Κληρονομιές: Τι αλλάζει σε διαθήκες, ακίνητα και χρέη – Ποιοι γλιτώνουν παγίδες

Στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή εισάγεται σήμερα για επεξεργασία το νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης για την αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές στον συγκεκριμένο τομέα από το 1982, με στόχο να δοθούν λύσεις σε χρόνια προβλήματα που έχουν εγκλωβίσει χιλιάδες κληρονόμους και ακίνητα.

Το σχέδιο νόμου, με τίτλο «Αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου και άλλες διατάξεις», αναμένεται να συζητηθεί στην Ολομέλεια της Βουλής τη μεθεπόμενη εβδομάδα. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας θα παρουσιάσει ένα πλαίσιο ρυθμίσεων που αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό των κληρονομικών σχέσεων, ενώ το τελικό κείμενο θα διαμορφωθεί μετά και τις παρατηρήσεις που θα κατατεθούν κατά την κοινοβουλευτική διαδικασία.

Αλλαγές στις διαθήκες

Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων βρίσκεται η διασφάλιση της τελευταίας βούλησης του διαθέτη. Βασική αλλαγή αφορά τις ιδιόγραφες διαθήκες, με στόχο να περιοριστούν φαινόμενα πλαστογραφίας και αμφισβητήσεων.

Σύμφωνα με τη νέα ρύθμιση, οι ιδιόγραφες διαθήκες δεν θα παράγουν έννομα αποτελέσματα πριν κηρυχθούν κύριες, όταν ευνοούνται πρόσωπα εκτός της πρώτης τάξης, δηλαδή εκτός των κατιόντων και του συζύγου, ή όταν δημοσιεύονται δύο χρόνια μετά τον θάνατο. Σε αυτές τις περιπτώσεις θα προβλέπεται αυστηρότερη διαδικασία, με τη συμμετοχή πιστοποιημένου συμβολαιογράφου και γραφολογική πραγματογνωμοσύνη.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο προβλέπει διευκολύνσεις για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου, τα οποία θα μπορούν να συντάσσουν δημόσια διαθήκη με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων φωνητικής απόδοσης. Επίσης, η έλλειψη ημερομηνίας σε ιδιόγραφη διαθήκη δεν θα οδηγεί αυτομάτως σε ακυρότητα, αλλά θα επιφέρει δυνητική ακυρότητα.

Νέος θεσμός οι κληρονομικές συμβάσεις

Το νομοσχέδιο εισάγει για πρώτη φορά τον θεσμό των κληρονομικών συμβάσεων. Μέσω αυτών, ο διαθέτης θα μπορεί να ρυθμίζει συμβολαιογραφικά την τύχη της περιουσίας του μετά τον θάνατό του.

Παράλληλα, αναγνωρίζεται κληρονομικό δικαίωμα στην πέμπτη τάξη για τον σύντροφο σε ελεύθερη ένωση. Ενισχύεται επίσης η θέση του επιζώντος συζύγου, ο οποίος, όταν συντρέχει με ένα τέκνο, θα λαμβάνει το 1/3 της περιουσίας αντί για το 1/4 που ισχύει σήμερα. Επιπλέον, ο επιζών σύζυγος θα καλείται πλέον στην τρίτη τάξη, πριν από παππούδες και θείους.

Τι αλλάζει στη νόμιμη μοίρα

Μία από τις σημαντικότερες τομές αφορά τη νόμιμη μοίρα. Από εμπράγματο δικαίωμα μετατρέπεται σε χρηματική αξίωση, με στόχο να απελευθερωθούν ακίνητα που σήμερα καταλήγουν σε αναγκαστικές συνιδιοκτησίες και συχνά μένουν αναξιοποίητα.

Η απαίτηση του μεριδούχου θα εξασφαλίζεται με δικαίωμα εγγραφής υποθήκης, ώστε να προστατεύονται τα δικαιώματά του χωρίς να μπλοκάρεται η αξιοποίηση της κληρονομιαίας περιουσίας.

Προστασία της προσωπικής περιουσίας του κληρονόμου

Αλλαγές έρχονται και στο σύστημα ευθύνης των κληρονόμων. Ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται καταρχήν με την προσωπική του περιουσία για τα χρέη της κληρονομίας, εκτός αν επιλέξει ρητά την ελεύθερη διαχείρισή της.

Για τον διαχωρισμό της κληρονομιαίας από την προσωπική περιουσία, ο ΑΦΜ του θανόντος θα διατηρείται ως ΑΦΜ της κληρονομίας, λειτουργώντας ως δικλίδα ασφαλείας για τον κληρονόμο.

Οι μεταβατικές διατάξεις

Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι μεταβατικές προβλέψεις του νομοσχεδίου. Οι νέες ρυθμίσεις για τη διανομή ακινήτων θα ισχύσουν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, εφόσον δεν έχει ήδη ασκηθεί αγωγή διανομής.

Παράλληλα, όσοι έχουν ήδη κληρονομήσει θα έχουν προθεσμία έξι μηνών από τη δημοσίευση του νόμου για να ζητήσουν απογραφή, ώστε να περιορίσουν την ευθύνη τους μόνο στο ενεργητικό της κληρονομίας.

Η μεταρρύθμιση επιχειρεί να βάλει τέλος σε εκκρεμότητες και αγκυλώσεις δεκαετιών, προστατεύοντας τους κληρονόμους και ανοίγοντας τον δρόμο για πιο καθαρή και λειτουργική διαχείριση της περιουσίας.

Περισσότερα:

Χρέη από 5.000 ευρώ: Πότε ενεργοποιείται ο νέος Εξωδικαστικός και τι αλλάζει στις δόσεις

Αλλάζω Θερμοσίφωνα 2026: Πώς ενημερώνονται οι νέοι δικαιούχοι

Κτηματολόγιο: Πώς κινδυνεύουν οι ιδιοκτήτες από λάθη και εκκρεμότητες