Καύσωνες: Ποια τρόφιμα κινδυνεύουν να ακριβύνουν
Η ακραία ζέστη και η παρατεταμένη ανομβρία δεν αποτελούν πλέον μόνο περιβαλλοντικό πρόβλημα, αλλά εξελίσσονται σε σημαντικό παράγοντα πίεσης για την ευρωπαϊκή παραγωγή τροφίμων.
Οι υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν τις καλλιέργειες, αυξάνουν τις ανάγκες για άρδευση και επιβαρύνουν τους κτηνοτρόφους με πρόσθετα έξοδα. Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως σιτηρά, γαλακτοκομικά και φυλλώδη λαχανικά, καθώς πρόκειται για προϊόντα ιδιαίτερα ευάλωτα στη ζέστη και την έλλειψη νερού.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μειωμένη συγκομιδή οδηγεί αυτομάτως σε αύξηση των τιμών στα σούπερ μάρκετ. Όσο όμως οι απώλειες στην παραγωγή συσσωρεύονται και το κόστος μεγαλώνει, αυξάνεται και ο κίνδυνος μέρος της επιβάρυνσης να φτάσει τελικά στον καταναλωτή.
Τα στοιχεία του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτυπώνουν την έκταση του προβλήματος. Τον Ιούλιο, περίπου το 50% της έκτασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Βρετανίας αντιμετώπιζε κάποιο επίπεδο ξηρασίας.
Μάλιστα, στο 9% της έκτασης είχε ενεργοποιηθεί το υψηλότερο επίπεδο συναγερμού, καθώς η έλλειψη βροχής και εδαφικής υγρασίας είχε ήδη αρχίσει να επηρεάζει τη βλάστηση.
Στο «κόκκινο» τα σιτηρά
Ιδιαίτερα έντονη είναι η πίεση στις καλλιέργειες σιτηρών. Οι επαναλαμβανόμενοι καύσωνες περιόρισαν τον χρόνο ανάπτυξης των χειμερινών καλλιεργειών, οδηγώντας σε ορισμένες περιοχές σε πρόωρο θερισμό, μικρότερους σπόρους και υποβάθμιση της ποιότητας.
Οι εκτιμήσεις για τις αποδόσεις των χειμερινών καλλιεργειών στην Ευρώπη έχουν ήδη αναθεωρηθεί προς τα κάτω κατά 1% έως 4%, ενώ η συνολική παραγωγή σιτηρών υπολογίζεται περίπου 1% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.
Ακόμη μεγαλύτερες είναι οι απώλειες που προβλέπονται για καλαμπόκι και ηλίανθο, όπου οι εκτιμήσεις των αποδόσεων έχουν μειωθεί κατά περίπου 6%-7%.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στο ψωμί και το αλεύρι. Τα δημητριακά χρησιμοποιούνται ευρέως ως ζωοτροφές, επομένως μια αύξηση του κόστους τους μπορεί να μεταφερθεί σταδιακά σε άλλα προϊόντα, όπως κρέας, γάλα και αυγά.
Βρετανία: Φόβοι για τη χειρότερη συγκομιδή εδώ και δεκαετίες
Η κατάσταση εμφανίζεται ιδιαίτερα δύσκολη στη Βρετανία. Η παραγωγή σιτηρών και ελαιούχων σπόρων εκτιμάται ότι θα περιοριστεί περίπου στους 18,5 εκατ. τόνους.
Εφόσον η πρόβλεψη επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για τη χαμηλότερη επίδοση από το 1984, όταν ξεκίνησε η καταγραφή συγκρίσιμων στοιχείων.
Η μέση απόδοση του σιταριού αναμένεται να κινηθεί στους 6,7 τόνους ανά εκτάριο, έναντι περίπου 7,9 τόνων σε μια συνηθισμένη χρονιά.
Σε σύγκριση με τις αρχικές εκτιμήσεις, η απώλεια υπολογίζεται σε περίπου 2,5 εκατ. τόνους, που αντιστοιχούν σε περίπου 390 εκατ. στερλίνες χαμένων εσόδων για τους παραγωγούς.
Πίεση και στην παραγωγή γάλακτος
Οι κτηνοτρόφοι βρίσκονται αντιμέτωποι με διπλό πρόβλημα. Από τη μία πλευρά αυξάνεται το κόστος των ζωοτροφών και από την άλλη η ίδια η ζέστη επηρεάζει την παραγωγικότητα των ζώων.
Σε περιόδους υψηλών θερμοκρασιών τα ζώα καταπονούνται και καταναλώνουν μικρότερες ποσότητες τροφής, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη παραγωγή γάλακτος.
Παράλληλα, η ξηρασία περιορίζει την ανάπτυξη των βοσκοτόπων και τις ποσότητες χόρτου που μπορούν να αποθηκευτούν για τον χειμώνα.
Στη Βρετανία, η ανάπτυξη των βοσκοτόπων έχει περιοριστεί περίπου στο μισό του φυσιολογικού για την εποχή, ενώ η παραγωγή γάλακτος καταγράφεται ήδη μειωμένη κατά περίπου 1%.
Οι παραγωγοί μπορεί έτσι να αναγκαστούν είτε να χρησιμοποιήσουν νωρίτερα τις αποθηκευμένες ζωοτροφές είτε να αγοράσουν επιπλέον ποσότητες, αυξάνοντας περαιτέρω το κόστος τους.
