ενιαίο ηλεκτρονικό σύστημα για τις παραβάσεις του ΚΟΚ

Στην καρδιά του νομοσχεδίου βρίσκεται το Ενιαίο Ηλεκτρονικό Σύστημα (ΕΗΣ), ένα εθνικό πληροφοριακό σύστημα που θα συγκεντρώνει και θα επεξεργάζεται όλα τα δεδομένα που σχετίζονται με παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ).

Μέσα από το ΕΗΣ:

• θα καταγράφονται οι παραβάσεις με ψηφιακά μέσα,
• θα διασταυρώνονται αυτόματα τα στοιχεία του οχήματος,
• θα εκδίδεται η πράξη βεβαίωσης της παράβασης,
• θα αποστέλλεται η κλήση στην ηλεκτρονική θυρίδα του πολίτη στο gov.gr,
• θα υποβάλλονται ψηφιακές ενστάσεις,
• θα κλείνονται τηλεδιασκέψεις για τη συζήτηση της ένστασης,
• θα πληρώνονται τα πρόστιμα ηλεκτρονικά (RF).

Στόχος, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, είναι να απλοποιηθεί και να επιταχυνθεί όλη η διαδικασία – από τον εντοπισμό της παράβασης μέχρι την τελική πληρωμή του προστίμου – σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, κατά τα πρότυπα άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Κάμερες, τεχνητή νοημοσύνη και όροι εγκατάστασης

Το ΕΗΣ «κουμπώνει» πάνω σε ένα εκτεταμένο δίκτυο καμερών και οπτικών αισθητήρων, που θα χρησιμοποιούν προηγμένους αλγορίθμους ανάλυσης εικόνας και βίντεο.

Οι κάμερες:

• θα εντοπίζουν αριθμό κυκλοφορίας, χρώμα και βασικά χαρακτηριστικά του οχήματος,
• θα αναγνωρίζουν κρίσιμες παραβάσεις, όπως χρήση κινητού, μη χρήση ζώνης ή κράνους,
• θα καταγράφουν παραβάσεις όπως:
  • υπέρβαση ορίου ταχύτητας,
  • παραβίαση ερυθρού σηματοδότη,
  • παράνομη στάση και στάθμευση,
  • κίνηση σε λεωφορειολωρίδα ή ΛΕΑ,
  • παραποίηση πινακίδων.

Ταυτόχρονα, προβλέπεται αυτόματη θόλωση προσώπων και στοιχείων που δεν σχετίζονται με την πιθανή παράβαση (συνεπιβάτες, πεζοί, τρίτα οχήματα), ώστε να περιορίζεται η άσκοπη επεξεργασία δεδομένων τρίτων.

Η Οδική Υπηρεσία Συστημάτων Εποπτείας και Ασφάλειας αποφασίζει πού θα τοποθετηθούν οι κάμερες, μετά από σύμφωνη γνώμη της Ελληνικής Αστυνομίας. Η εγκατάσταση επιτρέπεται μόνο:

• όπου έχουν σημειωθεί πολλά τροχαία ατυχήματα, ή
• σε κεντρικούς και ιδιαίτερα επιβαρυμένους οδικούς άξονες,
  και μόνο όταν ο εντοπισμός των παραβάσεων δεν μπορεί να γίνει εξίσου αποτελεσματικά με πιο ήπια μέσα.

Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα σε:

• Περιφέρειες και δήμους να προμηθευτούν και να εγκαταστήσουν κάμερες στο οδικό δίκτυο ευθύνης τους,
• την εταιρεία «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος» να τοποθετήσει κάμερες σε ισόπεδες σιδηροδρομικές διαβάσεις,
• την εταιρεία «Οδικές Συγκοινωνίες» να εγκαταστήσει κάμερες σε οχήματα και σημεία αρμοδιότητάς της.

Τα δεδομένα μεταφέρονται κρυπτογραφημένα στο ΕΗΣ, τηρούνται σε ψευδονυμοποιημένη μορφή και αφορούν εικόνα, βίντεο, χρόνο και γεωγραφική θέση της καταγεγραμμένης παράβασης.

