IRIS: Ποιες μεταφορές χρημάτων μπαίνουν στο μικροσκόπιο της ΑΑΔΕ
Οι καθημερινές μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS δεν προκαλούν αυτομάτως φορολογικό έλεγχο ούτε δημιουργούν από μόνες τους φορολογική υποχρέωση.
Το IRIS αποτελεί απλώς ένα ψηφιακό μέσο πληρωμής. Εκείνο που ενδιαφέρει τη φορολογική διοίκηση είναι η πραγματική αιτία της συναλλαγής: εάν πρόκειται για επιστροφή κοινού εξόδου, χρηματική δωρεά, επαγγελματική αμοιβή, δάνειο ή άλλη οικονομική σχέση.
Επομένως, το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο το ύψος μιας μεταφοράς. Η ΑΑΔΕ μπορεί να συνεκτιμήσει τη συχνότητα, την προέλευση των χρημάτων, τη σχέση των συναλλασσομένων και τη συμβατότητα των ποσών με τα δηλωμένα εισοδήματά τους.
Υπάρχει «ασφαλές» ποσό για το IRIS;
Δεν προβλέπεται ένα ενιαίο χρηματικό όριο κάτω από το οποίο κάθε μεταφορά θεωρείται αυτομάτως αφορολόγητη.
Αυτό σημαίνει ότι δεν ισχύει ένας γενικός κανόνας σύμφωνα με τον οποίο τα 50 ή τα 100 ευρώ είναι πάντοτε «αθώα», ενώ ένα μεγαλύτερο ποσό προκαλεί υποχρεωτικά έλεγχο.
Για παράδειγμα, μια μεταφορά 30 ευρώ σε φίλο για το μερίδιό του σε ένα γεύμα δεν αποτελεί εισόδημα μόνο επειδή έγινε μέσω IRIS. Αντίστοιχα, όμως, πολλές επαναλαμβανόμενες καταβολές, χωρίς σαφή αιτία, μπορεί να χρειαστούν τεκμηρίωση εάν εξεταστούν από τη φορολογική διοίκηση.
Πότε μπορεί να ενδιαφερθεί η ΑΑΔΕ
Φορολογικό ενδιαφέρον μπορεί να προκύψει όταν εμφανίζονται:
- συστηματικές μεταφορές από πολλά διαφορετικά πρόσωπα,
- σημαντικά ποσά χωρίς σαφή αιτιολογία,
- επαναλαμβανόμενες πιστώσεις που μοιάζουν με επαγγελματικές αμοιβές,
- κινήσεις που δεν συμβαδίζουν με τα δηλωμένα εισοδήματα,
- χρηματικές ροές που μπορεί να συνδέονται με άτυπη δωρεά,
- μεγάλα ποσά μεταξύ συγγενών χωρίς δήλωση δωρεάς ή γονικής παροχής.
Καμία από τις παραπάνω περιπτώσεις δεν σημαίνει ότι ο έλεγχος ή η επιβολή φόρου γίνεται αυτόματα. Ωστόσο, ενδέχεται να ζητηθούν αποδεικτικά στοιχεία για την προέλευση και τον σκοπό των χρημάτων.
Παραδείγματα: Πότε υπάρχει και πότε δεν υπάρχει ζήτημα
| Μεταφορά | Πιθανός χαρακτηρισμός | Τι χρειάζεται |
|---|---|---|
| Μερίδιο για κοινό γεύμα | Επιστροφή εξόδου | Αιτιολογία και, εφόσον υπάρχει, απόδειξη |
| Συμμετοχή σε λογαριασμό ρεύματος | Επιμερισμός κοινού εξόδου | Λογαριασμός και σαφής περιγραφή |
| Χρήματα γονέα προς παιδί | Γονική παροχή ή δωρεά | Τραπεζική διαδρομή και δήλωση |
| Πληρωμή για εργασία | Επαγγελματικό εισόδημα | Νόμιμο παραστατικό και φορολογική δήλωση |
| Επιστροφή προσωπικού δανείου | Εξόφληση οφειλής | Στοιχεία που αποδεικνύουν το αρχικό δάνειο |
| Τακτικές εισπράξεις από πελάτες | Επιχειρηματική δραστηριότητα | Έκδοση παραστατικών και καταχώριση εσόδων |
Τι ισχύει για μεταφορές μεταξύ συγγενών
Οι μεταφορές μεταξύ συγγενών δεν απαλλάσσονται αυτομάτως από τον φόρο. Η φορολογική αντιμετώπιση εξαρτάται από τη συγγενική σχέση και την αιτία της συναλλαγής.
