Ηθική αντί για Θρησκευτικά: Ποιους μαθητές αφορά το νέο μάθημα- Τι αλλάζει στα σχολεία
Η «Ηθική» καθιερώνεται ως εναλλακτικό μάθημα των Θρησκευτικών για τους μαθητές και τις μαθήτριες που έχουν λάβει απαλλαγή από το μάθημα. Τα Θρησκευτικά, ωστόσο, δεν καταργούνται ούτε αντικαθίστανται, καθώς τα δύο μαθήματα θα λειτουργούν παράλληλα και απευθύνονται σε διαφορετικές ομάδες μαθητών.
Η διδασκαλία της Ηθικής προβλέπεται από τη Γ΄ Δημοτικού έως και τη Γ΄ Λυκείου, δημιουργώντας για πρώτη φορά ένα συνεχές πρόγραμμα Ηθικής Εκπαίδευσης που καλύπτει σχεδόν ολόκληρη τη σχολική διαδρομή.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας, οι μαθητές που είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι παρακολουθούν το μάθημα των Θρησκευτικών, ενώ όσοι δεν είναι Χριστιανοί Ορθόδοξοι και έχουν απαλλαγεί από αυτό θα παρακολουθούν Ηθική, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Τι θα διδάσκονται οι μαθητές στην Ηθική
Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής περιγράφει την Ηθική ως ένα μάθημα που έχει στόχο την ολόπλευρη ανάπτυξη του μαθητή ως υπεύθυνου, ενεργού και δημοκρατικού πολίτη, με σεβασμό προς τον εαυτό του, τους άλλους και το περιβάλλον.
Σε αντίθεση με τα Θρησκευτικά, το μάθημα δεν επικεντρώνεται στη διδασκαλία συγκεκριμένης θρησκευτικής πίστης. Έμφαση δίνεται στην κριτική σκέψη, στον διάλογο, στην επιχειρηματολογία και στον ηθικό αναστοχασμό.
Στις βασικές έννοιες που θα εξετάζονται περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η ενσυναίσθηση, η δικαιοσύνη, η υπευθυνότητα, η αλληλεγγύη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η διαφορετικότητα και η λήψη αποφάσεων.
Ιδιαίτερα στο Γυμνάσιο, το μάθημα αποκτά περισσότερο ηθικοφιλοσοφικό χαρακτήρα, με τους μαθητές να καλούνται να επεξεργάζονται «ανοικτά» ερωτήματα, στα οποία δεν υπάρχει απαραίτητα μία και μοναδική σωστή απάντηση.
Δεν είναι «μάθημα αθεΐας»
Η Ηθική δεν έχει σχεδιαστεί ως αντιθρησκευτικό μάθημα. Στόχος της είναι οι μαθητές να μάθουν να αναγνωρίζουν ένα ηθικό ζήτημα, να εξετάζουν διαφορετικές απόψεις και να μπορούν να αιτιολογούν τη δική τους θέση.
Στο Δημοτικό το πρόγραμμα επικεντρώνεται περισσότερο σε ζητήματα όπως η δικαιοσύνη, η διαφορετικότητα, τα δικαιώματα, η υπευθυνότητα, η ανεκτικότητα και η ενσυναίσθηση, ενώ όσο οι μαθητές προχωρούν προς το Γυμνάσιο και το Λύκειο οι θεματικές γίνονται περισσότερο σύνθετες.
Στο πρόγραμμα εντάσσονται μάλιστα και σύγχρονα ζητήματα που απασχολούν ολοένα περισσότερο την κοινωνία και το σχολείο, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, τα deepfakes, τα προσωπικά δεδομένα, η διαδικτυακή ταυτότητα, ο ψηφιακός εκφοβισμός, η παραπληροφόρηση, η βιοηθική και η περιβαλλοντική ευθύνη.
Από τη Γ΄ Δημοτικού έως τη Γ΄ Λυκείου
Η Ηθική προβλέπεται να διδάσκεται από τη Γ΄ Δημοτικού μέχρι και τη Γ΄ Λυκείου.
Για τις τάξεις Γ΄, Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού έχει ήδη θεσπιστεί αυτοτελές Πρόγραμμα Σπουδών, ενώ στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση το πλαίσιο συμπληρώθηκε μέσα στο 2026 με τις σχετικές ρυθμίσεις για τη διδασκαλία, τις αναθέσεις και την αξιολόγηση.
