Κόκκινα δάνεια: Τι αλλάζει για τους οφειλέτες – Τι να προσέξετε πριν δεχτείτε ρύθμιση

Οι αλλαγές που βρίσκονται υπό επεξεργασία αναμένεται να λάβουν νομοθετική μορφή μέσα στον Οκτώβριο και επικεντρώνονται κυρίως στη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων και στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή του Κώδικα Δεοντολογίας.

Για τον δανειολήπτη, το ζητούμενο είναι ιδιαίτερα πρακτικό: να μπορεί να γνωρίζει ακριβώς την εικόνα του χρέους του πριν συμφωνήσει σε μια ρύθμιση και η δόση που θα προκύψει να μπορεί πράγματι να εξυπηρετηθεί με βάση το εισόδημά του.

Τι πρέπει να γνωρίζει ο δανειολήπτης για την οφειλή του

Πριν από οποιαδήποτε συμφωνία ρύθμισης, ο οφειλέτης χρειάζεται να έχει ξεκάθαρη εικόνα για το ποσό που καλείται να πληρώσει.

Στην πράξη, θα πρέπει να μπορεί να γνωρίζει:

• το συνολικό υπόλοιπο της οφειλής,
• τις ληξιπρόθεσμες δόσεις,
• τις πληρωμές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί,
• το επιτόκιο που εφαρμόζεται,
• τις πρόσθετες χρεώσεις και επιβαρύνσεις,
• τον τρόπο με τον οποίο έχει διαμορφωθεί το σημερινό ποσό,
• καθώς και ποιος διαχειρίζεται την οφειλή του.

Η σαφής ενημέρωση είναι κρίσιμη, καθώς έχουν καταγραφεί περιπτώσεις δανειοληπτών που αμφισβητούν το ύψος της οφειλής τους ή υποστηρίζουν ότι δεν μπορούν να εξακριβώσουν εάν έχουν συνυπολογιστεί σωστά προηγούμενες πληρωμές και πρόσθετες χρεώσεις.

Ρύθμιση δανείου: Πώς γίνεται η διαδικασία

Κεντρικό ρόλο στις αλλαγές έχει ο Κώδικας Δεοντολογίας, μέσω του οποίου τράπεζες και servicers εξετάζουν αιτήματα για τη ρύθμιση οφειλών.

Ο δανειολήπτης υποβάλλει τα οικονομικά στοιχεία που απαιτούνται, ώστε να αξιολογηθεί η πραγματική δυνατότητά του να αποπληρώσει το χρέος.

Στη συνέχεια εξετάζονται οι πιθανές λύσεις ρύθμισης. Εφόσον δεν επιτευχθεί συμφωνία, μπορεί να εξεταστούν και λύσεις οριστικής διευθέτησης της οφειλής.

Η διαδικασία μπορεί να πραγματοποιηθεί ηλεκτρονικά, ωστόσο η υποβολή αίτησης δεν συνεπάγεται αυτόματη έγκριση της ρύθμισης που ζητά ο δανειολήπτης ούτε αυτόματο «κούρεμα» της οφειλής.

Ποιες λύσεις μπορούν να προταθούν

Η λύση εξαρτάται από το είδος του δανείου, το ύψος της οφειλής και την οικονομική κατάσταση του οφειλέτη.

Στο πλαίσιο της διαδικασίας μπορούν να εξεταστούν αλλαγές στους όρους αποπληρωμής ή ακόμη και συμφωνίες οριστικής διευθέτησης.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μια συμφωνία μπορεί να περιλαμβάνει και μερική διαγραφή της απαίτησης, χωρίς όμως να υπάρχει γενικό δικαίωμα του δανειολήπτη σε συγκεκριμένο ποσοστό «κουρέματος».

Κάθε περίπτωση αξιολογείται ξεχωριστά και απαιτείται συμφωνία μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.

Ο Κώδικας αφορά ευρύ φάσμα οφειλών, όπως στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες, καθώς και δάνεια επαγγελματιών και πολύ μικρών επιχειρήσεων.

Το κρίσιμο σημείο: Η δόση πρέπει να μπορεί να πληρωθεί

Μία από τις σημαντικότερες παραμέτρους των παρεμβάσεων είναι η μεγαλύτερη έμφαση στις λεγόμενες βιώσιμες ρυθμίσεις.

