IRIS και ΑΑΔΕ: Πότε μια μεταφορά χρημάτων θεωρείται δωρεά – Οι φόροι έως 40%
Οι μεταφορές χρημάτων μέσω IRIS έχουν μπει για τα καλά στην καθημερινότητα των πολιτών. Γονείς στέλνουν χαρτζιλίκι στα παιδιά τους, φίλοι μοιράζονται τον λογαριασμό ενός γεύματος και συγγενείς καλύπτουν έκτακτα έξοδα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Ωστόσο, η ταχύτητα της συναλλαγής δεν καταργεί τους φορολογικούς κανόνες. Το κρίσιμο ερώτημα είναι άλλο: Τα χρήματα καλύπτουν καθημερινές ανάγκες ή αυξάνουν την περιουσία του παραλήπτη;
Η απάντηση καθορίζει εάν η μεταφορά αποτελεί απλή οικονομική διευκόλυνση ή δωρεά που πρέπει να δηλωθεί.
Η φοροτεχνικός Νίκη Βομπιράκη, μιλώντας στην ΕΡΤ, εξήγησε τι χρειάζεται να προσέχουν όσοι χρησιμοποιούν το IRIS. Παράλληλα, η ΑΑΔΕ έχει διευκρινίσει ότι το χαρτζιλίκι και η κάλυψη των εξόδων διαβίωσης των παιδιών δεν αντιμετωπίζονται ως δωρεά, ιδίως όταν το παιδί είναι ανήλικο ή προστατευόμενο μέλος και φοιτά έως την ηλικία των 25 ετών.
Χαρτζιλίκι μέσω IRIS: Πότε δεν απαιτείται δήλωση
Όταν ένας γονέας στέλνει χρήματα στο παιδί του για καθημερινά έξοδα, η συναλλαγή δεν δημιουργεί από μόνη της υποχρέωση δήλωσης στο myPROPERTY.
Στην κατηγορία αυτή μπορούν να ενταχθούν ποσά που καλύπτουν:
- τρόφιμα και βασικές ανάγκες,
- ενοίκιο φοιτητικής κατοικίας,
- δίδακτρα και βιβλία,
- μετακινήσεις,
- λογαριασμούς,
- συνηθισμένα προσωπικά έξοδα.
Η διευκρίνιση της ΑΑΔΕ αναφέρει ότι οι συγκεκριμένες μεταφορές, ιδίως προς ανήλικα παιδιά ή φοιτητές έως 25 ετών που θεωρούνται προστατευόμενα μέλη, δεν αποτελούν δωρεά και δεν χρειάζεται να δηλωθούν στο myPROPERTY.
Προσοχή, όμως: αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μεταφορά από γονέα προς παιδί χαρακτηρίζεται αυτομάτως «χαρτζιλίκι». Η φορολογική αρχή εξετάζει τον πραγματικό σκοπό, τη συχνότητα και το οικονομικό μέγεθος των συναλλαγών.
Κάντε τον γρήγορο έλεγχο
Πριν στείλετε χρήματα, απαντήστε σε τρεις ερωτήσεις:
- Το ποσό καλύπτει καθημερινά έξοδα του παιδιού;
- Συμβαδίζει με τις πραγματικές ανάγκες διαβίωσής του;
- Μπορείτε να αποδείξετε εύκολα τον λόγο της μεταφοράς;
Εάν απαντήσατε «ναι», η συναλλαγή προσεγγίζει την κάλυψη δαπανών διαβίωσης. Αντίθετα, εάν τα χρήματα προορίζονται για αγορά περιουσιακού στοιχείου, επένδυση ή αποταμίευση, χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση.
Πότε η μεταφορά χρημάτων γίνεται γονική παροχή ή δωρεά
Η εικόνα αλλάζει όταν το ποσό αυξάνει την περιουσία του παραλήπτη.
Αυτό μπορεί να συμβεί όταν τα χρήματα χρησιμοποιούνται για:
- αγορά ακινήτου,
- αγορά αυτοκινήτου,
- δημιουργία σημαντικής αποταμίευσης,
- επενδυτικό προϊόν,
- ίδρυση ή χρηματοδότηση επιχείρησης,
- αποπληρωμή προσωπικού δανείου,
- κάλυψη τεκμηρίου για απόκτηση περιουσιακού στοιχείου.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο φορολογούμενος πρέπει να εξετάσει εάν πρόκειται για γονική παροχή ή χρηματική δωρεά. Η δήλωση υποβάλλεται ψηφιακά μέσω της εφαρμογής myPROPERTY, ενώ η μεταφορά πρέπει να αποδεικνύεται από το τραπεζικό σύστημα.
Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, όταν δεν συντάσσεται συμβολαιογραφικό έγγραφο, η δήλωση δωρεάς ή γονικής παροχής υποβάλλεται κατά κανόνα μέσα σε έξι μήνες από την παράδοση των χρημάτων.
Αφορολόγητο 800.000 ευρώ: Ποιους καλύπτει
Για τις χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της Α΄ κατηγορίας συγγένειας ισχύει αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ, εφόσον η συναλλαγή πραγματοποιείται αποδεδειγμένα μέσω χρηματοπιστωτικού ιδρύματος.
