Νέα εποχή για την οικοδομή: Πώς θα εκδίδουμε άδειες

28 Νοεμβρίου 2025, 11:03

6 λεπτά

Νέα εποχή για την οικοδομή: Πώς θα εκδίδουμε άδειες

Η νέα νομοθετική πρωτοβουλία που παρουσιάστηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο από τα υπουργεία Περιβάλλοντος, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Εσωτερικών προβλέπει τη μεταφορά των Πολεοδομιών στο Κτηματολόγιο και τη δημιουργία του Εθνικού Οργανισμού Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης, ο οποίος θα τεθεί πλήρως σε λειτουργία σε όλη τη χώρα στις αρχές του 2027.

Ο νέος Οργανισμός αποτελεί τη μετεξέλιξη του Ελληνικού Κτηματολογίου και θα ενσωματώσει τις Υπηρεσίες Δόμησης, βάζοντας τέλος σε παθογένειες του παρελθόντος. Με αυτόν τον τρόπο, ο πολίτης θα εξυπηρετείται πλέον από ένα ενιαίο σημείο διοίκησης για κάθε ζήτημα που αφορά την ακίνητη περιουσία του. Παράλληλα, διασφαλίζεται ταχύτερη έκδοση αδειών δόμησης, ίση μεταχείριση ανεξαρτήτως γεωγραφικής περιοχής, απόλυτη διαφάνεια και πλήρως ψηφιοποιημένες υπηρεσίες.

Οι αρμοδιότητες του νέου φορέα περιλαμβάνουν την καταγραφή και τεκμηρίωση της ιδιοκτησίας, την έκδοση οικοδομικών αδειών και συναφών πράξεων (προεγκρίσεις, βεβαιώσεις όρων δόμησης), τον έλεγχο κατασκευών και την τήρηση της πολεοδομικής νομοθεσίας.

Παράλληλα, θεσπίζεται Μητρώο Ανεξάρτητων Ελεγκτών Δόμησης, στους οποίους θα ανατίθεται μέσω κλήρωσης ο υποχρεωτικός προέλεγχος όλων των αδειών πριν την έναρξη των εργασιών. Αν εντοπιστεί πλημμελής εφαρμογή της νομοθεσίας, τον τελικό έλεγχο θα πραγματοποιεί η Γενική Διεύθυνση Δόμησης. Στη νέα δομή εντάσσονται 20 Περιφερειακά και 77 Τοπικά Κέντρα Δόμησης, αξιοποιώντας τα σημερινά Κτηματολογικά Γραφεία.

Τι επιτυγχάνεται με τη μεταρρύθμιση;

Η μεταρρύθμιση εξασφαλίζει:

ταχύτερη και πιο αποτελεσματική εξυπηρέτηση,
ενιαία εφαρμογή της νομοθεσίας σε όλη τη χώρα,
ψηφιοποίηση και διαλειτουργικότητα,
απλούστευση διαδικασιών και μείωση της ανάγκης φυσικής παρουσίας,
ισοτιμία στο δικαίωμα δόμησης μέσω ενιαίων Κέντρων Δόμησης,
μεγαλύτερη διαφάνεια με χρήση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων και Τεχνητής Νοημοσύνης για τον έλεγχο οικοδομικών αδειών — για πρώτη φορά στην Ελλάδα.

Ποια είναι τα οφέλη για τον πολίτη;

Ο πολίτης θα εξυπηρετείται πλέον για όλα τα θέματα ακίνητης περιουσίας από έναν ενιαίο φορέα, με ταχύτερη έκδοση αδειών, ίση μεταχείριση ανεξάρτητα από την περιοχή και πλήρως ψηφιακές, διαφανείς διαδικασίες.

Γιατί κρίθηκε αναγκαία η μεταρρύθμιση;

Υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις στη λειτουργία και τα ψηφιακά εργαλεία των ΥΔΟΜ μεταξύ διαφορετικών περιοχών.
Σε αξιολόγηση του ΥΠΕΣ (05/2025), οι ΥΔΟΜ συγκέντρωσαν χαμηλή μέση βαθμολογία 3,4/10.
Στο 23% των ΥΔΟΜ ο χρόνος έκδοσης άδειας υπερβαίνει τους 3 μήνες, ενώ έχουν υπάρξει πολύπλοκοι φάκελοι που ξεπέρασαν ακόμη και τα 5 χρόνια.
Από τους 332 δήμους της χώρας, μόλις οι 185 (56%) διαθέτουν ΥΔΟΜ.
147 δήμοι δεν έχουν καθόλου ΥΔΟΜ, συμπεριλαμβανομένων 28 δήμων άνω των 25.000 και 14 άνω των 40.000 κατοίκων.
Το 35% των ΥΔΟΜ λειτουργούν με έως δύο μηχανικούς, αριθμός ανεπαρκής για τις απαιτήσεις της νομοθεσίας.

Διατηρούν οι δήμοι αρμοδιότητες;

Ναι. Οι δήμοι συνεχίζουν να είναι υπεύθυνοι για τον τοπικό πολεοδομικό σχεδιασμό, όπως:

εκπόνηση και παρακολούθηση πολεοδομικών μελετών και αναπλάσεων,
διαχείριση κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων,
συμμετοχή σε χωροταξικές αποφάσεις και Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια,
σύνταξη διαγραμμάτων και πράξεων εφαρμογής, διαδικασίες τακτοποίησης και καταχωρίσεων,
προτάσεις για άρση απαλλοτριώσεων,
ρυμοτομικές και τοπογραφικές εφαρμογές.

Τι είναι ο «έξυπνος έλεγχος αδειών με Τεχνητή Νοημοσύνη»;

Για πρώτη φορά θα γίνεται συστηματικός έλεγχος οικοδομικών αδειών με τη βοήθεια Τεχνητής Νοημοσύνης. Αντί για τυχαίους ελέγχους, το σύστημα θα εντοπίζει φακέλους με αυξημένη πιθανότητα παρατυπιών, αξιοποιώντας δεδομένα όπως:

περιοχές με ιστορικό αυθαιρεσίας,
ζώνες προστασίας,
έργα με υψηλή πολυπλοκότητα.

Με αυτό το σύστημα:

Θα ελέγχεται στοχευμένα περίπου το 30% των αδειών.
Οι αλγόριθμοι θα προτείνουν υποθέσεις «υψηλού ρίσκου».
Θα δίνεται αυξημένη προσοχή σε ευαίσθητες περιοχές (ιστορικούς τόπους, προστατευόμενες ζώνες, περιοχές με συχνές παραβάσεις).

Περισσότερα: