Νέο Χωροταξικό για βιομηχανία και logistics: Τι αλλάζει σε Αττική, Θεσσαλονίκη και νησιά
Σε ισχύ τίθεται το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία και την Εφοδιαστική Αλυσίδα, έπειτα από την υπογραφή της σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης.
Την ΚΥΑ υπογράφουν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, και ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος. Την απόφαση συνυπογράφουν η υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Μαριλένα Σούκουλη, και ο υφυπουργός Ανάπτυξης, Λάζαρος Τσαβδαρίδης.
Το νέο πλαίσιο αντικαθιστά τον σχεδιασμό του 2009 και αντιμετωπίζει πλέον τη βιομηχανία, τις αποθήκες, τα logistics και τις υποδομές διακίνησης ως τμήματα ενός ενιαίου παραγωγικού συστήματος.
Γιατί αλλάζει τώρα το χωροταξικό πλαίσιο
Το προηγούμενο Ειδικό Χωροταξικό για τη Βιομηχανία εγκρίθηκε πριν από 17 χρόνια. Έκτοτε, η ενεργειακή κρίση, οι αναταράξεις στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες, η πράσινη μετάβαση και η ανάγκη πρόσβασης σε κρίσιμες πρώτες ύλες άλλαξαν σημαντικά το παραγωγικό περιβάλλον.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το νέο ΕΧΠ-Β θα προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου στις επενδύσεις, καθώς προσδιορίζει με σαφέστερο τρόπο πού μπορούν να εγκατασταθούν βιομηχανικές και εφοδιαστικές δραστηριότητες και υπό ποιους χωρικούς και περιβαλλοντικούς όρους.
Η αποτελεσματικότητα του σχεδιασμού, πάντως, θα κριθεί στην εφαρμογή του. Καθοριστικό ρόλο θα παίξουν η ταχύτητα των εγκρίσεων, η ανάπτυξη σύγχρονων Επιχειρηματικών Πάρκων, η αναβάθμιση των υφιστάμενων υποδομών και η συνεργασία μεταξύ των συναρμόδιων υπουργείων.
Τι αλλάζει για βιομηχανία και εφοδιαστική αλυσίδα
Για πρώτη φορά, το χωροταξικό πλαίσιο δεν εξετάζει μόνο τη θέση μιας μεμονωμένης βιομηχανικής μονάδας. Συνδέει την παραγωγή με την αποθήκευση, τις μεταφορές, τα εμπορευματικά κέντρα, τα λιμάνια και τα δίκτυα διανομής.
Στόχος είναι να περιοριστούν οι συγκρούσεις μεταξύ ασύμβατων χρήσεων γης και να δημιουργηθούν καλύτερες συνδέσεις ανάμεσα στις παραγωγικές μονάδες και στις αναγκαίες υποδομές.
Στην πράξη, το νέο πλαίσιο δίνει προτεραιότητα:
- στα Επιχειρηματικά Πάρκα και στους άλλους οργανωμένους υποδοχείς
- στις ζώνες με θεσμοθετημένες βιομηχανικές χρήσεις
- στην αναβάθμιση υφιστάμενων βιομηχανικών πόλων
- στην εξυγίανση Άτυπων Βιομηχανικών Συγκεντρώσεων
- στον περιορισμό της διάσπαρτης εκτός σχεδίου χωροθέτησης
- στη σύνδεση των παραγωγικών επενδύσεων με τις μεταφορές και τα logistics
Τι προβλέπεται για την Αττική και τη Θεσσαλονίκη
Ιδιαίτερα αυστηρό καθεστώς προβλέπεται για τις δύο μεγαλύτερες μητροπολιτικές περιοχές της χώρας.
Στην Περιφέρεια Αττικής και στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης απαγορεύεται η ίδρυση νέων βιομηχανικών μονάδων έξω από Επιχειρηματικά Πάρκα ή ζώνες με θεσμοθετημένες βιομηχανικές χρήσεις. Το πλαίσιο, ωστόσο, διατηρεί συγκεκριμένες εξαιρέσεις και ειδικές προϋποθέσεις, οι οποίες θα εξετάζονται ανά περίπτωση.