Οι μαθητές θα βαθμολογούνται κανονικά στον έλεγχο του τετραμήνου, ωστόσο η Ηθική δεν θα περιλαμβάνεται στις ενδοσχολικές γραπτές εξετάσεις στο τέλος της σχολικής χρονιάς.
Ποιοι μαθητές θα παρακολουθούν το νέο μάθημα
Η Ηθική απευθύνεται αποκλειστικά στους μαθητές που έχουν απαλλαγεί από τα Θρησκευτικά.
Η θεσμοθέτησή της συνδέεται με τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και ειδικότερα με τις αποφάσεις 1749/2019 και 1750/2019 της Ολομέλειας του ΣτΕ.
Τον Αύγουστο του 2026 εκδόθηκε και η υπουργική απόφαση με την οποία καθορίστηκε ο τρόπος διδασκαλίας της Ηθικής στο Γυμνάσιο και στο Γενικό Λύκειο.
Βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία τμήματος Ηθικής είναι να υπάρχουν τουλάχιστον 10 μαθητές ή μαθήτριες ανά τάξη που έχουν απαλλαγεί από τα Θρησκευτικά.
Όταν υπάρχει μόνο ένα τμήμα στην τάξη, η Ηθική και τα Θρησκευτικά θα διδάσκονται την ίδια ώρα, αλλά οι μαθητές θα βρίσκονται σε διαφορετικές αίθουσες.
Ποιοι εκπαιδευτικοί θα διδάσκουν Ηθική
Στο Γυμνάσιο και στο Γενικό Λύκειο η Α΄ ανάθεση του μαθήματος έχει δοθεί στους Θεολόγους (ΠΕ01).
Ως Β΄ ανάθεση προβλέπονται οι εκπαιδευτικοί των κλάδων ΠΕ02, ΠΕ33 και ΠΕ78, δηλαδή Φιλόλογοι, εκπαιδευτικοί Μεθοδολογίας, Ιστορίας και Θεωρίας της Επιστήμης και Κοινωνικών Επιστημών.
Η συγκεκριμένη επιλογή έχει προκαλέσει δημόσια συζήτηση σχετικά με το ποια ειδικότητα είναι καταλληλότερη για ένα μάθημα που περιλαμβάνει φιλοσοφική σκέψη, ηθικά και κοινωνικά διλήμματα, ανθρώπινα δικαιώματα, διαφορετικές κοσμοθεωρήσεις και επιχειρηματολογία.
Στα σκαριά τα νέα σχολικά βιβλία
Παράλληλα με τη διαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου βρίσκεται σε εξέλιξη και η δημιουργία του απαραίτητου εκπαιδευτικού υλικού.
Τον Μάιο του 2026 το ΙΕΠ ξεκίνησε τη διαδικασία για την εκπόνηση ψηφιακών φακέλων και σχολικών εγχειριδίων Ηθικής από τη Γ΄ Δημοτικού έως τη Γ΄ Λυκείου, καθώς και υλικού για την επιμόρφωση των Συμβούλων Εκπαίδευσης.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 188.500 ευρώ, κατανεμημένος στα οικονομικά έτη 2026 και 2027.
Οι ενστάσεις των Θεολόγων
Η εισαγωγή της Ηθικής έχει προκαλέσει και αντιδράσεις στον θεολογικό χώρο.
Η Θεολογική Σχολή του ΕΚΠΑ έχει εκφράσει την ανησυχία ότι μαθητές που θα παρακολουθούν αποκλειστικά Ηθική ενδέχεται να μην αποκτούν αντίστοιχη επαφή με τη θρησκευτική ιστορία και τον πολιτισμό, κάνοντας λόγο για κίνδυνο «θρησκευτικού αναλφαβητισμού».
Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, ένα εναλλακτικό μάθημα των Θρησκευτικών θα έπρεπε να διαθέτει περισσότερο θρησκειολογικό και πληροφοριακό χαρακτήρα, παραμένοντας αντικειμενικό και ουδέτερο.
Από την άλλη πλευρά, το πρόγραμμα της Ηθικής έχει σχεδιαστεί με επίκεντρο τη φιλοσοφική διερεύνηση, τον διάλογο και την επεξεργασία σύγχρονων ηθικών ζητημάτων, με στόχο οι μαθητές να μη λαμβάνουν απλώς έτοιμες απαντήσεις, αλλά να μαθαίνουν να σκέφτονται, να αξιολογούν διαφορετικές θέσεις και να τεκμηριώνουν τις απόψεις τους.