Διασύνδεση με μητρώα του Δημοσίου

Για να λειτουργήσει πλήρως ψηφιακά, το ΕΗΣ θα διαλειτουργεί με βασικά πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου, όπως:

• το Μητρώο Οχημάτων του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών,
• το Φορολογικό Μητρώο της ΑΑΔΕ,
• το Μητρώο Πολιτών του υπουργείου Εσωτερικών,
• το Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας, μέσω του κέντρου διαλειτουργικότητας της ΓΓ Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Έτσι, η ταυτοποίηση του ιδιοκτήτη και η αποστολή της κλήσης επιταχύνονται σημαντικά, χωρίς πρόσθετη γραφειοκρατία.

Τι σημαίνει στην πράξη για τον οδηγό

Ας δούμε βήμα-βήμα τι θα συμβαίνει σε μια παράβαση:

1. Καταγραφή παράβασης
   Η κάμερα ή το ελεγκτικό όργανο καταγράφει την παράβαση.
   Τα δεδομένα εισάγονται στο υποσύστημα επεξεργασίας.
2. Έλεγχος από χειριστή
   Ο εξουσιοδοτημένος χειριστής βλέπει το συμβάν μέσα από ειδική διεπαφή.
   Αξιολογεί το υλικό (εικόνα, βίντεο, ώρα, σημείο) και αποφασίζει αν πρόκειται για παράβαση ΚΟΚ από τις προβλεπόμενες.
3. Έκδοση κλήσης
   Μόλις ο υπάλληλος «κλειδώσει» ότι υπάρχει παράβαση, το σύστημα εκδίδει αυτόματα την πράξη βεβαίωσης.
   Η πράξη και το αποδεικτικό υλικό αποθηκεύονται στο υποσύστημα διαχείρισης παραβάσεων και προστίμων.
4. Επίδοση στον πολίτη
   Η κλήση αποστέλλεται ψηφιακά στην ηλεκτρονική θυρίδα του πολίτη στο gov.gr.
   Προβλέπονται και εναλλακτικοί τρόποι επίδοσης, εφόσον απαιτηθεί.
5. Ποιος θεωρείται παραβάτης;
   Σε παραβάσεις που βασίζονται στην πινακίδα (και όχι σε έλεγχο επί τόπου), το νομοσχέδιο ορίζει ρητά ποιος θεωρείται παραβάτης σε:
   • οχήματα συνιδιοκτησίας,
   • εταιρικά οχήματα,
   • οχήματα leasing.
     Ο ιδιοκτήτης μπορεί να δηλώσει τον πραγματικό οδηγό μέσα σε 7 ημέρες, είτε ψηφιακά μέσω gov.gr, είτε με φυσική παρουσία.
6. Ένσταση και ψηφιακό ραντεβού
   Προβλέπεται συγκεκριμένη προθεσμία για ηλεκτρονική ένσταση στο υποσύστημα ενστάσεων του ΕΗΣ, με δυνατότητα αιτήματος για ψηφιακό ραντεβού (βιντεοκλήση) για τη συζήτησή της.
   Η απόφαση – είτε αποδοχής είτε αιτιολογημένης απόρριψης – αποστέλλεται στην ηλεκτρονική θυρίδα του ενιστάμενου.

Προσωπικά δεδομένα και εγγυήσεις

Το νομοσχέδιο ορίζει ότι:

• για κάθε υποσύστημα του ΕΗΣ καθορίζονται ρητά οι σκοποί επεξεργασίας των δεδομένων,
• τίθενται ανώτατα χρονικά όρια διατήρησης,
• πριν από την εγκατάσταση καμερών απαιτείται:
  • μελέτη εκτίμησης αντίκτυπου για την προστασία προσωπικών δεδομένων, σύμφωνα με το άρθρο 35 του GDPR,
  • μελέτη εκτίμησης επιπτώσεων στα θεμελιώδη δικαιώματα, σύμφωνα με το άρθρο 27 του Κανονισμού για την τεχνητή νοημοσύνη.

Παρά ταύτα, αρκετά κόμματα εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για το αν οι εγγυήσεις αυτές είναι επαρκείς, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπου ζητήματα παρακολουθήσεων και διαχείρισης ευαίσθητων δεδομένων βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.

Ο νέος φορέας «ΟΔΥΣΣΕΑΣ» και τι γίνεται με τα πρόστιμα

Κεντρικό ρόλο στο νέο σύστημα αναλαμβάνει η αναβαθμισμένη υπηρεσία Οδική Υπηρεσία Συστημάτων Εποπτείας και Ασφάλειας «ΟΔΥΣΣΕΑΣ», που αντικαθιστά τη μέχρι σήμερα Υπηρεσία Οδικών Τελών Ηλεκτρονικής Διαχείρισης Οδικών Υποδομών.

