Κυπριακό: Στο τραπέζι χαλαρή ομοσπονδία και επιστροφή των Βαρωσίων
Νέα κινητικότητα καταγράφεται στο Κυπριακό, καθώς, σύμφωνα με δημοσίευμα του Independent, στα Ηνωμένα Έθνη εξετάζονται ιδέες για μια πιο χαλαρή μορφή ομοσπονδιακής λύσης, η οποία θα μπορούσε να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στη θέση της ελληνοκυπριακής πλευράς για ομοσπονδία και στην τουρκοκυπριακή απαίτηση για δύο χωριστά κράτη.
Το υπό συζήτηση πλαίσιο φέρεται να προβλέπει δύο συνιστώσες πολιτείες με πολιτική ισότητα, περιορισμένες κοινές αρμοδιότητες, εδαφικές επιστροφές και νέο μοντέλο εγγυήσεων.
Ωστόσο, τόσο η Λευκωσία όσο και η τουρκοκυπριακή πλευρά επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει ακόμη επίσημη πρόταση του ΟΗΕ, αλλά μόνο ιδέες που βρίσκονται σε διερευνητικό στάδιο.
Αναλυτικά όσα γράφει το δημοσίευμα
Μια συμφωνία που φέρεται να επεξεργάζεται ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών για τον τερματισμό της κυπριακής κρίσης θα μπορούσε να βάλει τέλος σε 52 χρόνια αδιεξόδου, μέσα από μια πιο χαλαρή ομοσπονδιακή λύση, η οποία θα βρίσκεται κοντά στις τουρκικές απαιτήσεις για δύο χωριστά κράτη.
Η προοπτική μιας συμφωνίας θα είχε ιδιαίτερη σημασία για το Ηνωμένο Βασίλειο, λόγω του καθεστώτος των δύο κυρίαρχων βρετανικών βάσεων στην Κύπρο, οι οποίες θεωρούνται κρίσιμες για την αντιμετώπιση των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.
Η συζήτηση έρχεται επίσης μετά από επίθεση του Ιράν εναντίον μίας από τις βάσεις αυτές, κατά τη διάρκεια του πρόσφατου πολέμου που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ξεκίνησε από τον Ντόναλντ Τραμπ, καθώς και μετά τη μετακίνηση του βρετανικού αντιτορπιλικού HMS Dragon στην περιοχή για την προστασία βρετανικών και συμμαχικών συμφερόντων.
Το μεσογειακό νησί παραμένει ουσιαστικά διχοτομημένο από το 1974, όταν στρατιωτικό πραξικόπημα επιχείρησε την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, προκαλώντας συγκρούσεις μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων.
Η επέμβαση του τουρκικού στρατού στις 20 Ιουλίου 1974 οδήγησε στη διαίρεση του νησιού σε βόρειο και νότιο τμήμα, ενώ το μη αναγνωρισμένο διεθνώς καθεστώς της «Τουρκικής Δημοκρατίας Βόρειας Κύπρου» ανακήρυξε μονομερώς την ανεξαρτησία του το 1983.
Ωστόσο, η Μαρία Άνχελα Ολγκίν, προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για την Κύπρο, φέρεται να εργάζεται πάνω σε ένα πλαίσιο συμφωνίας, με την τουρκοκυπριακή πλευρά να υποστηρίζει ότι δεν αντιμετωπίζεται ισότιμα, όπως, κατά την άποψή της, είχε αρχικά συμφωνηθεί όταν η Κύπρος απέκτησε την ανεξαρτησία της από τη Βρετανική Αυτοκρατορία το 1960.
Στοιχεία που περιήλθαν σε γνώση του Independent δείχνουν ότι η κ. Ολγκίν προτείνει μια πιο χαλαρή λύση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία θα απομακρύνεται από το ομοσπονδιακό μοντέλο των προηγούμενων διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, στόχος της είναι να διαμορφωθεί μια δομή την οποία οι Ελληνοκύπριοι θα μπορούν να αποκαλούν ομοσπονδία και οι Τουρκοκύπριοι συνομοσπονδία, γεφυρώνοντας τη διαφορά μέσω μιας σκόπιμης «δημιουργικής ασάφειας».
