Καρκίνος των ωοθηκών: Τα 6 επίμονα συμπτώματα που χρειάζονται έλεγχο
Ο Σεπτέμβριος αποτελεί διεθνώς μήνα ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο των ωοθηκών, μια σύνθετη κακοήθεια που εξακολουθεί να δοκιμάζει τη γυναικολογική ογκολογία.
Καθώς δεν υπάρχει καθιερωμένη μέθοδος προσυμπτωματικού ελέγχου για τον γενικό γυναικείο πληθυσμό, η αναγνώριση επίμονων συμπτωμάτων και η έγκαιρη επικοινωνία με τον γιατρό μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο.
Οι γιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» και της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Μαρία Καπαρέλου και Θάνος Δημόπουλος, εξηγούν ότι ο καρκίνος των ωοθηκών δεν αποτελεί μία ενιαία νόσο. Αντίθετα, περιλαμβάνει διαφορετικούς ιστολογικούς και μοριακούς υποτύπους, οι οποίοι εμφανίζουν ξεχωριστή βιολογική συμπεριφορά και μπορεί να απαιτούν διαφορετική θεραπευτική αντιμετώπιση.
Τα έξι συμπτώματα που χρειάζονται διερεύνηση
Ο καρκίνος των ωοθηκών μπορεί να προκαλέσει ενοχλήσεις ακόμη και στα αρχικά στάδια. Ωστόσο, τα συμπτώματα συχνά μοιάζουν με εκείνα άλλων, συνηθέστερων παθήσεων.
Ιατρική διερεύνηση χρειάζονται κυρίως συμπτώματα που εμφανίστηκαν πρόσφατα, επιμένουν ή επαναλαμβάνονται συχνά, όπως:
- επίμονος πόνος στην κοιλιά ή πίεση στην περιοχή της πυέλου,
- συνεχές φούσκωμα,
- αύξηση της περιμέτρου της κοιλιάς,
- αίσθημα κορεσμού έπειτα από μικρή ποσότητα φαγητού,
- αλλαγές στις κενώσεις,
- συχνουρία ή αιφνίδια ανάγκη για ούρηση.
Τα συγκεκριμένα συμπτώματα δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι μια γυναίκα έχει καρκίνο. Εφόσον, όμως, επιμένουν, χρειάζονται αξιολόγηση από γιατρό και δεν πρέπει να αποδίδονται αυτομάτως σε διατροφικές ή γαστρεντερικές διαταραχές.
Υπάρχει προληπτική εξέταση;
Μέχρι σήμερα δεν έχει καθιερωθεί αποτελεσματικό πληθυσμιακό screening για γυναίκες μέσου κινδύνου.
Ο δείκτης CA-125 και το διακολπικό υπερηχογράφημα βοηθούν στη διαγνωστική διερεύνηση όταν υπάρχει σχετική ένδειξη. Ωστόσο, δεν έχουν αποδειχθεί επαρκή ως εξετάσεις προληπτικού ελέγχου για όλες τις γυναίκες χωρίς συμπτώματα.
Επομένως, η απόφαση για τις κατάλληλες εξετάσεις πρέπει να λαμβάνεται εξατομικευμένα από τον γιατρό, με rationale τα συμπτώματα, την ηλικία, το ατομικό ιστορικό και τους πιθανούς παράγοντες κινδύνου.
Ποιος είναι ο ρόλος της κληρονομικότητας
Σημαντικό ποσοστό των περιστατικών συνδέεται με κληρονομική προδιάθεση. Οι γνωστότερες γενετικές μεταβολές αφορούν τα γονίδια BRCA1 και BRCA2, ενώ αυξημένο κίνδυνο μπορεί να προκαλέσουν μεταλλάξεις και σε άλλα γονίδια επιδιόρθωσης του DNA ή το σύνδρομο Lynch.
Για τον λόγο αυτό, η γενετική συμβουλευτική και ο γονιδιακός έλεγχος αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, κυρίως όταν υπάρχει επιβαρυμένο οικογενειακό ιστορικό καρκίνου των ωοθηκών, του μαστού ή άλλων σχετιζόμενων κακοηθειών.
