Νέοι κανόνες για τις ιδιόγραφες διαθήκες – Τι προβλέπει το νέο πλαίσιο
Από την 1η Νοεμβρίου 2025 ισχύουν σημαντικές αλλαγές στη δημοσίευση των ιδιόγραφων διαθηκών, μετά την τροποποίηση του άρθρου 1769 του Αστικού Κώδικα, μια παρέμβαση που γίνεται για πρώτη φορά από το 1946. Οι νέες ρυθμίσεις στοχεύουν στην ταχύτερη διεκπεραίωση των διαδικασιών και στην ενίσχυση της ασφάλειας των σχετικών εγγράφων.
Όπως είχε επισημάνει ο δικηγόρος στον Άρειο Πάγο και το ΣτΕ, Γιώργος Νικολακόπουλος, «η ιδιόγραφη διαθήκη γράφεται ολόκληρη με το χέρι του διαθέτη, χρονολογείται και υπογράφεται απ’ αυτόν. Από τη χρονολογία πρέπει να προκύπτει η ημέρα, ο μήνας και το έτος. Σε διαφορετική περίπτωση, η ιδιόγραφη διαθήκη είναι άκυρη».
Ο ίδιος ξεκαθαρίζει πως «δεν αρκεί η υπογραφή του διαθέτη σε κείμενο που έχει γραφτεί με μηχανικά μέσα, όπως ηλεκτρονικό υπολογιστή ή γραφομηχανή, ούτε καθ’ υπαγόρευση», ενώ σημειώνει πως ακόμη και τυχόν προσθήκες στο περιθώριο ή σε υστερόγραφο οφείλουν να είναι γραμμένες και υπογεγραμμένες από τον ίδιο τον διαθέτη.
Μέχρι σήμερα, όπως εξηγεί, «διαγραφές, παρεγγραφές, ξύσματα ή άλλα εξωτερικά ελαττώματα βεβαιώνονται σήμερα από το δικαστήριο που δημοσιεύει τη διαθήκη και μπορούν να επιφέρουν ολικά ή μερικά την ακυρότητά της. Από την 1η Νοεμβρίου, αυτά θα τα ελέγχει ο συμβολαιογράφος».
Τι αλλάζει στη διαδικασία δημοσίευσης
Με βάση τη νέα διάταξη, όποιος έχει στην κατοχή του ιδιόγραφη διαθήκη υποχρεούται, χωρίς υπαίτια καθυστέρηση και μόλις πληροφορηθεί τον θάνατο του διαθέτη, να την προσκομίσει για δημοσίευση σε συμβολαιογράφο.
Ο συμβολαιογράφος συντάσσει σχετικό πρακτικό, στο οποίο καταχωρίζεται αυτούσιο το κείμενο της διαθήκης, καθώς και βεβαίωση για το αν υπάρχουν ή όχι εξωτερικά ελαττώματα. Τα πρωτότυπα έγγραφα παραμένουν στο αρχείο του συμβολαιογράφου.
«Με τη νέα ρύθμιση», τονίζει ο κ. Νικολακόπουλος, «οι συμβολαιογράφοι, και όχι τα δικαστήρια όπως ίσχυε μέχρι σήμερα, αναλαμβάνουν πλέον την αρμοδιότητα να εξετάζουν την εγκυρότητα και τα εξωτερικά ελαττώματα των ιδιόγραφων διαθηκών».
Ποιες μορφές διαθήκης προβλέπει ο νόμος
Σύμφωνα με τον δικηγόρο, η ελληνική νομοθεσία αναγνωρίζει τρεις βασικές μορφές διαθήκης: τη δημόσια, την ιδιόγραφη και τη μυστική.
Η δημόσια διαθήκη συντάσσεται ενώπιον συμβολαιογράφου παρουσία μαρτύρων. Η ιδιόγραφη γράφεται αποκλειστικά από τον ίδιο τον διαθέτη και φέρει την υπογραφή του, ενώ η μυστική παραδίδεται σφραγισμένη σε συμβολαιογράφο, ο οποίος καταρτίζει πράξη όπου καταγράφεται η δήλωση ότι το έγγραφο εκφράζει τη βούληση του διαθέτη.
Υπάρχουν και ειδικές περιπτώσεις, όπως διαθήκες που συντάσσονται εν πλω. Σε τέτοιες συνθήκες, μπορεί να δημιουργηθεί έγκυρη διαθήκη ενώπιον αρμόδιας αρχής, για παράδειγμα του πλοιάρχου, με παρουσία μαρτύρων.
Η «στροφή» στις ιδιόγραφες διαθήκες
Οι αλλαγές αφορούν κυρίως την ιδιόγραφη διαθήκη. Από την 1η Νοεμβρίου 2025 η κατάθεσή της σε συμβολαιογράφο καθίσταται υποχρεωτική, ενώ προβλέπεται και η καταγραφή της στο Μητρώο Διαθηκών. Με τον τρόπο αυτό περιορίζεται ο κίνδυνος απώλειας ή πλαστότητας και ενισχύεται η αξιοπιστία της διαδικασίας.
Παράλληλα, η δημοσίευση γίνεται ταχύτερα, αφού πραγματοποιείται πλέον απευθείας από τον συμβολαιογράφο χωρίς την ανάγκη προσφυγής στο δικαστήριο, κάτι που αναμένεται να μειώσει καθυστερήσεις και να διευκολύνει τη συνολική πορεία της κληρονομικής διαδικασίας.
- 19 λεπτά πριν Φωτιά στο Καλοχώρι: Στο σημείο 23 πυροσβέστες με 9 οχήματα και 1 ελικόπτερο – Ήχησε το 112
- 27 λεπτά πριν ΕΝΦΙΑ: Αν το σπίτι είναι μικρότερο στα χαρτιά, αλλάζει και ο φόρος
- 37 λεπτά πριν Φωτιά Ασπρόπυργος: Καταγγελίες για κενά ασφαλείας ξυπνούν μνήμες “Βιολάντα”