Στην Α΄ φορολογική κατηγορία ανήκουν:
- οι σύζυγοι,
- τα μέρη συμφώνου συμβίωσης,
- τα παιδιά,
- τα εγγόνια,
- οι γονείς.
Για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές μεταξύ προσώπων της Α΄ κατηγορίας εφαρμόζεται αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, εφόσον η μεταφορά πραγματοποιείται αποδεδειγμένα μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος και τηρούνται οι νόμιμες διαδικασίες.
Πάνω από το αφορολόγητο ποσό επιβάλλεται φόρος 10% στο υπερβάλλον τμήμα. Το όριο των 800.000 ευρώ είναι σωρευτικό για τις σχετικές δωρεές μεταξύ των ίδιων προσώπων και δεν ανανεώνεται με κάθε νέα μεταφορά.
Αρκεί η μεταφορά μέσω IRIS για το αφορολόγητο;
Όχι. Η χρήση του IRIS ή άλλου τραπεζικού μέσου αποδεικνύει τη διαδρομή των χρημάτων, αλλά δεν αντικαθιστά τη φορολογική δήλωση της δωρεάς ή της γονικής παροχής.
Οι συμβαλλόμενοι πρέπει να υποβάλουν την απαιτούμενη δήλωση μέσω της εφαρμογής myPROPERTY της ΑΑΔΕ, ακόμη και όταν δεν προκύπτει φόρος λόγω του αφορολόγητου ορίου.
Η ΑΑΔΕ μπορεί να διασταυρώνει τα δηλωμένα στοιχεία με τις αντίστοιχες τραπεζικές συναλλαγές. Για τον λόγο αυτό, το ποσό, οι ημερομηνίες και τα στοιχεία αποστολέα και παραλήπτη πρέπει να συμφωνούν.
Τι ισχύει για αδέλφια και φίλους
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ δεν καλύπτει όλες τις συγγενικές ή προσωπικές σχέσεις.
Οι χρηματικές δωρεές προς πρόσωπα της Β΄ κατηγορίας, στην οποία περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων τα αδέλφια, φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 20%.
Αντίστοιχα, οι φίλοι και γενικά τα πρόσωπα που δεν εντάσσονται στις δύο πρώτες κατηγορίες υπάγονται στη Γ΄ κατηγορία. Στις χρηματικές δωρεές της συγκεκριμένης κατηγορίας εφαρμόζεται συντελεστής 40%.
Επομένως, η αποστολή ενός σημαντικού ποσού σε φίλο δεν αποκτά αφορολόγητο χαρακτήρα επειδή πραγματοποιήθηκε ηλεκτρονικά.
Πώς θα προστατευτείτε σε πιθανό έλεγχο
Πριν πραγματοποιήσετε μια μεταφορά, ακολουθήστε τα παρακάτω βήματα:
- Γράψτε σαφή αιτιολογία: Αποφύγετε γενικές περιγραφές όπως «διάφορα» ή ένα απλό σύμβολο.
- Κρατήστε τα αποδεικτικά: Φυλάξτε λογαριασμούς, αποδείξεις, συμφωνητικά ή άλλα έγγραφα που εξηγούν τη συναλλαγή.
- Μην εμφανίζετε επαγγελματικά έσοδα ως προσωπικές μεταφορές: Οι αμοιβές για υπηρεσίες πρέπει να συνοδεύονται από το νόμιμο παραστατικό.
- Δηλώστε τις πραγματικές δωρεές: Η συγγενική σχέση και η τραπεζική μεταφορά δεν καταργούν την υποχρέωση δήλωσης.
- Ελέγξτε τα στοιχεία της συναλλαγής: Το όνομα, το ΑΦΜ, το ποσό και η ημερομηνία πρέπει να αντιστοιχούν στα στοιχεία της δήλωσης.
Γρήγορος έλεγχος πριν πατήσετε «αποστολή»
Ρωτήστε τον εαυτό σας:
- Για ποιον ακριβώς λόγο μεταφέρω τα χρήματα;
- Μπορώ να αποδείξω την αιτία;
- Πρόκειται για επιστροφή εξόδου ή για πραγματική δωρεά;
- Αφορά πληρωμή για προϊόν ή υπηρεσία;
- Χρειάζεται δήλωση στο myPROPERTY;
- Συμφωνεί το ποσό με τα διαθέσιμα και δηλωμένα εισοδήματα;
Όταν η μεταφορά αφορά μεγάλο ποσό, δωρεά, γονική παροχή ή άτυπο δάνειο, η συμβουλή λογιστή ή φοροτεχνικού πριν από τη συναλλαγή μπορεί να αποτρέψει λάθη και πρόσθετες επιβαρύνσεις.
