Κόκκινα δάνεια: Γιατί οι ρυθμίσεις «κολλάνε» και τα μαθηματικά δεν βγαίνουν

Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει καταγραφεί τα τελευταία χρόνια στη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους παραμένει ανοιχτό. Οι τράπεζες έχουν περιορίσει δραστικά τα κόκκινα ανοίγματα στους ισολογισμούς τους, όμως μεγάλο μέρος των παλαιών οφειλών έχει μεταφερθεί σε funds και servicers, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει επιλυθεί οριστικά.

Η εικόνα είναι αντιφατική. Από τη μία πλευρά, ένα μέρος των προβληματικών δανείων έχει ρυθμιστεί και εξυπηρετείται κανονικά. Από την άλλη, ένα μεγάλο απόθεμα οφειλών εξακολουθεί να παραμένει χωρίς βιώσιμη λύση, παρά τις αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο, τις διαγραφές και τη μεγαλύτερη χρήση του εξωδικαστικού μηχανισμού.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι προβληματικές οφειλές προς τράπεζες και λοιπούς πιστωτές έχουν μειωθεί σημαντικά σε σχέση με το 2019. Ωστόσο, την ίδια περίοδο αυξήθηκαν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την ΑΑΔΕ και τον ΕΦΚΑ, με αποτέλεσμα το συνολικό ιδιωτικό χρέος να παραμένει σε πολύ υψηλά επίπεδα.

Το βασικό πρόβλημα βρίσκεται πλέον στη βιωσιμότητα των ίδιων των ρυθμίσεων. Οι πιστωτές καλούνται να προτείνουν λύσεις που να αποφέρουν τουλάχιστον όσα θα μπορούσαν να ανακτήσουν σε περίπτωση ρευστοποίησης της περιουσίας που έχει δοθεί ως εξασφάλιση. Αυτό περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια για μεγάλα «κουρέματα» και χαμηλές δόσεις.

Τρεις παράγοντες κάνουν το πρόβλημα ακόμη πιο σύνθετο. Πρώτον, η μέση ηλικία των οφειλετών έχει αυξηθεί και κινείται πλέον κοντά στα 60 έτη, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα πολύχρονης επιμήκυνσης της αποπληρωμής. Δεύτερον, η μεγάλη άνοδος των τιμών των ακινήτων έχει αυξήσει την αξία των εξασφαλίσεων και, κατά συνέπεια, το ελάχιστο ποσό που θεωρείται ότι πρέπει να ανακτηθεί από τον πιστωτή. Τρίτον, παρότι τα ονομαστικά εισοδήματα έχουν αυξηθεί, το διαθέσιμο εισόδημα πολλών νοικοκυριών πιέζεται έντονα από το αυξημένο κόστος ζωής.

Στην πράξη, ο μέσος οφειλέτης καλείται να εξυπηρετήσει μεγαλύτερο ποσό σε μικρότερο χρονικό διάστημα, χωρίς να έχει αντίστοιχη αύξηση της πραγματικής αγοραστικής του δύναμης. Αυτός είναι και ο λόγος που, σε αρκετές περιπτώσεις, οι προτάσεις ρύθμισης δεν θεωρούνται βιώσιμες από τους ίδιους τους δανειολήπτες.

Το πρόβλημα δεν φαίνεται να λύνεται μόνο με αλλαγές που αφορούν την εξυπηρέτηση των οφειλετών ή τη λειτουργία των servicers. Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν θα αλλάξουν και οι ίδιοι οι κανόνες αναδιάρθρωσης, ώστε να δημιουργούνται περισσότερες ρυθμίσεις που μπορούν πράγματι να τηρηθούν.

Στο τραπέζι μπαίνουν και εναλλακτικές λύσεις που εφαρμόζονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Μία από αυτές προβλέπει μεγαλύτερη επιμήκυνση της αποπληρωμής με συμμετοχή νεότερων κληρονόμων, ώστε να μειώνεται η μηνιαία δόση. Μια δεύτερη δυνατότητα είναι η μεταβίβαση της κυριότητας του ακινήτου με απαλλαγή από το χρέος, αλλά με διατήρηση ισόβιου δικαιώματος κατοίκησης για τον οφειλέτη.
Το μεγάλο στοίχημα, επομένως, είναι να βρεθεί μια ισορροπία ανάμεσα στην προστασία του δανειολήπτη και στην ανάκτηση των οφειλών, χωρίς να δημιουργούνται νέες δημοσιονομικές επιβαρύνσεις. Και όσο αυτή η ισορροπία δεν επιτυγχάνεται, ένα μεγάλο μέρος των κόκκινων δανείων θα συνεχίσει να παραμένει χωρίς οριστική λύση.

Περισσότερα:

Σπίτι μου ΙΙΙ: Δάνεια έως 230.000 ευρώ – Οι ηλικίες και τα εισοδηματικά όρια

Τροχαίο ατύχημα: Πώς θα πάρετε αποζημίωση από την ασφαλιστική σας – Τι πρέπει να κάνετε

Επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα: Οι άνθρωποι κάνουν τη διαφορά

Η μείωση της ανεργίας στην Ελλάδα στην Τριμερή Κοινωνική Σύνοδο Κορυφής