Η «ΟΔΥΣΣΕΑΣ»:

• εποπτεύει το δίκτυο καμερών,
• συντονίζει την ψηφιακή διαχείριση των παραβάσεων,
• παρακολουθεί την πορεία είσπραξης των προστίμων,
• λειτουργεί το Εθνικό Παρατηρητήριο Οδικής Ασφάλειας,
• καταρτίζει την εθνική στρατηγική οδικής ασφάλειας,
• εκπονεί μελέτες και ενημερώνει τους πολίτες, σε συνεργασία με πανεπιστήμια και επιστημονικούς φορείς.

Ο φορέας αποκτά νέα διοικητική δομή, δικό του προϋπολογισμό και πλαίσιο στελέχωσης.

Όσο για τα πρόστιμα:

• Αν δεν πληρωθούν μέσα σε οκτώ μήνες, αποστέλλονται στην ΑΑΔΕ για αναγκαστική είσπραξη.
• Τα έσοδα συγκεντρώνονται σε έναν ενιαίο λογαριασμό, το Εθνικό Ταμείο Οδικής Ασφάλειας, και στη συνέχεια κατανέμονται σε:
  • ΟΤΑ,
  • φορείς συγκοινωνιών,
  • αστυνομικά ταμεία,
  • Μετοχικό Ταμείο Στρατού,
  • και την ίδια την «ΟΔΥΣΣΕΑΣ»,
    για δράσεις οδικής ασφάλειας και κάλυψη σχετικών δαπανών.

Το νέο σύστημα θα ισχύει μόνο για παραβάσεις που τελούνται μετά την επίσημη ενεργοποίησή του, με μεταβατικές διατάξεις για ομαλή μετάβαση.

Τι λένε τα κόμματα – Συγκλίσεις και συγκρούσεις

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης στη Βουλή, τα κόμματα τοποθετήθηκαν ως εξής:

Νέα Δημοκρατία
Ο εισηγητής της ΝΔ, Ελευθέριος Κτιστάκης, υπογράμμισε ότι η παραβίαση του ΚΟΚ και η ελλιπής κυκλοφοριακή αγωγή αποτελούν βασικά αίτια των τροχαίων. Τόνισε ότι η αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογικών μέσων, με σαφές πλαίσιο και θεσμικές εγγυήσεις, μπορεί να αλλάξει την οδηγική κουλτούρα και να μειώσει τα τροχαία ατυχήματα. Όπως είπε, στόχος είναι ένας απλός, γρήγορος και διαφανής ψηφιακός μηχανισμός, που θα κερδίσει την εμπιστοσύνη του πολίτη.

ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής
Ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ, Απόστολος Πάνας, έθεσε ως προϋπόθεση για τον ψηφιακό μετασχηματισμό τη σαφή οριοθέτηση, τη λογοδοσία και τον σεβασμό των δικαιωμάτων. Υπενθύμισε τα πρόσφατα ζητήματα με παράνομες παρακολουθήσεις, σημειώνοντας ότι η προσθήκη εικόνας στα ήδη ευαίσθητα δεδομένα αυξάνει τους κινδύνους κατάχρησης. Το ΠΑΣΟΚ κατέθεσε βελτιωτικές προτάσεις για ισχυρότερες εγγυήσεις προστασίας προσωπικών δεδομένων, τονίζοντας ότι χρειάζονται καθαρά πλαίσια, αυστηροί έλεγχοι και θεσμικές ασφαλιστικές δικλίδες.

ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ
Η ειδική αγορήτρια του ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ, Πόπη Τσαπανίδου, ανέφερε ότι χώρες που μείωσαν δραστικά τα τροχαία ακολούθησαν μακροπρόθεσμες στρατηγικές, όπως τα μοντέλα «Safe System» και «Vision Zero», με παρεμβάσεις σε υποδομές, εκπαίδευση και ασφάλεια των δρόμων, και όχι μόνο με κάμερες. Τόνισε ότι οι κάμερες είναι δευτερεύον εργαλείο και όχι η κινητήρια δύναμη βελτίωσης, και υπογράμμισε την ανάγκη για ολοκληρωμένη προσέγγιση που προστατεύει τον άνθρωπο, αναγνωρίζοντας ότι το λάθος είναι στη φύση του.

