Μύθοι και αλήθειες για τα φίδια στην Ελλάδα: Πότε υπάρχει πραγματικός κίνδυνος

Με την άνοδο της θερμοκρασίας και τις εξορμήσεις στην ύπαιθρο να αυξάνονται, ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η παρουσία φιδιών στη φύση είναι απολύτως φυσιολογική, καλώντας τους πολίτες να γνωρίζουν τα βασικά μέτρα προστασίας αλλά και τι πρέπει – και κυρίως τι δεν πρέπει – να κάνουν σε περίπτωση δαγκώματος.

Παράλληλα, οι επιστήμονες επιχειρούν να βάλουν τέλος σε διαδεδομένους μύθους, ξεκαθαρίζοντας πως δεν υπάρχουν ενδείξεις αύξησης των πληθυσμών φιδιών στην Ελλάδα. Αντίθετα, τα στοιχεία δείχνουν ότι αρκετά είδη βρίσκονται σε φθίνουσα πορεία λόγω ανθρώπινων παρεμβάσεων και κλιματικής αλλαγής.

Πώς να προστατευτείτε από δάγκωμα φιδιού

Οι ειδικοί εξηγούν ότι η πρόληψη ξεκινά από πολύ απλές καθημερινές συνήθειες, κυρίως για όσους εργάζονται ή κινούνται σε αγροτικές και φυσικές περιοχές.

Μεταξύ των βασικών μέτρων προστασίας περιλαμβάνονται:

• χρήση κλειστών και ψηλών παπουτσιών που καλύπτουν τον αστράγαλο,
• γάντια εργασίας, ιδιαίτερα σε αγροτικές ή χειρωνακτικές εργασίες,
• αποφυγή επαφής με πυκνή βλάστηση ή ψηλά χόρτα,
• προσοχή στο πού τοποθετούνται τα χέρια και πού πατά κανείς,
• πεζοπορία μόνο σε καθαρά και ανοιχτά μονοπάτια.

Οι βιολόγοι τονίζουν ότι η οχιά – το πιο γνωστό δηλητηριώδες φίδι στη χώρα – δεν επιτίθεται χωρίς λόγο, αλλά αμύνεται όταν νιώσει απειλή.

Πότε υπάρχει πραγματικός κίνδυνος από οχιά

Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο κίνδυνος αυξάνεται κυρίως όταν κάποιος:

• πατήσει κατά λάθος φίδι,
• προσπαθήσει να το πιάσει,
• το πλησιάσει σε πολύ κοντινή απόσταση,
• αγνοήσει προειδοποιητικά σημάδια, όπως ο χαρακτηριστικός συριγμός.

Όπως επισημαίνεται, τα φίδια δεν «κυνηγούν» ανθρώπους ούτε στήνουν ενέδρες, όπως συχνά κυκλοφορεί στο διαδίκτυο. Το δάγκωμα συνήθως συμβαίνει όταν αισθανθούν ότι κινδυνεύουν.

Τι κάνουμε αμέσως μετά από δάγκωμα φιδιού

Το πιο κρίσιμο στάδιο είναι τα πρώτα λεπτά μετά το περιστατικό. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αρκετές διαδεδομένες «συμβουλές επιβίωσης» είναι λανθασμένες και ενδέχεται να αποδειχθούν επικίνδυνες.

Αν συμβεί δάγκωμα:

 Μένουμε ψύχραιμοι
 Ακινητοποιούμε το μέλος
 Δεν περπατάμε και δεν οδηγούμε
 Καλούμε άμεσα το 166 ή το 112
 Μεταφερόμαστε γρήγορα σε νοσοκομείο

Τι ΔΕΝ πρέπει να κάνετε:

 Μην δέσετε το σημείο με σφιχτό επίδεσμο
 Μην κόψετε το δέρμα
 Μην προσπαθήσετε να «ρουφήξετε» το δηλητήριο
 Μην βάλετε πάγο
 Μην πιείτε αλκοόλ ή πάρετε παυσίπονα (πέρα από παρακεταμόλη)
 Μην χρησιμοποιήσετε αντλίες αφαίρεσης δηλητηρίου

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι λανθασμένες κινήσεις μετά από δάγκωμα μπορεί να αποδειχθούν πιο επικίνδυνες ακόμη και από το ίδιο το δηλητήριο.

Πόσα περιστατικά καταγράφονται κάθε χρόνο στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, στην Ελλάδα καταγράφονται περίπου έως 200 δαγκώματα φιδιών ετησίως, ενώ οι θάνατοι είναι εξαιρετικά σπάνιοι και αφορούν κυρίως άτομα με επιβαρυμένη υγεία ή περιπτώσεις όπου δεν ακολουθήθηκαν σωστά οι πρώτες βοήθειες.

Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η σωστή προφύλαξη μπορεί να μειώσει σημαντικά τα περιστατικά, ειδικά σε αγρότες και ανθρώπους που εργάζονται καθημερινά στην ύπαιθρο.

Ο μεγάλος μύθος: Τα φίδια δεν αυξάνονται στην Ελλάδα

Παρά τις συχνές εικόνες στα social media και τις σχετικές αναρτήσεις, δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να δείχνουν αύξηση πληθυσμών φιδιών στη χώρα.

Αντίθετα, καταγραφές της Ελληνικής Ερπετολογικής Εταιρείας δείχνουν ότι αρκετοί βιότοποι υποβαθμίζονται εξαιτίας:

• της ανθρώπινης δραστηριότητας,
• της ρύπανσης,
• της κλιματικής αλλαγής,
• της εισαγωγής ξενικών ειδών.

Μάλιστα, οι πιο ήπιοι χειμώνες δυσκολεύουν την αναπαραγωγή τους, ενώ μεγάλο μέρος των νεογέννητων δεν επιβιώνει μέχρι την ενηλικίωση.

Γιατί τα φίδια είναι σημαντικά για το οικοσύστημα

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα φίδια αποτελούν κρίσιμο κρίκο της φυσικής ισορροπίας. Ρυθμίζουν πληθυσμούς τρωκτικών και εντόμων, ενώ ταυτόχρονα αποτελούν τροφή για προστατευόμενα είδη πτηνών και άλλα ζώα.

Με απλά λόγια, η παρουσία τους στη φύση δεν είναι πρόβλημα – είναι μέρος ενός οικοσυστήματος που λειτουργεί εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Περισσότερα:

Άλιμος: Σύλληψη 15χρονου για ληστεία και τραυματισμό ηλικιωμένης

Φωτιά σε σπίτι στα Γιαννιτσά: Αστυνομικός έσωσε δύο ανήλικες αδελφές

Γαύδος: Επιχείρηση διάσωσης για 38 μετανάστες – Εντοπίστηκαν σε λέμβο νότια του νησιού