Παράλληλα, προωθεί:
- τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων οργανωμένων υποδοχέων
- την εξυγίανση των άτυπων βιομηχανικών συγκεντρώσεων
- την εγκατάσταση μονάδων υψηλής τεχνολογίας
- την αντιμετώπιση των λειτουργικών προβλημάτων υφιστάμενων επιχειρήσεων
Η κυβερνητική επιδίωξη είναι να ανακοπεί η περαιτέρω άναρχη διάχυση βιομηχανικών εγκαταστάσεων στον αστικό και περιαστικό χώρο, χωρίς να διακοπεί η λειτουργία των παραγωγικών δραστηριοτήτων που ήδη υπάρχουν.
Τι ισχύει για τα Επιχειρηματικά Πάρκα
Το νέο χωροταξικό τοποθετεί τα Επιχειρηματικά Πάρκα στο κέντρο της βιομηχανικής πολιτικής. Ωστόσο, για να εφαρμοστεί αυτή η επιλογή, απαιτούνται διαθέσιμοι χώροι, βασικές υποδομές και ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης.
Η κυβέρνηση σχεδιάζει επανεξέταση του θεσμικού πλαισίου των Πάρκων, με στόχο να απλοποιήσει τις εγκρίσεις και να ενισχύσει τη διαφάνεια στη διοίκησή τους. Προβλέπει επίσης μηχανισμό συντονισμού και παρακολούθησης για την επιτάχυνση νέων και υφιστάμενων σχεδίων.
Παράλληλα, το ΕΧΠ-Β προτείνει τη διερεύνηση ενός ενδιάμεσου τύπου οργανωμένου υποδοχέα για περιοχές στις οποίες δεν μπορεί να αναπτυχθεί άμεσα ένα πλήρως οργανωμένο Επιχειρηματικό Πάρκο.
Κρίσιμες πρώτες ύλες και στρατηγικές επενδύσεις
Το νέο πλαίσιο δίνει προτεραιότητα σε επενδύσεις που συνδέονται με κρίσιμες και στρατηγικές πρώτες ύλες, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό Κανονισμό 2024/1252.
Η κυβέρνηση συνδέει την αξιοποίηση αυτών των πρώτων υλών με την ενεργειακή ασφάλεια και τη στρατηγική αυτονομία της χώρας. Παράλληλα, το χωροταξικό στηρίζει στρατηγικές βιομηχανικές επενδύσεις και έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Η χωρική υποστήριξη μιας επένδυσης, πάντως, δεν υποκαθιστά την περιβαλλοντική αδειοδότηση ή τις υπόλοιπες εγκρίσεις που απαιτεί η εθνική και η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Ειδικοί κανόνες για τα νησιά
Στον νησιωτικό χώρο, το ΕΧΠ-Β επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην περιβαλλοντική προστασία και στις ανάγκες εφοδιασμού των τοπικών κοινωνιών.
Το πλαίσιο προτάσσει:
- την αξιοποίηση τοπικών πρώτων υλών
- τη σύνδεση της μεταποίησης με την αγροτική παραγωγή
- τις συνέργειες με τον τουρισμό
- την κάλυψη βασικών εφοδιαστικών αναγκών
- την αποφυγή δραστηριοτήτων που συγκρούονται με άλλες χρήσεις γης
Οι σχετικές εγκαταστάσεις θα πρέπει να ανταποκρίνονται στη φυσιογνωμία, στη φέρουσα ικανότητα και στις περιβαλλοντικές ιδιαιτερότητες κάθε νησιού.
Περιβαλλοντική προστασία και κυκλική οικονομία
Μαζί με το Ειδικό Χωροταξικό εγκρίνεται και η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Με αυτήν ενσωματώνονται όροι και κατευθύνσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, την κλιματική ανθεκτικότητα και τον πράσινο μετασχηματισμό της παραγωγής.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη βιομηχανική συμβίωση. Πρόκειται για ένα μοντέλο στο οποίο τα υποπροϊόντα, η ενέργεια ή τα απόβλητα μιας μονάδας μπορούν να αξιοποιηθούν ως πόροι από μια άλλη. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζεται η κατανάλωση πρώτων υλών και ενισχύεται η κυκλική οικονομία.