ΚΚΕ
Ο ειδικός αγορητής του ΚΚΕ, Χρήστος Κατσώτης, έκανε λόγο για έναν ακόμα εισπρακτικό μηχανισμό, με πρόσχημα την οδική ασφάλεια. Υποστήριξε ότι η κυβερνητική αντίληψη εστιάζει στην ατομική ευθύνη του οδηγού και στις αυστηρές κυρώσεις, αποσιωπώντας τις κρατικές ευθύνες και τις ελλείψεις σε υποδομές και πολιτικές πρόληψης. Κατά τον ίδιο, η γενικευμένη χρήση ηλεκτρονικής παρακολούθησης δεν έχει αποδείξει ότι μειώνει τα τροχαία, αλλά ενισχύει την επιτήρηση.

Νέα Αριστερά
Ο ειδικός αγορητής της Νέας Αριστεράς, Δημήτρης Τζανακόπουλος, χαρακτήρισε το νομοσχέδιο τιμωρητικό και εισπρακτικό, εκτιμώντας ότι θα έχει περιορισμένα αποτελέσματα στη μείωση τροχαίων, νεκρών και τραυματιών. Παράλληλα, έκανε λόγο για «επικίνδυνη πολιτική», καταλογίζοντας στην κυβέρνηση ότι διατηρεί σκόπιμα νομικές ασάφειες, ώστε να μπορεί να αξιοποιήσει το σύστημα με ευρύ και δυσδιάκριτο τρόπο, χωρίς να έχει προηγηθεί πλήρης γνωμοδότηση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Ελληνική Λύση
Ο ειδικός αγορητής της Ελληνικής Λύσης, Βασίλειος Κοτίδης, υποστήριξε ότι η ψηφιακή ενίσχυση της οδικής ασφάλειας δεν μπορεί να υποκαταστήσει τις παρεμβάσεις σε δρόμους με κακοτεχνίες. Όπως είπε, το σύστημα κινδυνεύει να λειτουργήσει κυρίως ως ηλεκτρονικός μηχανισμός είσπραξης εσόδων από παραβάσεις, με σοβαρά ερωτήματα για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και τη λειτουργικότητα στην πράξη.

Νίκη
Ο ειδικός αγορητής της Νίκης, Γεώργιος Ρούντας, μίλησε για «απαρχή ενός νέου ψηφιακού κράτους» που θα παρακολουθεί και θα κατευθύνει τη συμπεριφορά των πολιτών στον δημόσιο χώρο. Τόνισε ότι, ειδικά μετά το σκάνδαλο Predator και τις καταγγελίες για παρακολουθήσεις πολιτικών και δημοσιογράφων, εγείρονται σοβαρά ζητήματα για τη λειτουργία του κράτους δικαίου, την ελευθερία του Τύπου και τη δημοκρατία.

Πλεύση Ελευθερίας
Η ειδική αγορήτρια της Πλεύσης Ελευθερίας, Ελένη Καραγεωργοπούλου, επισήμανε ότι η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα δεν εξέτασε την τελική μορφή του νομοσχεδίου, άρα δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συμφωνεί με αλλαγές που δεν είδε. Επεσήμανε, επίσης, ότι το νομοσχέδιο επιτρέπει αυτοματοποιημένη επεξεργασία χωρίς επαρκή ανθρώπινη εποπτεία, με ασάφειες ως προς τους ελέγχους πρόσβασης και αυξημένο κίνδυνο το σύστημα να μετατραπεί σε πλατφόρμα ευρείας παρακολούθησης, ιδιαίτερα σε συναθροίσεις και συγκεντρώσεις.

Περισσότερα:

Δημοσκόπηση GPO: Δεύτερο το νέο κόμμα Τσίπρα, τέταρτη η Καρυστιανού

«Τι κάνει η Θεοπούλα στην ΕΛ.Α.Σ.; Θραύση» Viral βίντεο Τσίπρα με την ατάκα του «παρά 5»

Γιάννης Μαντζουράνης: Αποχωρεί από τον ΣΥΡΙΖΑ με επιστολή προς Φάμελλο και Κεντρική Επιτροπή