Υπό τον προηγούμενο Τουρκοκύπριο ηγέτη Ερσίν Τατάρ, με τη στήριξη της τουρκικής κυβέρνησης στην Άγκυρα, η τουρκοκυπριακή πλευρά προωθούσε μια καθαρή λύση δύο κρατών. Μετά την εκλογή του πέρυσι, όμως, ο νέος ηγέτης, Τουφάν Ερχιουρμάν, εμφανίζεται να ακολουθεί πιο ευέλικτη γραμμή.
Το σχέδιο που αποδίδεται στον ΟΗΕ θα μπορούσε να προβλέπει δύο συνιστώσες πολιτείες με πολιτική ισότητα και δραστικό περιορισμό των κοινών αρμοδιοτήτων. Το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής διακυβέρνησης θα ασκείται από τις δύο πολιτείες, ενώ μια μικρή κεντρική δομή θα διαχειρίζεται μόνο όσα ζητήματα δεν μπορούν να αφεθούν στην αποκλειστική ευθύνη καθεμιάς πλευράς.
Σε αντάλλαγμα για αναγνώριση και αυξημένη αυτονομία, η τουρκοκυπριακή πλευρά θα έπρεπε να επιστρέψει εδάφη, μεταξύ των οποίων και την εγκαταλελειμμένη περιοχή των Βαρωσίων.
Για τις κοινές αρμοδιότητες εξετάζεται η δημιουργία ενός εκ περιτροπής προεδρικού συμβουλίου, υπό την ηγεσία των δύο ηγετών, με αναλογία δύο προς ένα ή τρία προς ένα υπέρ της ελληνοκυπριακής πλευράς.
Παράλληλα, προβλέπεται ένα ανώτατο συμβούλιο Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων βουλευτών, αντί ενός άμεσα εκλεγμένου ομοσπονδιακού κοινοβουλίου, καθώς και ένα κοινό υπουργικό συμβούλιο με περίπου πέντε ή έξι υπουργεία, όπως Εξωτερικών, Άμυνας, Εσωτερικών και Ιθαγένειας, Οικονομικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων.
Ως εγγύηση ουσιαστικής πολιτικής ισότητας προτείνεται τουλάχιστον μία καθοριστική ψήφος Τουρκοκύπριου υπουργού στο Υπουργικό Συμβούλιο. Το ζήτημα αυτό, ωστόσο, ενδέχεται να αποτελέσει βασικό σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις.
Η Κυπριακή Δημοκρατία επιδιώκει την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από το νησί, τα οποία θεωρεί στρατό κατοχής, ενώ η τουρκοκυπριακή πλευρά υποστηρίζει ότι η παρουσία τους είναι αναγκαία για την ασφάλειά της.
Για την αντιμετώπιση του συστήματος εγγυήσεων του 1960, εξετάζεται το ενδεχόμενο η Βρετανία, η Τουρκία και η Ελλάδα να αντικατασταθούν από ένα σχήμα υπό το ΝΑΤΟ, το οποίο θα μπορούσε να επιτρέψει την παρουσία μικρής πολυεθνικής δύναμης στο νησί.
Ο ΟΗΕ φέρεται να εξετάζει μεταβατική περίοδο δύο ή τριών ετών, με αρχικές εδαφικές επιστροφές, πρώτα τα Βαρώσια, και σταδιακή εφαρμογή των λεγόμενων «τριών D» της τουρκοκυπριακής πλευράς: άμεσο εμπόριο, απευθείας πτήσεις και απευθείας επαφές.
Παράλληλα, προβλέπεται χαλάρωση των τουρκικών περιορισμών και πρόσβαση σε τουρκικά λιμάνια.
Υπάρχει επίσης προσδοκία για πρόοδο στο ζήτημα της εκμετάλλευσης του φυσικού αερίου, καθώς και για σαφή σύνδεση της επίλυσης του Κυπριακού με την ευρύτερη ατζέντα Τουρκίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως σε ό,τι αφορά την τελωνειακή ένωση. Με τον τρόπο αυτό, η λύση θα εντασσόταν σε ένα ευρύτερο πακέτο σχέσεων ΕΕ–Τουρκίας.
