Λάθη σε 50.000 συντάξεις χηρείας – Έρχονται αυξήσεις και επιστροφές χρημάτων

Η επανεξέταση χιλιάδων συντάξεων χηρείας ανοίγει τον δρόμο για σημαντικές αυξήσεις και καταβολή αναδρομικών σε δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους. Μετά από δικαστικές αποφάσεις και διαπιστωμένα λάθη στον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων την περίοδο 2016–2019, χήρες και χήροι τόσο του Δημοσίου όσο και του ιδιωτικού τομέα αναμένεται να δουν αυξήσεις στις μηνιαίες αποδοχές τους, καθώς και επιστροφές χρημάτων που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν έως και τις 7.000 ευρώ.

Ποιοι δικαιούνται αναδρομικά και αυξήσεις

Αρχικά, η διαδικασία αφορά περίπου 15.000 συντάξεις χηρείας απόστρατων του Δημοσίου που είχαν προσφύγει στη Δικαιοσύνη για το διάστημα 2016–2019. Οι δικαιούχοι αυτοί αναμένεται να λάβουν αναδρομικές αυξήσεις που προσεγγίζουν τα 5.000 ευρώ, καθώς και μηνιαία ενίσχυση έως 300 ευρώ.

Παράλληλα, ανοικτό παραμένει το θέμα του επανυπολογισμού λαθών σε περίπου 50.000 συντάξεις χηρείας τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Η διόρθωση αυτών των συντάξεων εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε μηνιαίες αυξήσεις της τάξης των 200–300 ευρώ και αναδρομικά ποσά που κυμαίνονται μεταξύ 5.000 και 7.000 ευρώ.

Το σκεπτικό της απόφασης του ΣτΕ

Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι οι συντάξεις χηρείας που απονεμήθηκαν την περίοδο 2016–2019 υπολογίστηκαν εσφαλμένα κατά παράβαση των νόμων 4387/2016 και 4611/2019.

Συγκεκριμένα, για συντάξεις απόστρατων που εκδόθηκαν μετά την εφαρμογή του νόμου Κατρούγκαλου (4387/2016), ο υπολογισμός έγινε στο 50% της νέας μειωμένης σύνταξης. Το ΣτΕ έκρινε ότι ο σωστός υπολογισμός έπρεπε να βασίζεται στο 70% της αρχικής σύνταξης του θανόντος.

Έτσι, οι νέοι δικαιούχοι –χήρες και χήροι– δικαιούνται αναδρομικές αυξήσεις για την τριετία 2016–2019, με ποσά που προσεγγίζουν τις 5.000 ευρώ και μελλοντική αύξηση της μηνιαίας σύνταξης έως 300 ευρώ.

Το βασικό λάθος στον υπολογισμό των συντάξεων

Το βασικό σφάλμα που εντοπίζεται σε περίπου 50.000 συντάξεις λόγω θανάτου είναι ότι το 50% της σύνταξης που καταβλήθηκε υπολογίστηκε με βάση την επανυπολογισμένη και αναπροσαρμοσμένη σύνταξη του θανόντος.

Ωστόσο, στον υπολογισμό δεν ελήφθη υπόψη η προσωπική διαφορά που προέκυψε από τον επανυπολογισμό. Σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, η χήρα ή ο χήρος θα έπρεπε να λάβει το 50% της σύνταξης του θανόντος πριν από τον επανυπολογισμό και την αναπροσαρμογή της.

Τα κατώτατα όρια στις συντάξεις λόγω θανάτου

Σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ. 4β του νόμου 4387/2016, το συνολικό ποσό της σύνταξης λόγω θανάτου του επιζώντος ή διαζευγμένου συζύγου δεν μπορεί να υπολείπεται του ποσού της εθνικής σύνταξης που αντιστοιχεί σε 20 έτη ασφάλισης.

Για το 2026 το ποσό αυτό ανέρχεται στα 446,87 ευρώ (μεικτά). Σε περιπτώσεις όπου ο χρόνος ασφάλισης του θανόντος είναι μικρότερος των 20 ετών, το ποσό μειώνεται κατά 1,25% για κάθε έτος που υπολείπεται μέχρι την 20ετία.

Αν ο χρόνος ασφάλισης είναι μικρότερος των 15 ετών, το ποσό δεν μπορεί να υπολείπεται του κατώτατου ορίου που αντιστοιχεί στα 15 έτη.

Από την 1η Ιανουαρίου 2026, μετά την αύξηση της εθνικής σύνταξης κατά 2,4%, το κατώτατο ποσό της σύνταξης λόγω θανάτου διαμορφώνεται στα 446,87 ευρώ (μεικτά) για 20 έτη ασφάλισης, ενώ για 15 ή λιγότερα έτη ασφάλισης η κατώτατη σύνταξη χηρείας ανέρχεται στα 418,94 ευρώ (μεικτά).

Πώς καταβάλλεται η σύνταξη στον επιζώντα σύζυγο

Σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 12 του νόμου 4387/2016, στον επιζώντα σύζυγο καταβάλλεται το 70% της σύνταξης για μία τριετία από τον μήνα που ακολουθεί τον θάνατο.

Μετά την πάροδο της τριετίας, εφόσον ο επιζών σύζυγος εργάζεται, αυτοαπασχολείται ή λαμβάνει άλλη σύνταξη, καταβάλλεται το 50% της σύνταξης, υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπολείπεται των κατώτατων ορίων.

Εάν ο επιζών σύζυγος έχει αναπηρία 67% και άνω κατά τον χρόνο θανάτου, λαμβάνει ολόκληρη τη σύνταξη για όσο διάστημα διαρκεί η αναπηρία, ανεξαρτήτως άλλων προϋποθέσεων.

Πόσες είναι οι συντάξεις λόγω θανάτου

Σύμφωνα με την έκθεση «ΗΛΙΟΣ» του υπουργείου Εργασίας και της ΗΔΙΚΑ ΑΕ, οι συντάξεις λόγω θανάτου ανέρχονται συνολικά σε 383.409, με μέσο εισόδημα 755,15 ευρώ.

Αναλυτικά:

• Οι κύριες συντάξεις λόγω θανάτου φτάνουν τις 657.463, με μέσο ποσό 617,09 ευρώ.

• Οι επικουρικές συντάξεις λόγω θανάτου ανέρχονται σε 312.038, με μέσο ποσό 128,83 ευρώ.

• Τα μερίσματα λόγω θανάτου φτάνουν τις 76.879, με μέσο ποσό 75,17 ευρώ.

Ο επανυπολογισμός των συντάξεων εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε αυξήσεις 200 έως 300 ευρώ τον μήνα για περίπου 50.000 δικαιούχους.

Περισσότερα:

Επίδομα 300 ευρώ σε συνταξιούχους: Ποια είναι τα νέα όρια – Τι θα γίνει με τις «χηρείας»

Αναδρομικά έως 7.800 ευρώ σε συντάξεις χηρείας – Ποιους αφορά η απόφαση

Συνταξιούχοι: πώς θα δείτε αν δικαιούστε αύξηση ή αναδρομικά