Μια συμφωνία δεν λύνει το πρόβλημα εάν η μηνιαία δόση είναι τόσο υψηλή σε σχέση με το εισόδημα του δανειολήπτη ώστε, μετά από μερικούς μήνες, να αδυνατεί να συνεχίσει τις πληρωμές.

Για τον λόγο αυτό, μεγαλύτερη βαρύτητα αναμένεται να δοθεί στην πραγματική οικονομική κατάσταση του οφειλέτη και στη δυνατότητά του να εξυπηρετεί τη νέα δόση σε βάθος χρόνου.

Ο δανειολήπτης, επομένως, πριν αποδεχτεί μια πρόταση θα πρέπει να εξετάζει όχι μόνο εάν μειώνεται η μηνιαία επιβάρυνση, αλλά και εάν μπορεί να ανταποκρίνεται σταθερά στη νέα δόση.

Τι αλλάζει στην επικοινωνία με τους servicers

Ένα ακόμη μέτωπο των παρεμβάσεων αφορά την καθημερινή σχέση των πολιτών με τις εταιρείες διαχείρισης.

Στόχος είναι να αντιμετωπιστούν προβλήματα που σχετίζονται με ελλιπή ή δυσνόητη ενημέρωση, δυσκολίες στην εξακρίβωση της οφειλής και επαναλαμβανόμενες οχλήσεις.

Παράλληλα, σχεδιάζεται να ενισχυθεί η ενημέρωση των δανειοληπτών για τις δυνατότητες που παρέχει ο Κώδικας Δεοντολογίας, ώστε περισσότεροι οφειλέτες να γνωρίζουν τα διαθέσιμα εργαλεία πριν η υπόθεσή τους επιβαρυνθεί περαιτέρω.

Τι μπορούν ήδη να βλέπουν ηλεκτρονικά οι δανειολήπτες

Η υποχρέωση ψηφιακής και προσωποποιημένης ενημέρωσης από τους servicers δεν αποτελεί νέα πρόβλεψη.

Από τον Απρίλιο του 2024 προβλέπεται η λειτουργία ειδικών ηλεκτρονικών συστημάτων, μέσω των οποίων οι δανειολήπτες μπορούν να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες που αφορούν την οφειλή, τις πληρωμές, τις δόσεις και το επιτόκιο.

Οι νέες παρεμβάσεις επικεντρώνονται κυρίως στο κατά πόσο η ενημέρωση που παρέχεται είναι πλήρης, σαφής και πραγματικά χρήσιμη για τον οφειλέτη.

Παράλληλα, στο νέο πλαίσιο αναμένεται να αποσαφηνιστούν περαιτέρω προθεσμίες και κυρώσεις σε περίπτωση παραβάσεων από τις εταιρείες διαχείρισης.

Οι τελικές προβλέψεις, ωστόσο, θα γίνουν γνωστές με την παρουσίαση του σχετικού νομοθετήματος.

Τι να ελέγξετε πριν πείτε «ναι» σε μια ρύθμιση

Πριν αποδεχτεί μια πρόταση από τράπεζα ή servicer, ο δανειολήπτης είναι σημαντικό να έχει ξεκαθαρίσει το ακριβές ύψος του χρέους, πώς προέκυψε, ποιες χρεώσεις έχουν προστεθεί και ποια θα είναι η συνολική επιβάρυνση της νέας συμφωνίας.

Εξίσου σημαντικό είναι να εξετάσει εάν η προτεινόμενη μηνιαία δόση μπορεί να καλύπτεται από το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημά του και για ολόκληρη τη διάρκεια της ρύθμισης.

Μια χαμηλότερη δόση δεν σημαίνει από μόνη της και καλύτερη συμφωνία. Χρειάζεται να εξετάζονται συνολικά η διάρκεια αποπληρωμής, το επιτόκιο, το τελικό ποσό που θα καταβληθεί και οι συνέπειες σε περίπτωση που η ρύθμιση πάψει να εξυπηρετείται.

Το βασικό για τον οφειλέτη είναι να γνωρίζει τι ακριβώς χρωστά, τι ακριβώς συμφωνεί και εάν μπορεί πράγματι να τηρήσει τη συμφωνία πριν δεσμευτεί σε μια νέα ρύθμιση.