Ο Τουφάν Ερχιουρμάν εμφανίζεται πιο πρόθυμος να διαπραγματευτεί ένα τέτοιο πλαίσιο, ενώ ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης φέρεται πιο επιφυλακτικός, καθώς καλείται να σταθμίσει τη διαδικασία σε σχέση με τις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις.
Οι συνομιλίες για το Κυπριακό συνεχίζονται εδώ και δεκαετίες. Το σχέδιο Ανάν απορρίφθηκε από την ελληνοκυπριακή πλευρά στο δημοψήφισμα του 2004, ενώ η προσπάθεια επανέναρξης της διαδικασίας στο Κραν Μοντανά το 2017 έφτασε κοντά σε συμφωνία, αλλά τελικά απέτυχε.
Ο Σπύρος Μιλτιάδης, αναπληρωτής ύπατος αρμοστής της Κύπρου στο Λονδίνο, δήλωσε:
«Από όσο γνωρίζω, δεν έχει υπάρξει επίσημη πρόταση του ΟΗΕ στην οποία να έχει κληθεί να απαντήσει οποιαδήποτε από τις δύο πλευρές. Οι ιδέες που κυκλοφορούν φαίνεται να είναι περισσότερο υποθετικές παρά ένα συγκεκριμένο σχέδιο ή πρόταση. Οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδος θα πρέπει να προκύψει μέσα από την καθιερωμένη διαδικασία υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και εντός του συμφωνημένου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών».
Ο Τουφάν Ερχιουρμάν ανέφερε σε ανάρτησή του στο Facebook:
«Η βούληση του λαού μας για λύση είναι σαφής. Έχουμε δηλώσει τη στήριξή μας στις προσπάθειες του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ και συνεχίζουμε να τις υποστηρίζουμε.
Είχαμε πει ότι δεν υπάρχει σχέδιο, αλλά μόνο ορισμένες ιδέες. Παρ’ όλα αυτά, ενημερώσαμε το Συμβούλιο Πολιτικών Κομμάτων, τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, το Συντονιστικό Γραφείο Νεολαίας, τις επιχειρηματικές οργανώσεις και οποιονδήποτε επιθυμούσε να ενημερωθεί για αυτές τις ιδέες.
Η μόνη μας έγνοια είναι τα δικαιώματα, το μέλλον, η ισότητα, η ασφάλεια και η επαφή του λαού μας με τον κόσμο, ιδιαίτερα των παιδιών μας, καθώς και η διατήρηση της θέσης των Τουρκοκυπρίων ως υποκειμένων και όχι ως αντικειμένων».
Σε δήλωσή της την 1η Ιουλίου, η Μαρία Άνχελα Ολγκίν ανέφερε:
«Αναγνωρίζω τις προσπάθειες του παρελθόντος και τις δύσκολες διαπραγματεύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί στην πορεία της ιστορίας.
Είμαι πεπεισμένη ότι οι Κύπριοι μπορούν να συνεργαστούν και να μοιραστούν ένα κοινό όραμα για το μέλλον των νέων γενεών. Η Κύπρος έχει πραγματικά τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε κεντρικό περιφερειακό παράγοντα, εφόσον ενωθεί γύρω από κοινά συμφέροντα, με σεβασμό στα ιδιαίτερα εσωτερικά χαρακτηριστικά και την πολυμορφία της.
Η Κύπρος μπορεί να γίνει ένας τόπος όπου θα χτίζονται γέφυρες προς όλες τις κατευθύνσεις και θα προωθείται η συνύπαρξη σε αυτή τη σύνθετη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Με αυτόν τον τρόπο, μπορεί πραγματικά να αποτελέσει παράδειγμα για την περιοχή, την Ευρώπη και ολόκληρο τον κόσμο».
- 3 λεπτά πριν Διαβατήριο στο κινητό: Τα 3 πράγματα που μπορείτε πλέον να κάνετε
- 7 λεπτά πριν Εθνική Αρχή Διαφάνειας: Νέες θέσεις εργασίας στην Αθήνα
- 16 λεπτά πριν Βριλήσσια: Αυτοκίνητο έπεσε σε τζαμαρία καταστήματος (βίντεο)
