Νέο «Εξοικονομώ» 2027: Επιδότηση έως 19.800 ευρώ για 62.000 νοικοκυριά – Τι αλλάζει
Ένα διευρυμένο πακέτο ενεργειακής αναβάθμισης, συνολικού ύψους 2,1 δισ. ευρώ, σχεδιάζεται να ενεργοποιηθεί μέσα στο 2027. Στο επίκεντρο βρίσκεται το νέο «Εξοικονομώ» για κατοικίες, το οποίο στοχεύει σε 62.000 νοικοκυριά και προβλέπει ποσοστά ενίσχυσης που θα μπορούν να ξεπεράσουν το 80%.
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τον τρόπο χρηματοδότησης. Με βάση τον μέχρι τώρα σχεδιασμό, οι πάροχοι ενέργειας θα αναλάβουν ενεργό ρόλο στην υλοποίηση των παρεμβάσεων, ενώ οι πολίτες δεν θα χρειάζεται να καταβάλουν εξαρχής ολόκληρο το κόστος.
Παράλληλα, η επιδότηση αναμένεται να καλύπτει και τον ΦΠΑ. Έτσι, το τελικό ποσό που θα πληρώνει ο δικαιούχος μπορεί να μειωθεί αισθητά.
Το παράδειγμα που δείχνει το όφελος
Πόσο μπορεί να κερδίσει ένα νοικοκυριό; Εφόσον πραγματοποιήσει εργασίες συνολικής αξίας 24.800 ευρώ, μαζί με τον ΦΠΑ, η δημόσια ενίσχυση μπορεί να φτάσει τα 19.800 ευρώ. Σε αυτή την περίπτωση, η οικογένεια θα καλύψει από δικούς της πόρους μόλις 5.000 ευρώ.
Πρόκειται, ωστόσο, για ενδεικτικό υπολογισμό βάσει του ανακοινωμένου σχεδιασμού. Τα τελικά ποσοστά, τα εισοδηματικά όρια, τα κριτήρια και οι προθεσμίες θα οριστικοποιηθούν με την επίσημη προκήρυξη.
Πώς θα λειτουργεί η πληρωμή μέσω λογαριασμού
Το νέο «Εξοικονομώ» αναμένεται να αξιοποιήσει το μοντέλο «on-bill financing». Με απλά λόγια, η εταιρεία ενέργειας θα χρηματοδοτεί την παρέμβαση και ο καταναλωτής θα αποπληρώνει σταδιακά το ποσό που του αναλογεί μέσω του λογαριασμού του.
Το σύστημα λειτουργεί ως έμμεση χρηματοδότηση και μπορεί να λύσει ένα βασικό πρόβλημα των προηγούμενων προγραμμάτων: την ανάγκη να διαθέσει ο πολίτης σημαντικό κεφάλαιο πριν ξεκινήσουν οι εργασίες.
Τι πρέπει να προσέξουν οι ενδιαφερόμενοι; Πριν επιλέξουν πάροχο ή τεχνική λύση, θα χρειαστεί να συγκρίνουν το συνολικό κόστος, τον χρόνο αποπληρωμής, τις πιθανές χρεώσεις και την πραγματική εξοικονόμηση ενέργειας. Οι αναλυτικοί όροι θα γίνουν γνωστοί όταν δημοσιευτεί ο οδηγός του προγράμματος.
Ποιες εργασίες θα μπαίνουν στο Εξοικονομώ
Ο σχεδιασμός διατηρεί τις βασικές κατηγορίες ενεργειακών παρεμβάσεων που γνωρίζουν οι ιδιοκτήτες από προηγούμενους κύκλους. Ειδικότερα, αναμένεται να χρηματοδοτούνται:
- αντικατάσταση παλαιών κουφωμάτων,
- τοποθέτηση ή αναβάθμιση θερμομόνωσης,
- αναβάθμιση συστημάτων θέρμανσης και ψύξης,
- εγκατάσταση συστήματος ζεστού νερού που αξιοποιεί Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας,
- συστήματα «έξυπνου σπιτιού»,
- εξοπλισμός διαχείρισης ηλεκτρικών φορτίων,
- αυτοματισμοί ελέγχου θέρμανσης και ψύξης,
- εφαρμογές απομακρυσμένης παρακολούθησης της κατανάλωσης.