Στην Α΄ κατηγορία περιλαμβάνονται:
- σύζυγοι,
- μέρη συμφώνου συμβίωσης,
- γονείς και παιδιά,
- παππούδες ή γιαγιάδες και εγγόνια.
Για το ποσό που υπερβαίνει τις 800.000 ευρώ επιβάλλεται φόρος 10%. Η ΑΑΔΕ έχει εκδώσει ειδική εγκύκλιο για την εφαρμογή του αφορολόγητου.
Ωστόσο, το αφορολόγητο δεν σημαίνει ότι ο πολίτης μπορεί να παραλείψει τη δήλωση. Ακόμη και όταν δεν προκύπτει φόρος, η νόμιμη καταγραφή της γονικής παροχής ή της δωρεάς προστατεύει τον φορολογούμενο σε έναν μελλοντικό έλεγχο.
Επιπλέον, εάν η χρηματική δωρεά προς πρόσωπο της Α΄ κατηγορίας δεν αποδεικνύεται μέσω του τραπεζικού συστήματος, εφαρμόζεται φόρος 10% χωρίς την αφαίρεση του αφορολόγητου των 800.000 ευρώ.
Μεταφορά χρημάτων σε αδέλφια και φίλους: Οι φόροι 20% και 40%
Η συγγενική σχέση αλλάζει σημαντικά τη φορολογία.
Οι χρηματικές δωρεές μεταξύ αδελφών υπάγονται στη Β΄ κατηγορία και φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 20%. Αντίστοιχα, όταν η δωρεά γίνεται προς φίλο, γνωστό ή άλλο πρόσωπο της Γ΄ κατηγορίας, ο φόρος φτάνει το 40%.
| Σχέση δωρητή και παραλήπτη | Φορολογική αντιμετώπιση χρηματικής δωρεάς |
|---|---|
| Α΄ κατηγορία μέσω τραπεζικού συστήματος | Αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ και 10% στο υπερβάλλον ποσό |
| Α΄ κατηγορία χωρίς αποδεδειγμένη τραπεζική μεταφορά | 10% χωρίς εφαρμογή του αφορολόγητου |
| Αδέλφια και λοιπά πρόσωπα Β΄ κατηγορίας | 20% |
| Φίλοι, γνωστοί και πρόσωπα Γ΄ κατηγορίας | 40% |
«Τριγωνικές» μεταφορές: Γιατί χρειάζονται προσοχή
Ορισμένοι επιλέγουν να μεταφέρουν χρήματα μέσω ενδιάμεσου συγγενικού προσώπου. Για παράδειγμα, ένα αδέλφι μπορεί να στείλει το ποσό στον γονέα και εκείνος να το μεταφέρει στο άλλο παιδί.
Ωστόσο, αυτή η διαδρομή δεν αλλάζει υποχρεωτικά την πραγματική προέλευση και τον τελικό σκοπό των χρημάτων. Η φορολογική διοίκηση μπορεί να εξετάσει συνδεδεμένες συναλλαγές και να αναζητήσει τον πραγματικό δωρητή.
Επομένως, οι τεχνητές ή «τριγωνικές» μεταφορές δεν αποτελούν ασφαλή τρόπο αποφυγής της φορολογίας.
Τι πρέπει να γράφετε στην αιτιολογία του IRIS
Η αιτιολογία δεν καταργεί έναν φόρο και δεν μετατρέπει από μόνη της μια δωρεά σε χαρτζιλίκι. Παρ’ όλα αυτά, βοηθά σημαντικά στην τεκμηρίωση της συναλλαγής.
Χρησιμοποιήστε σαφείς περιγραφές, όπως:
- «Έξοδα φοιτητικού ενοικίου Αυγούστου»
- «Βιβλία πανεπιστημίου»
- «Μηνιαία έξοδα διαβίωσης»
- «Συμμετοχή σε κοινό λογαριασμό»
- «Επιστροφή χρημάτων για εισιτήρια»
Αντίθετα, αποφύγετε τα αστεία μηνύματα, τις ασαφείς λέξεις και τις περιγραφές που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Τι πρέπει να θυμούνται οι φορολογούμενοι
Το IRIS αποτελεί τρόπο πληρωμής και όχι ξεχωριστό φορολογικό καθεστώς. Συνεπώς, η φορολογική μεταχείριση εξαρτάται από τον πραγματικό λόγο για τον οποίο μετακινούνται τα χρήματα.
Το χαρτζιλίκι και οι εύλογες δαπάνες διαβίωσης ενός παιδιού δεν αποτελούν αυτομάτως δωρεά. Αντίθετα, όταν η συναλλαγή χρηματοδοτεί αγορά, επένδυση ή άλλη αύξηση περιουσίας, ο πολίτης πρέπει να εξετάσει τη δήλωσή της στο myPROPERTY.
Τέλος, επειδή κάθε περίπτωση μπορεί να διαφέρει, όσοι μεταφέρουν μεγάλα ποσά ή χρηματοδοτούν απόκτηση περιουσιακού στοιχείου πρέπει να συμβουλεύονται λογιστή ή φοροτεχνικό πριν ολοκληρώσουν τη συναλλαγή.
