Λήγει η τακτοποίηση αυθαιρέτων: Τι θα συμβεί αν κλείσει οριστικά η πόρτα των νομιμοποιήσεων

Η αντίστροφη μέτρηση έχει ξεκινήσει για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, με την αγορά να βρίσκεται σε καθεστώς έντονης αβεβαιότητας λόγω των εκκρεμοτήτων στις νομιμοποιήσεις αυθαιρέτων. Η 31η Μαρτίου 2026 αποτελεί το κρίσιμο ορόσημο, καθώς τότε λήγει η προθεσμία τακτοποίησης αυθαίρετων κατασκευών μικρής και μεσαίας κλίμακας (Κατηγορίες 1 έως 4). Εάν δεν υπάρξει νέα παράταση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, χιλιάδες μεταβιβάσεις ακινήτων –αγοραπωλησίες, γονικές παροχές και δωρεές– κινδυνεύουν να μπλοκαριστούν.

Οι «αόρατες» παραβάσεις που βαραίνουν τα ακίνητα

Στην πράξη, ελάχιστα ακίνητα είναι απολύτως ευθυγραμμισμένα με τις οικοδομικές άδειες και τα εγκεκριμένα σχέδια. Μικρές μετατοπίσεις κτιρίων, αλλαγές χρήσης χώρων ή διαφοροποιήσεις στη διαμερισματοποίηση, που συχνά έγιναν δεκαετίες πριν, ακολουθούν τους ιδιοκτήτες για χρόνια χωρίς να γίνονται αντιληπτές.

Το πρόβλημα εμφανίζεται τη στιγμή που απαιτείται η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, η οποία αποτυπώνει με ακρίβεια τις πολεοδομικές αποκλίσεις. Αν αυτές δεν έχουν προηγουμένως ρυθμιστεί, η διαδικασία σταματά και μαζί της «παγώνει» και η συναλλαγή.

Άγνοια και χρονικό αδιέξοδο

Μέχρι σήμερα περισσότερα από 1,7 εκατ. ακίνητα έχουν ενταχθεί σε ρυθμίσεις νομιμοποίησης. Ωστόσο, όσο πλησιάζει η λήξη της προθεσμίας, ο ρυθμός τακτοποίησης δεν αυξάνεται. Πολλοί ιδιοκτήτες αγνοούν πλήρως τις παραβάσεις των ακινήτων τους, μέχρι να βρεθούν αντιμέτωποι με το αδιέξοδο μιας μπλοκαρισμένης μεταβίβασης.

Τα διλήμματα στο ΥΠΕΝ

Στο ΥΠΕΝ υπάρχει σαφής επίγνωση ότι το ζήτημα των αυθαιρέτων δεν μπορεί να μείνει άλυτο. Το βασικό δίλημμα είναι αν θα δοθεί νέα παράταση ή αν θα τεθεί οριστικό τέλος στις τακτοποιήσεις. Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα για το μέλλον των ακινήτων με σοβαρές παραβάσεις ή χωρίς άδεια – τα αυθαίρετα της Κατηγορίας 5.

Σενάρια για τις μικρές παραβάσεις

Για τις Κατηγορίες 1 έως 4 εξετάζεται ένα σενάριο «ευέλικτης» λύσης: η υποχρέωση τακτοποίησης να ενεργοποιείται μόνο τη στιγμή της μεταβίβασης και της έκδοσης Ταυτότητας Κτιρίου. Σε κάθε περίπτωση, παραμένει αμετακίνητη η κόκκινη γραμμή: καμία νομιμοποίηση για αυθαίρετα που κατασκευάστηκαν μετά τον Ιούλιο του 2011.

Η βαριά σκιά της Κατηγορίας 5

Η μεγαλύτερη εκκρεμότητα αφορά την Κατηγορία 5, που βρίσκεται σε θεσμικό κενό από το 2020. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε ιδιωτικά ακίνητα, αλλά αγγίζει και το Δημόσιο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, έως και 30% των δημόσιων κτιρίων ενδέχεται να εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία.

Το αποτέλεσμα είναι σοβαρό: σχολεία, δημαρχεία και ακόμη και νοσοκομεία δεν μπορούν να ενταχθούν σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης ή στατικής ενίσχυσης, καθώς η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση προϋποθέτει πλήρη νομική τακτοποίηση.

Πολιτικό κόστος και πίεση

Παρά τις εισηγήσεις για επανεκκίνηση των ρυθμίσεων, το πολιτικό κόστος θεωρείται υψηλό, ιδίως μετά τη δημοσιότητα γύρω από αυθαίρετα σε τουριστικές περιοχές όπως η Μύκονος και η Σαντορίνη, αλλά και τις αποφάσεις του ΣτΕ. Το ενδεχόμενο μιας σύντομης παράτασης επανέρχεται στο τραπέζι, πιθανώς με αυστηρότερους ελέγχους και υψηλότερα πρόστιμα, καθώς η πίεση από την αγορά και τους ιδιοκτήτες συνεχώς αυξάνεται.

Περισσότερα:

Καύσιμα: Προς νέα άνοδο οι τιμές – Τι δείχνουν οι διεθνείς εξελίξεις

Τέλος στις αυθαιρεσίες των εργοδοτών – Τι αλλάζει

Κλήρωση Λαϊκού Λαχείου σήμερα 3/6: Ο αριθμός που κερδίζει τα 2 εκατ. ευρώ