Οι παραπάνω εργασίες μειώνουν τις ενεργειακές απώλειες και, κατά συνέπεια, μπορούν να περιορίσουν τους λογαριασμούς ρεύματος και θέρμανσης. Ωστόσο, κάθε κατοικία χρειάζεται διαφορετικό συνδυασμό παρεμβάσεων. Γι’ αυτό το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης και η τεχνική αξιολόγηση θα έχουν καθοριστικό ρόλο.
Αντλίες θερμότητας και ηλιακοί θερμοσίφωνες με επιδότηση έως 80%
Το δεύτερο μεγάλο πρόγραμμα του 2027 αφορά το «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα», με προϋπολογισμό 930 εκατ. ευρώ. Ο στόχος προβλέπει την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας σε τουλάχιστον 170.000 κατοικίες και ηλιακών θερμοσιφώνων σε ακόμη 110.000.
Οι δικαιούχοι θα μπορούν να επιλέξουν αντλία θερμότητας, ηλιακό θερμοσίφωνα ή και τις δύο λύσεις. Επιπλέον, η ενίσχυση δεν θα περιορίζεται στην αγορά του εξοπλισμού, αλλά θα καλύπτει και τις απαραίτητες εργασίες εγκατάστασης. Ανάλογα με την κατηγορία δαπάνης, η επιδότηση θα μπορεί να φτάσει το 80%.
Παράδειγμα ενίσχυσης 5.450 ευρώ
Για αγορά αντλίας θερμότητας αξίας 6.200 ευρώ με επιδότηση 80% και ηλιακού θερμοσίφωνα αξίας 1.240 ευρώ με επιδότηση 40%, η συνολική ενίσχυση υπολογίζεται σε περίπου 5.450 ευρώ. Επομένως, το νοικοκυριό θα χρειαστεί να καταβάλει περίπου 2.000 ευρώ.
Και σε αυτή την περίπτωση, τα ποσά αποτελούν παράδειγμα εφαρμογής. Η τελική επιδότηση θα εξαρτηθεί από τον επίσημο οδηγό, την επιλέξιμη δαπάνη και τα χαρακτηριστικά του δικαιούχου.
Κοινωνική κατοικία: Σχέδιο για 2.750 διαμερίσματα
Στο ευρύτερο πακέτο περιλαμβάνεται και η δημιουργία περίπου 2.750 κοινωνικών κατοικιών, με συνολικό προϋπολογισμό που αναμένεται να αγγίξει τα 490 εκατ. ευρώ.
Τα υπουργεία Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και Εθνικής Άμυνας προωθούν τις απαιτούμενες άδειες για την αξιοποίηση τριών πρώην στρατοπέδων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα. Στόχος είναι να ακολουθήσει δημόσιος διαγωνισμός για την κατασκευή περίπου 2.350 διαμερισμάτων.
Στη συνέχεια, το κράτος θα διαθέσει τις κατοικίες σε ευάλωτα νοικοκυριά με κριτήρια που θα καθορίσει η σχετική νομοθετική παρέμβαση. Ταυτόχρονα, οι αρμόδιες υπηρεσίες εξετάζουν δημόσια κτίρια που μπορούν να μετατραπούν σε κατοικίες, ώστε να προστεθούν περίπου 400 διαμερίσματα.
Ενεργειακή αναβάθμιση για 12.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις
Μέχρι το τέλος του 2026 σχεδιάζεται να ξεκινήσει ξεχωριστή δράση ύψους 395 εκατ. ευρώ για 12.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Το πρόγραμμα θα επιδοτεί εργασίες στο κτιριακό κέλυφος, την αντικατάσταση παλαιών συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας και την εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων. Ο σχεδιασμός προβλέπει αυξημένα ποσοστά ενίσχυσης, ώστε οι επιχειρήσεις να περιορίσουν την κατανάλωση χωρίς να δεσμεύσουν μεγάλο μέρος της ρευστότητάς τους.
Ποια μέτρα σχεδιάζεται να ξεκινήσουν έως το τέλος του 2026
Το πακέτο δεν αφορά μόνο τα κτίρια. Το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα χρηματοδοτεί επίσης παρεμβάσεις στις μεταφορές, με έμφαση στα ευάλωτα νοικοκυριά και στις περιοχές με περιορισμένη πρόσβαση σε μέσα μετακίνησης.