Πότε μπορεί να φανεί η αύξηση στο σούπερ μάρκετ
Οι επιπτώσεις μιας κακής συγκομιδής δεν περνούν αμέσως στο ράφι.
Μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες ή ακόμη και μήνες μέχρι η μειωμένη παραγωγή και τα αυξημένα έξοδα των παραγωγών να επηρεάσουν τα επόμενα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Παράλληλα, οι τελικές τιμές εξαρτώνται από μια σειρά άλλων παραγόντων, όπως οι εισαγωγές, τα διεθνή αποθέματα, οι τιμές της ενέργειας, το κόστος μεταφορών και οι συναλλαγματικές ισοτιμίες.
Επομένως, μια μείωση της παραγωγής κατά 5% δεν συνεπάγεται αυτομάτως αντίστοιχη αύξηση 5% στο ράφι. Όταν όμως οι απώλειες εμφανίζονται ταυτόχρονα σε πολλές χώρες και διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων, τα περιθώρια απορρόφησης των αυξήσεων περιορίζονται.
Γιατί μαρούλι και σπανάκι είναι ιδιαίτερα ευάλωτα
Σημαντικό πρόβλημα αντιμετωπίζουν και τα φυλλώδη λαχανικά, τα οποία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στις ακραίες θερμοκρασίες.
Το μαρούλι αναπτύσσεται καλύτερα σε θερμοκρασίες κοντά στους 20 βαθμούς Κελσίου, ενώ πάνω από τους 24 βαθμούς αρχίζει να εμφανίζει σημάδια καταπόνησης.
Όταν η θερμοκρασία ξεπερνά τους 35 βαθμούς, σημαντικό μέρος της παραγωγής μπορεί να χάσει τα απαιτούμενα εμπορικά χαρακτηριστικά και να μην φτάσει ποτέ στην αγορά.
Αντίστοιχα προβλήματα μπορούν να εμφανιστούν στο σπανάκι και σε άλλα φυλλώδη λαχανικά. Ακόμη και τα θερμοκήπια δεν εξασφαλίζουν απόλυτη προστασία, καθώς οι πολύ υψηλές εξωτερικές θερμοκρασίες δυσκολεύουν τη διατήρηση των κατάλληλων συνθηκών και αυξάνουν τις ανάγκες σε νερό.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι μικρότερες αποδόσεις και λιγότερες διαθέσιμες ποσότητες για πώληση.
Ποια προϊόντα μπορεί να ευνοηθούν από τη ζέστη
Δεν επηρεάζονται, πάντως, όλες οι καλλιέργειες με τον ίδιο τρόπο.
Υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει επαρκές νερό για άρδευση, ορισμένα φρούτα, όπως φράουλες, σμέουρα, κεράσια και δαμάσκηνα, μπορούν να ωριμάσουν ταχύτερα σε θερμότερες συνθήκες.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, μικρότεροι καρποί μπορεί να αποκτήσουν πιο συμπυκνωμένη και γλυκιά γεύση.
Οφέλη μπορούν να υπάρξουν και στην αμπελουργία, καθώς οι ξηρότερες συνθήκες περιορίζουν την εμφάνιση ορισμένων ασθενειών και μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να ευνοήσουν την ποιότητα των σταφυλιών.
Η εικόνα αλλάζει, ωστόσο, όταν η ξηρασία παρατείνεται και η πρόσβαση σε νερό γίνεται δυσκολότερη. Σε αυτή την περίπτωση ακόμη και οι πιο ανθεκτικές καλλιέργειες αρχίζουν να πιέζονται, ιδιαίτερα τα νεότερα φυτά με λιγότερο ανεπτυγμένο ριζικό σύστημα.
Ο μεγαλύτερος φόβος για τις τιμές των τροφίμων
Το βασικό πρόβλημα για την ευρωπαϊκή γεωργία δεν είναι μόνο ένας καύσωνας ή μια κακή συγκομιδή, αλλά η συχνότερη επανάληψη ακραίων καιρικών συνθηκών.
Οι παραγωγοί χρειάζεται να δαπανούν περισσότερα για άρδευση και αποθήκευση νερού, να επενδύουν σε ανθεκτικότερες ποικιλίες και να λαμβάνουν πρόσθετα μέτρα για την προστασία των ζώων από τη θερμική καταπόνηση.
Όλα αυτά αυξάνουν σταδιακά το κόστος παραγωγής.
Και όσο οι καύσωνες και οι ξηρασίες μετατρέπονται σε επαναλαμβανόμενο πρόβλημα, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος ο επιπλέον λογαριασμός να περάσει από το χωράφι στο ράφι και τελικά στο καλάθι του καταναλωτή.
- 3 λεπτά πριν Χανιά: Άγριος ξυλοδαρμός 13χρονου από ομάδα ανηλίκων έξω από σχολείο
- 4 λεπτά πριν Ουναΐ: «Τα πάντα για να φέρουμε το 21ο πρωτάθλημα»
- 27 λεπτά πριν Μαρία Κανελλοπούλου: Τροχαίο με το αυτοκίνητό της – Νοσηλεύεται στο νοσοκομείο