Η αναγνώριση μιας κληρονομικής μετάλλαξης μπορεί να επηρεάσει τη θεραπευτική επιλογή για την ασθενή. Παράλληλα, επιτρέπει στους γιατρούς να εντοπίσουν συγγενείς που ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο και να προτείνουν κατάλληλες στρατηγικές παρακολούθησης ή πρόληψης.
Η θεραπεία γίνεται περισσότερο εξατομικευμένη
Η χειρουργική κυτταρομείωση και η χημειοθεραπεία με καρβοπλατίνη και πακλιταξέλη παραμένουν βασικοί πυλώνες στην αντιμετώπιση του προχωρημένου καρκίνου των ωοθηκών.
Όταν οι γιατροί κρίνουν ότι η αρχική χειρουργική επέμβαση δεν είναι ασφαλής ή εφικτή, μπορούν να επιλέξουν πρώτα χημειοθεραπεία και να πραγματοποιήσουν την επέμβαση σε επόμενο στάδιο. Επιπλέον, σε επιλεγμένες ασθενείς μπορεί να χορηγηθεί bevacizumab, το οποίο στοχεύει τον σχηματισμό νέων αιμοφόρων αγγείων από τον όγκο.
Παράλληλα, οι αναστολείς PARP έχουν αλλάξει τη θεραπεία συντήρησης για συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών. Ο έλεγχος των BRCA1/2 και της ανεπάρκειας ομόλογου ανασυνδυασμού (HRD) βοηθά τους γιατρούς να εντοπίσουν όγκους με διαταραγμένους μηχανισμούς επιδιόρθωσης του DNA και να επιλέξουν στοχευμένη θεραπεία.
Οι βιοδείκτες που καθοδηγούν τις αποφάσεις
Στην υποτροπιάζουσα νόσο, οι γιατροί εξετάζουν πλέον όχι μόνο την προηγούμενη ανταπόκριση στη θεραπεία με πλατίνα, αλλά και το μοριακό προφίλ του όγκου.
Μεταξύ των βιοδεικτών που μπορεί να επηρεάσουν τη θεραπευτική στρατηγική περιλαμβάνονται:
- τα γονίδια BRCA1 και BRCA2,
- η ανεπάρκεια ομόλογου ανασυνδυασμού (HRD),
- ο υποδοχέας φυλλικού οξέος άλφα (FRα),
- η έκφραση του PD-L1,
- ο υποδοχέας HER2 σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
Σε όγκους με υψηλή έκφραση FRα, το mirvetuximab soravtansine αποτελεί στοχευμένη θεραπευτική επιλογή για συγκεκριμένες ασθενείς με πλατινοανθεκτική νόσο. Αντίστοιχα, η ανοσοθεραπεία με pembrolizumab σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία έχει διευρύνει τις επιλογές για επιλεγμένες ασθενείς με PD-L1 θετικούς όγκους.
Το 2026, ο αμερικανικός FDA ενέκρινε επίσης τον συνδυασμό relacorilant και nab-paclitaxel για συγκεκριμένες ενήλικες ασθενείς με πλατινοανθεκτικό επιθηλιακό καρκίνο ωοθηκών, σάλπιγγας ή πρωτοπαθή περιτοναϊκό καρκίνο, έπειτα από προηγούμενες θεραπείες στις οποίες περιλαμβανόταν το bevacizumab. Η έγκριση αφορά τις ΗΠΑ και δεν συνεπάγεται αυτομάτως αντίστοιχη ένδειξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή την Ελλάδα.
Παράλληλα, οι επιστήμονες μελετούν θεραπείες που στοχεύουν τον HER2. Νεότερα συζεύγματα αντισώματος-φαρμάκου, όπως το trastuzumab deruxtecan, παρουσιάζουν ενδιαφέρον σε επιλεγμένους γυναικολογικούς όγκους με έκφραση του συγκεκριμένου βιοδείκτη.
Η επιστημονική πρόοδος οδηγεί σταδιακά σε μια περισσότερο εξατομικευμένη ογκολογική φροντίδα. Πλέον, το στάδιο και ο ιστολογικός τύπος της νόσου συνδυάζονται με τη μοριακή ταυτότητα του όγκου, ώστε οι γιατροί να επιλέγουν την καταλληλότερη θεραπεία για κάθε ασθενή.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
