Κτηματολόγιο: Πότε το Δημόσιο δεν μπορεί να διεκδικήσει ακίνητα ιδιωτών

Μια σημαντική αλλαγή στο ιδιοκτησιακό καθεστώς ακινήτων φέρνει το νέο νομοσχέδιο που παρουσίασε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης. Για πρώτη φορά μπαίνουν σαφή χρονικά όρια στις διεκδικήσεις του Δημοσίου, περιορίζοντας ένα χρόνιο πρόβλημα που ταλαιπωρεί χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων σε όλη την Ελλάδα.

Μέχρι σήμερα, δημόσιες κτηματικές υπηρεσίες μπορούσαν να εγείρουν αξιώσεις ακόμη και για ακίνητα που κατέχουν ιδιώτες εδώ και δεκαετίες. Συχνά επικαλούνταν μάλιστα «απαράγραπτα δικαιώματα» που ανάγονταν ακόμη και στην περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ωστόσο, το νέο πλαίσιο επιχειρεί να βάλει τέλος σε αυτή την πρακτική.

Παράλληλα, καθώς το Εθνικό Κτηματολόγιο ολοκληρώνεται έως το 2026, αποκαλύπτεται το εύρος ενός προβλήματος που κρατά ακίνητα «παγωμένα» για χρόνια: ιδιοκτησίες που δεν μπορούν να μεταβιβαστούν, να αξιοποιηθούν ή να χρησιμοποιηθούν ως εγγύηση για δανεισμό λόγω δικαστικών διεκδικήσεων του Δημοσίου.

Γιατί αλλάζει το καθεστώς στις διεκδικήσεις ακινήτων

Η νέα νομοθετική παρέμβαση στοχεύει να δώσει λύση σε χιλιάδες ιδιοκτήτες που βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε αμφισβητήσεις κυριότητας. Σε πολλές περιπτώσεις, ολόκληρες περιοχές,  ακόμη και χωριά, παρέμεναν εκτός αγοράς για δεκαετίες.

Με τις νέες διατάξεις, το κράτος περιορίζει σημαντικά τις δυνατότητες να διεκδικεί ακίνητα ιδιωτών, εφόσον υπάρχουν παλαιοί τίτλοι ιδιοκτησίας.

Ο χρονικός «κόφτης» για αστικά ακίνητα

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά αστικά και ημιαστικά ακίνητα. Συγκεκριμένα:

• Αν υπάρχει μεταγεγραμμένος τίτλος ιδιοκτησίας έως τις 11 Ιουνίου 1975, το Δημόσιο δεν μπορεί πλέον να προβάλλει δικαιώματα κατά την εγγραφή στο Κτηματολόγιο.

Μάλιστα, δεν απαιτείται ο σημερινός ιδιοκτήτης να είναι εκείνος που απέκτησε το ακίνητο πριν από το 1975. Αρκεί να υπάρχει στην αλυσίδα ιδιοκτησίας ένας τίτλος που έχει μεταγραφεί μέχρι τότε.

Για παράδειγμα, εάν ένα ακίνητο αγοράστηκε το 1960 και στη συνέχεια μεταβιβάστηκε μέσω κληρονομιάς ή πώλησης στους επόμενους ιδιοκτήτες, ο αρχικός τίτλος μπορεί να καλύψει και τον σημερινό κάτοχο.

Τι ισχύει για αγροτικά ακίνητα

Το νομοσχέδιο δίνει επίσης λύσεις σε ιδιοκτήτες αγροτικών εκτάσεων, όπου συχνά εμφανίζονταν διεκδικήσεις του Δημοσίου.

Οι ιδιώτες προστατεύονται όταν ισχύει μία από τις παρακάτω περιπτώσεις:

• Υπάρχει τίτλος ιδιοκτησίας μεταγεγραμμένος έως 5 Ιουνίου 1993

• Το ακίνητο προέρχεται από παλιές αγροτικές διανομές ή παραχωρήσεις

• Η έκταση δόθηκε ως προσφυγική αποκατάσταση μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή

• Πρόκειται για ακίνητα που προέκυψαν από αγροτικές διανομές ή αναδασμούς

Ακόμη και σε περιπτώσεις όπου υπάρχει παλιό παραχωρητήριο που δεν καταχωρίστηκε στο υποθηκοφυλακείο ή εκδόθηκε από λάθος διοικητική αρχή, το Δημόσιο δεν θα μπορεί πλέον να διεκδικήσει το ακίνητο.

Τι γίνεται με τις εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις

Το νομοσχέδιο προβλέπει αλλαγές και για τις υποθέσεις που βρίσκονται ήδη στα δικαστήρια.

Ειδικότερα:

• Εκκρεμείς αγωγές του Δημοσίου καταργούνται αν πληρούνται οι νέες προϋποθέσεις

• Δεν θα ασκούνται νέα ένδικα μέσα όταν υπάρχει πρωτόδικη απόφαση υπέρ ιδιώτη

• Δίνεται δυνατότητα διαμεσολάβησης και εξωδικαστικού συμβιβασμού ακόμη και σε προχωρημένο στάδιο της δίκης

Με αυτό τον τρόπο επιδιώκεται να μειωθεί ο μεγάλος αριθμός ιδιοκτησιακών διαφορών που απασχολούν τα δικαστήρια.

Πώς «ξεμπλοκάρουν» οι ιδιοκτησίες στο Κτηματολόγιο

Σε πολλές περιπτώσεις, ακίνητα έχουν καταχωριστεί στο Κτηματολόγιο είτε ως ιδιοκτησία του Δημοσίου είτε ως αγνώστου ιδιοκτήτη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μπλοκάρονται μεταβιβάσεις, κληρονομιές και τραπεζικές χρηματοδοτήσεις.

Με τη νέα ρύθμιση, οι ιδιοκτήτες θα μπορούν να ζητήσουν διόρθωση των αρχικών εγγραφών, ώστε να αποκατασταθεί η πραγματική κυριότητα.

Ποιες εκτάσεις εξαιρούνται

Ωστόσο, το νέο πλαίσιο δεν εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις. Συγκεκριμένα, εξαιρούνται:

• αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία

• δασικές εκτάσεις

• αιγιαλός και παραλία

• ζώνες προστασίας ποταμών και ρεμάτων

Επιπλέον, δεν καλύπτονται ακίνητα για τα οποία υπάρχει ήδη διοικητική πράξη του Δημοσίου που αμφισβητεί την κυριότητα.

Περισσότερα:

Καύσιμα: Προς νέα άνοδο οι τιμές – Τι δείχνουν οι διεθνείς εξελίξεις

Τέλος στις αυθαιρεσίες των εργοδοτών – Τι αλλάζει

Κλήρωση Λαϊκού Λαχείου σήμερα 3/6: Ο αριθμός που κερδίζει τα 2 εκατ. ευρώ