Μονοκλωνική πρωτεΐνη στο αίμα: Τι σημαίνει το εύρημα και πότε χρειάζεται έλεγχος
Η ανίχνευση μονοκλωνικής πρωτεΐνης σε μια εξέταση αίματος δεν σημαίνει αυτομάτως καρκίνο ούτε συνεπάγεται υποχρεωτικά θεραπεία. Χρειάζεται, ωστόσο, ιατρική αξιολόγηση, ώστε να διευκρινιστεί η αιτία και να οργανωθεί η κατάλληλη παρακολούθηση.
Μια συχνή εξήγηση είναι η μονοκλωνική γαμμαπάθεια αδιευκρίνιστης σημασίας, γνωστή ως MGUS, όπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Θάνος Δημόπουλος, καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας και διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα».
Σύμφωνα με τον καθηγητή, η MGUS αφορά περίπου 3%–5% των ανθρώπων άνω των 50 ετών, ανάλογα με τον πληθυσμό και τη μέθοδο ελέγχου. Συχνά οι γιατροί την εντοπίζουν τυχαία, χωρίς ο εξεταζόμενος να εμφανίζει συμπτώματα.
Τι δείχνει η μονοκλωνική πρωτεΐνη
Το εύρημα σημαίνει ότι μια ομάδα όμοιων κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος παράγει μια συγκεκριμένη πρωτεΐνη. Συνήθως πρόκειται για πλασματοκύτταρα, τα οποία φυσιολογικά παράγουν αντισώματα.
Ειδικές εξετάσεις, όπως η ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών και η ανοσοκαθήλωση, επιτρέπουν την ανίχνευσή της.
Ωστόσο, το αποτέλεσμα δεν αρκεί για διάγνωση. Ο γιατρός χρειάζεται να αξιολογήσει την ποσότητα, τον τύπο της πρωτεΐνης και τυχόν σύνδεσή της με προβλήματα υγείας.
Πότε πρόκειται για MGUS
Στη συνηθέστερη μορφή της MGUS, όπως εξηγεί ο κ. Δημόπουλος:
- Η μονοκλωνική πρωτεΐνη είναι κάτω από 3 γραμμάρια ανά δεκατόλιτρο.
- Τα παθολογικά πλασματοκύτταρα στον μυελό των οστών είναι λιγότερα από 10%.
- Δεν υπάρχουν βλάβες οργάνων που να οφείλονται σε αυτά, όπως αναιμία, νεφρική δυσλειτουργία, αυξημένο ασβέστιο ή οστικές βλάβες.
Παράλληλα, ο αιματολόγος εξετάζει εάν το εύρημα συνδέεται με ασυμπτωματικό μυέλωμα, ενεργό μυέλωμα ή άλλη σχετική πάθηση.
Ακόμη και μικρή ποσότητα μονοκλωνικής πρωτεΐνης μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προκαλεί βλάβες οργάνων. Γι’ αυτό η αξιολόγηση δεν περιορίζεται μόνο στην τιμή της εξέτασης.
Δεν χρειάζονται, πάντως, όλοι οι εξεταζόμενοι βιοψία μυελού ή απεικονιστικό έλεγχο. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις χαμηλού κινδύνου, ο ειδικός μπορεί να κρίνει ότι αυτές οι εξετάσεις δεν απαιτούνται.
Ποιος είναι ο κίνδυνος εξέλιξης
Σύμφωνα με τον καθηγητή, στους περισσότερους ανθρώπους η MGUS δεν εξελίσσεται σε σοβαρή νόσο.
Ο μέσος κίνδυνος εξέλιξης σε μυέλωμα ή άλλη σχετική αιματολογική νόσο υπολογίζεται περίπου σε 0,5%–1% ετησίως, αλλά διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Την εκτίμηση επηρεάζουν κυρίως:
- Ο τύπος της μονοκλωνικής πρωτεΐνης.
- Η ποσότητά της.
- Η αναλογία των ελεύθερων ελαφρών αλυσίδων στο αίμα.
- Οι μεταβολές των τιμών με την πάροδο του χρόνου.
Η MGUS συνήθως χρειάζεται παρακολούθηση ανάλογη με τον κίνδυνο και όχι θεραπεία.
Κάθε πότε γίνεται επανέλεγχος
Ο πρώτος επανέλεγχος πραγματοποιείται συνήθως περίπου έξι μήνες μετά τη διάγνωση, αναφέρει ο κ. Δημόπουλος.
Μπορεί να περιλαμβάνει γενική αίματος, κρεατινίνη, ασβέστιο, ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών και ελεύθερες ελαφρές αλυσίδες. Εφόσον χρειάζεται, ο γιατρός προσθέτει εξετάσεις ούρων.
Στη σταθερή MGUS χαμηλού κινδύνου, τα διαστήματα ελέγχου μπορεί να φτάνουν τα δύο έως τρία χρόνια. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, ο έλεγχος γίνεται συνήθως ετησίως ή συχνότερα, ανάλογα με τα ευρήματα.
Το πρόγραμμα εξατομικεύεται από τον θεράποντα γιατρό.
Ποια συμπτώματα χρειάζονται επικοινωνία με τον γιατρό
Ο καθηγητής επισημαίνει ότι δεν πρέπει να περιμένουν τον προγραμματισμένο επανέλεγχο όσοι εμφανίζουν:
- Επίμονο, ανεξήγητο πόνο στα οστά ή στη μέση.
- Κάταγμα χωρίς σημαντικό τραυματισμό.
- Έντονη κόπωση ή ανεξήγητη απώλεια βάρους.
- Μουδιάσματα ή πρήξιμο στα πόδια.
Τα συμπτώματα αυτά δεν αποδεικνύουν εξέλιξη της MGUS, αλλά χρειάζονται αξιολόγηση.
Χρειάζονται έλεγχο οι συγγενείς;
Παρότι υπάρχει οικογενειακή προδιάθεση, ο κ. Δημόπουλος διευκρινίζει ότι δεν συστήνεται γενικευμένος έλεγχος όλων των ασυμπτωματικών συγγενών.
Εάν υπάρχουν περισσότερα περιστατικά στην οικογένεια, ιδιαίτερα σε δύο ή περισσότερους συγγενείς πρώτου βαθμού, μπορεί να συζητηθεί εξατομικευμένος έλεγχος.
Τι κάνετε αν δείτε το εύρημα στις εξετάσεις σας
Εάν το αποτέλεσμα αναφέρει «μονοκλωνική πρωτεΐνη», «μονοκλωνικό κλάσμα», «monoclonal gammopathy» ή «monoclonal component», επικοινωνήστε με τον γιατρό που ζήτησε την εξέταση και οργανώστε αξιολόγηση από αιματολόγο.
Στην επίσκεψη είναι χρήσιμο να έχετε μαζί σας πρόσφατες και παλαιότερες εξετάσεις, ώστε ο ειδικός να συγκρίνει τα αποτελέσματα και να καθορίσει τα επόμενα βήματα.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
- 20 λεπτά πριν Νέες απώλειες για τους συνταξιούχους
- 30 λεπτά πριν Καιρός σήμερα 04/11: Επιμένουν οι βροχές σε αρκετές περιοχές – Πότε υποχωρούν τα φαινόμενα
- 37 λεπτά πριν Μονοκλωνική πρωτεΐνη στο αίμα: Τι σημαίνει το εύρημα και πότε χρειάζεται έλεγχος