Κοινωνικό leasing ηλεκτρικών αυτοκινήτων
Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών επεξεργάζεται πρόγραμμα τετραετούς μίσθωσης ηλεκτρικών οχημάτων για 15.000 ευάλωτα νοικοκυριά. Το μηνιαίο μίσθωμα σχεδιάζεται να μην ξεπερνά τα 150 ευρώ, ενώ η επιδότηση θα φτάνει έως 12.500 ευρώ. Για οικογένειες με μέλος ΑμεΑ προβλέπεται πρόσθετη ενίσχυση 1.500 ευρώ.
Ο προϋπολογισμός του μέτρου ανέρχεται σε 170 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, εξετάζεται να δοθεί δυνατότητα απόκτησης του αυτοκινήτου μετά τη λήξη της μίσθωσης.
211 ηλεκτρικά λεωφορεία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται διεθνής διαγωνισμός για 211 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία: 101 θα ενταχθούν στον στόλο της Αθήνας και 110 στη Θεσσαλονίκη.
Τα οχήματα θα αντικαταστήσουν παλαιότερα λεωφορεία, με προτεραιότητα σε γραμμές που εξυπηρετούν περιοχές με αυξημένες ανάγκες, όπως η Δυτική Αττική και η Δυτική Θεσσαλονίκη. Η διαθέσιμη χρηματοδότηση φτάνει τα 129 εκατ. ευρώ.
Επιδότηση έως 29.000 ευρώ για ηλεκτρικά ταξί
Το πρόγραμμα αντικατάστασης συμβατικών ταξί προβλέπει επιδότηση 20.000 ευρώ για την αγορά ηλεκτρικού οχήματος, αρχικά σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Για ταξί προσβάσιμα σε άτομα με αναπηρία, η ενίσχυση θα αυξάνεται στις 29.000 ευρώ. Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 68 εκατ. ευρώ.
Οι 13 επιπλέον δράσεις που έρχονται από το 2027
Μετά την έναρξη των νέων προγραμμάτων «Εξοικονομώ», ο σχεδιασμός προβλέπει ένα ευρύτερο δίχτυ ενεργειακής και κοινωνικής στήριξης. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει:
- Δεκατρία one-stop shops, ένα σε κάθε Περιφέρεια, για ενημέρωση και συμβουλευτική υποστήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και πολύ μικρών επιχειρήσεων.
- Δωρεάν Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης για περίπου 200.000 ευάλωτα νοικοκυριά.
- Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης, στο οποίο θα εγγράφονται ηλεκτρονικά όσοι πληρούν τα κριτήρια του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα.
- Αναβάθμιση 15 φοιτητικών εστιών σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα και Κομοτηνή, με περίπου 5.600 ωφελούμενους φοιτητές.
- Πρόσθετο επίδομα θέρμανσης 100 ευρώ τον χρόνο για περίπου 780.000 δικαιούχους, κατά την περίοδο 2027–2032.
- Πλήρη επιδότηση ατομικών μέσων μετακίνησης για ΑμεΑ, όπως ηλεκτρικά αμαξίδια, mobility scooters και hand bikes, με στόχο 13.200 ωφελούμενους.
- Αναβάθμιση δέκα συρμών και των 24 σταθμών της Γραμμής 1 του Μετρό, με στόχο την πλήρη προσβασιμότητα.
- Προμήθεια δώδεκα νέων συρμών για τις Γραμμές 2 και 3 του Μετρό της Αθήνας.
- Μεταφορές κατά παραγγελία σε Αττική, Θεσσαλονίκη και περιφερειακούς δήμους για ηλικιωμένους, ΑμεΑ, ανέργους, μονογονεϊκές και πολύτεκνες οικογένειες.
- Κάλυψη της μεταφοράς μαθητών με αναπηρία σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, ορεινές και νησιωτικές περιοχές.
- Παρεμβάσεις προσβασιμότητας σε 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς.
- Ηλεκτρικά επαγγελματικά οχήματα και ιδιωτικοί φορτιστές για πολύ μικρές επιχειρήσεις, μέσω αγοράς ή μίσθωσης.
- Ανάπτυξη 4.400 δημόσιων σημείων φόρτισης, κυρίως σε περιοχές όπου οι ιδιωτικές επενδύσεις παραμένουν περιορισμένες.
